mаrkаziy оsiyo xаlqlаrining ilk uyg’оnish dаvri mаdаniyati

DOC 50,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403253668_43966.doc mаrkаziy оsiyo xаlqlаrining ilk uyg’оnish dаvri mаdаniyati. viii аsrning оxiri xii аsr bоshlаri dаvri rеjа: 1. mаrkаziy оsiyo xаlqlаri ijtimоiy-siyosiy, iqtisоdiy vа mаdаniy hаyotidа islоm mаdаniyatining o’rni vа tа`siri. 2. mаrkаziy оsiyo xаlqlаrining ilk uyg’оnish dаvri vа uning o’zigа xоs xususiyatlаri. 3. mаrkаziy оsiyo xаlqlаri uyg’оnish dаvridа ilm-fаn yutuqlаrning mujаssаmlаshа bоrishi. 4. mаrkаziy оsiyo xаlqlаri uyg’оnish dаvri mаdаniyatining jаhоn xаlqlаri mаdаniyatining rivоjidаgi o’rni. sir emaski qariyb bir yuz o`n besh yillik bosqinchilik siyosati dastlabki kunlaridanoq o`zbek millatiga qoloqlik, savodsizlik yoki kam savodlilik tamg`asini bosib keldi. qoloq millatlarni ,,ilgor" millatlar bilan tenglashtirish" siyosatining amalga oshirilishi nafaqat o`zbek xalqining, balki madaniyatning ham beshigi hisoblangan sharq mamlakatlari xalqlarining o`tmishi, tarixi, madaniyati va qadriyatlarini soxtalashtirdi va hukmron xalq manfaatlari va mafkurasiga moslashtirdi. davrning shu kungi talablaridan kelib chiqib avvalgi tuzum to`g`ri, haqiqat deb singdirilgan ko`plab muammoli masalalarni qayta tahlil qilib, tarixiy haqiqatni o`z o`rniga qo`yish, yillar mobaynida xiralashtirilgan ilmiy bilim ko`zgusini qayta ta‘mirlash …

kurash natijasida yuzaga kelgan bo`lib, bu davr ,,renessans"davri deb atala boshlangan. bu tushuncha o`sha davr tarixnavislari tomonidan xvi asrdan boshlab qo`llanilgan. ularning fikriga ko`pa, xv-xvi asrlarga kelib, qadimgi antik davr madaniyatining ilg`or g`oyalarini qayta tiklash imkoniyatlari yuzaga kelgan. lekin bu davr qadimgi madaniyatlardah batamom farq qiluvchi yangi madaniyat - burjua madaniyati yuzaga kelib, uning asosiga insonparvarlik /gumanizm/ g`oyalari qo`yilga. bu qarashlar eski, ortodoksal feodalistik munosabatlar madaniyatiga, ayniqsa, din va cherkov mutaassibligiga qarshi qaratilgan edi. musulmon sharqi falsafasi va madaniyati tarixini kuzatarkanmiz, u vii asrning ikkinchi yarmidanoq yuzaga kelib rivojlanib, ix asrdan boshlab ko`plab g`oyalar va fan dalillarining mustahkamlanganligi hamda yuqori cho`qqiga erishganligini ko`ramiz. g`arbda esa xiii-xiv asrlar oralig`iga kelibgina fan va tafakkurda ko`tarilish yuzaga kelganligini kuzatish mumkin. shu o`rinda umuman „uyg`onish davri madaniyati" tushunchasi sharq va g’arb ,,uyg`onish" davrlari madaniyati va ularning o`ziga xos hususiyatlari hamda xarakterli belgilariga qisqacha to`xtapib o`tish joizdir. uyg`onish davri - bu eng avvalo ijtimoiy taraqqiyotda …

‘naviy mahdudlikdan ozod bo`la borishi, milliy qobiqdan chiqib dastlab hududiy, so`ngra, umumjahon madaniyatiga ta‘sir ko`rsata borishi, ikkinchidan, tanazzulga yuz tutgan, yoki boshqa kuchliroq xalqlar ma‘naviyati taz‘yiqiga uchragan, tarix sahnasidan tushib ketishga mahkum etilgan millat, elat yoki xalqning milliy madaniyatini qaytadan jonlashtirish, tiklash, rivojlantirish va yuksak darajaga ko`tarilishini anglatadi. ,,uyg`onish" davrlari madaniyatiga xos bo`lgan umumiy mushtarak tomonlar mavjuddir. bu mushtarak tomonlar, birinchidan, sharq va g`arb uyg`onish davrlari madaniy taraqqiyoti boshida o`sha davr hukmdorlarining o`zlari turganlar va madaniy jarayonning rivojlanishiga imkoniyat yaratib berganlar. masalan, sharq uyg`onishi davri madaniyati rivojlangan paytda o`sha davrning hukmdorlari - halifa xorun ar-rashid, uning o`g`li ma‘mun, somoniylar, qoraxoniylar va boshqa sulolalarning vakillari turganlar. ular islomning mustahkamlanishiga, ma‘rifatning tarqalishiga, turli xil fan sohalarining rivojlanishiga boshchilik qilganlar. o`zlarining poytaxtlariga o`sha davrning ko`zga ko`ringan olimlari, fiqhshunoslari, muhaddislari, tarixchilari, shoirlari, me‘morlari, san‘atkorlarini to`playdilar. maxsus ilm markazlari, kutubxonalar, madrasalar barpo etadilar, ularni mablag` bilan ta‘minlab turadilar. shu boisdan ham ix asrdan boshlab ilm-fan, …

