maxtumquli ferag‘iy. saylanma asarlar.

DOCX 9 pages 21.7 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.7 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

mavzu: maxtumqulining saylanma asari. kirish asosiy qism 1. maxtumquli firog‘iy xviii asr ma’rifiy she’riyatining buyuk darg‘alari. 2. maxtumquli o‘z davrida bosqinchilar zulmi ostida qolgan xalqni birlashtirish harakat qildi. 3. maxtumquli she’riyati – nurli she’riyat. xulosa adabiyotlar kirish. maxtumquli firog‘iy xviii asr ma’rifiy she’riyatining buyuk darg‘alaridan bo‘lib, butun turkiy xalqlar uchun tushunarli va sevimli shoir, ma’rifatli siymo, orif oshiq, sohibi hikmat bo‘lgan valiy zotdir. uning insonparvarlik, xalqparvarlik, vatanparvarlik g‘oyalari bilan yo‘g‘rilgan she’riyatida pok islomiy ma’rifat ruhi gurkirab, yashnab turadi. maxtumquli taqriban yilda turkmanistonning janubi-g‘arbidagi atrek (atrok) daryosi sohillarida, ma’rifatli islomiy oilada dunyoga keladi. otasi davlatmand ozodiy o‘z davrining taniqli shoirlaridan bo‘lib, uning she’riy kitobi hamda "va’zi ozod" nomli asari mavjud. ozodiy ijodi, ayniqsa, "va’zi ozod" kitobi, chamasi, to‘liq islomiy ruhda bo‘lgani bois sho‘ro davrida yetarli o‘rganilmagan. bu kitobda muallif ulug‘ mutafakkir shoir alisher navoiy ijodini yaxshi o‘zlashtirgan, ayniqsa, "mahbub ul-qulub" asaridan ta’sir olgan adib sifatida namoyon bo‘ladi. ___________________ turkmanchadan tabdil etib, …

2 / 9

oyoq ovulidagi (hozirgi chorjo‘y viloyati, xalaj tumani) idris bobo madrasasida bir qancha vaqt ilm oladi. u buxoroi sharifdagi ko‘kaldosh madrasasida ham ta’lim olgan, degan ma’lumot bor. xivadagi eng nufuzli o‘quv dargohi sanalmish "sherg‘ozixon" madrasasida maxtumquli uch yil o‘qib, muhim ilmlarni o‘zlashtirib, qur’oni karimni xatm qiladi, o‘zi aytganidek, dili ochiladi, oq-qorani, haq-nohaqni, do‘st-dushmanni ajratadigan bo‘ladi. yosh olim madrasa bilan xayrlashuv she’rida shukrona tuyg‘ularini bunday ifoda etadi: haqdan bizga buyruq – farz erur bilim, senda ta’lim oldim, ochildi dilim, kelsin deya kutar ul karkaz elim, ketar bo‘ldim, xush qol, go‘zal "sherg‘ozi". ajratarman endi oqu qaroni, do‘st-raqib, qardoshim, haqni, yoronni, o’qidim, ko‘tardim kitob – qur’onni, ketar bo‘ldim, xush qol, go‘zal "sherg‘ozi". shoir she’r davomida "ilm, ta’lim olgan seni unutmas", desa, oxirida "aslo unutmasman tillo qopisin" deya minnatdorlik izhor etadi. biz bu she’rga "xivadagi sherg‘ozixon madrasasi bilan xayrlashuv" deya ost sarlavha qo‘ydik. u xivadan qaytgach, mudarrislik qilgani, ayni vaqtda zargarlik bilan shug‘ullangani naql qilinadi. …

3 / 9

r: sayfiddin sayfulloh ye.e. bertels bu she’rni a.s. pushkinning "prorok" ("payg‘ambar") nomli she’ri bilan taqqoslab, mushtarak va farqli jihatlarini topishga uringan. chunki, unda ham "turgil, ey payg‘ambar, chorla, da’vat et!" degan xitob bor. ammo pushkinning "payg‘ambar" she’ri aslida hazrati rasululloh sallallohu alayhi va sallam haqlarida bo‘lib, unda, shaqqi sodr, ya’ni, bolalikda hazrati payg‘ambarimizning ko‘kraklarini farishtalar yorib, qalblarini poklagani, keyin esa ko‘ksilariga hikmat to‘la cho‘g‘dek oltin jom joylaganlari hamda vahiy voqealari, u zotga insonlarni ogoh etib, haqqa da’vat qilish amr etilgani ifodalangan. she’rdagi: "vosstan, prorok, i vijd, i vnemli" ("turgil, ey payg‘ambar, chorla, da’vat et") satri "muddassir" surasidagi "qum fa anzir" – "tur va ogoh et!" oyatidan olingan. pushkin yozadi: yotardim kimsasiz yobon ichinda, menga vahiy keldi allohdan shunda: "turgil, ey payg‘ambar, chorla, da’vat et, irodamga bo‘ysun, bas, tamomila; sen barru bahrni kezib, irshod et, insonlar qalbin yoq, haq kalom ila!" pushkin qur’oni karim tarjimasini o‘qib, "podrajanie koranu" ("qur’ondan iqtibos") she’riy …