i. bu yerda antik dunyo san‘ati yodgorliklarini o`zida mujassamlashtirgan birinchi badiiy muzey tashkil etiladi. falsafa akademiyasi, haykaltaroshlik, tasviriy san‘at ustaxonalari tashkil etiladi. uyg`onish davri madaniyatining yana bir muhim hususiyati - turli fan sohalarida demokratik jarayonning ro`y berganligidir. o`sha davrning buyuk siymolari-ilm-fan fidoyilari millati, diniy e‘tiqodlari qanaqa bo`lishidan qat‘iy nazar, yagona maqsad -fanlarni rivojlantirish uchun kurash olib boradilar. bu davrning donishmandlari insonning o`ziga, atrof-muhitga, o`tmish madaniy merosiga bo`lgan munosabatlarini o`zgartirishga alohida e‘tibor beradilar. inson, uning taqdiri, kelajagi, orzu-umidlari, his-tuyg`ulari fan va san‘atning asosiy mavzusiga aylanadi. madaniy va ma‘naviy ta‘sir real insonga qaratiladi. natijada kishilarning dunyoqarashi, o`tmishga bo`lgan bahosi, ahloqiy va estetik qarashlari o`zgara boshlaydi. umuman olganda, uyg`onish davri madaniy taraqqiyotining eng muhim hususiyati - ijtimoiy ma‘naviy taraqqiyotda muayyan etnik birliklarning milliy madaniyatni, milliy qadriyatlarni qayta tiklash va yuksaltirishga bo`lgan yuqori darajadagi bunyodkorlik intilishlari bilan harakterlanadi. bizningcha, sharq va g`arb uyg`onish davrlari madaniyatlarining bir-biridan farqlanib turadigan jihati mavjud bo`lib, sharq uyg`onish davrida …

nazar tashlasak, musulmon sharqida vii asrning ikkinchi yarmidayoq fanlarning ko`pgina sohalari bo`yicha yangi fikrlar, g`oyalar va qarashlar ilgari surilganligini ko`ramiz. g`arbda esa xiii-xvi asrlar oralig`iga kelibgina fan va tafakkurda ko`tarilish yuzaga kelgan. masala shundaki, musulmon sharqi falsafasi, madaniyati ilgari surgan g`oyalar ix-xii asrlardayoq bayon etilgan bo`lib, bu g`oyalarniig ko`pchiligi xiii-xvi asrlarda g`arbda o`z isbotini topgan. g`arbda keyinchalik isbotlangan va ochilgan ko`plab fan yangiliklari dastlab musulmon sharqi mutafakkirlari tomonidan aytilgan, lekin ilmiy isbotlanmaganligining sababi hali hanuz noma‘lumligicha qolmoqda. balki g`arb mamlakatlaridagidek aholining ko`pchiligi savodli emasligimi, yoki hali bizga nomalum yana boshqa sabablarning borligi tufaylimi bu g`oyalarniig ko`pchiligi musulmon sharqida o`z isbotini topmay, og`zaki aytilganicha g`olib ketgan. ix asrning boshlarida buyuk vatandoshimiz muhammad ibn - muso al-xorazmiy /780-847/ viii asrdayoq ,,madinatus salom" /,,tinchlik shahri"/ deb atalgan, davrining ilmi, fani markazlaridan biri bo`lib ko`p mamlakatlarga dovrug`i tarqalgan bag`dod shahrida yuzaga kelgan ,,baytul hikma" /hikmatlar uyi/ da o’z davrining yetuk, zukko olimu - fuzalolarini …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mаrkаziy оsiyo xаlqlаrining ilk uyg’оnish dаvri mаdаniyati"

1403253668_43966.doc mаrkаziy оsiyo xаlqlаrining ilk uyg’оnish dаvri mаdаniyati. viii аsrning оxiri xii аsr bоshlаri dаvri rеjа: 1. mаrkаziy оsiyo xаlqlаri ijtimоiy-siyosiy, iqtisоdiy vа mаdаniy hаyotidа islоm mаdаniyatining o’rni vа tа`siri. 2. mаrkаziy оsiyo xаlqlаrining ilk uyg’оnish dаvri vа uning o’zigа xоs xususiyatlаri. 3. mаrkаziy оsiyo xаlqlаri uyg’оnish dаvridа ilm-fаn yutuqlаrning mujаssаmlаshа bоrishi. 4. mаrkаziy оsiyo xаlqlаri uyg’оnish dаvri mаdаniyatining jаhоn xаlqlаri mаdаniyatining rivоjidаgi o’rni. sir emaski qariyb bir yuz o`n besh yillik bosqinchilik siyosati dastlabki kunlaridanoq o`zbek millatiga qoloqlik, savodsizlik yoki kam savodlilik tamg`asini bosib keldi. qoloq millatlarni ,,ilgor" millatlar bilan tenglashtirish" siyosatining amalga oshirilishi nafaqat o`zbek ...

Формат DOC, 50,0 КБ. Чтобы скачать "mаrkаziy оsiyo xаlqlаrining ilk uyg’оnish dаvri mаdаniyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mаrkаziy оsiyo xаlqlаrining ilk… DOC Бесплатная загрузка Telegram