4 / 9

lariga o‘xshagani uchun bertelsni qiziqtirib qolgan. holbuki, hazrati payg‘ambarimiz voqealari vahiyga va qur’onga asoslangan, maxtumquli voqeasi esa ma’no olamidan yetgan xabardir. she’rlarda o‘xshashlik yo‘q, voqealarda o‘xshashlik bor. bas, bertelsning taajjubi ilmga asoslanmagan, balki zohiriy o‘xshashlikdan tug‘ilgan mulohazalardir. hamisha el-yurt dardu armoni bilan yashagan maxtumqulining yoniq she’riyatida shafqat va zulm, yaxshilik va yomonlik, mardlik va nomardlik, jo‘mardlik va tubanlik kabi xususlar bir-biriga qarama-qarshi holda tavsiflanadi, yaxshi xislatlar ulug‘lanib, yomon xislatlar qoralanadi. maxtumqulining ijodi qur’oni karim, hadisi shariflarga, tasavvuf ta’limoti, valiylar hikmatiga hamda alloh o’z huzuridan ato etgan ilmi laduniyga asoslangan. uning siyosiy qarashlari ham sog‘lom e’tiqod tamoyillariga tayangan bo‘lib, bu mo‘‘jaz bir ilmiy tadqiqotga asos bo‘ladigan mavzudir. davr hukmdori – ahmad shohga bag‘ishlangan she’rida shoir: "sen dinni rivojlantir. shohlarning shohisan, islomning quvvatisan" deydi. albatta, shoirning siyosiy g‘oyalari o‘z davri tarixi bilan izohlanadi. zamonlar o‘tgan sari, shoirlarni yalpi qoralovchi, hatto ularga noloyiq ayblar taqovchi guruhlar paydo bo‘la boshladi. ilmi va ma’rifati sayozligi …

5 / 9

u oyatlar hazrati payg‘ambarimizni va islomiyatni hajv qilib, qoralagan iymonsiz, kofir shoirlar xususidadir. keyingi oyatda esa alloh taolo bunday deb marhamat qiladi: "magar iymon keltirgan va yaxshi amallar qilgan hamda doim allohni yodda tutgan va (ilgari) mazlum bo‘lganlaridan keyin (islom zafar topgach), qolib bo‘lgan (qasdlarini olgan) kishilar (ya’ni, shoirlar yo‘ldan ozdirguvchi emaslar). zolim kimsalar esa yaqinda qanday oqibatga qarab ketayotganlarini bilib qolurlar". ("shuaro", -oyat). bu oyati karimadan shoirlarga baho berishda asosiy mezon iymon-e’tiqod, solih amallar va allohni ko‘p zikr qilish ekanligi anglashilmoqda. ulug‘ vatandoshimiz faqih abullays samarqandiy bu oyati karima sharhida bunday deydilar: "haqni – haqiqatni so‘ylovchilar – faqatgina iymon keltirib, solih amallar qiladigan, allohni ko‘p zikr etadigan kishilardir. she’r va boshqa narsalar bilan mashg‘ul bo‘lishlari ularni allohning zikridan chalg‘itmas, aksincha, bu ishlar allohni yanada ko‘proq zikr qilmoqqa sabab bo‘lur". ("tafsir ul-qur’on", -sahifa). yana abullays samarqandiy hazratlari aytadilar: "allohni va uning rasulini madh etadigan, insonlarga nasihat va o‘git beradigan hamda …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maxtumquli ferag‘iy. saylanma asarlar."

mavzu: maxtumqulining saylanma asari. kirish asosiy qism 1. maxtumquli firog‘iy xviii asr ma’rifiy she’riyatining buyuk darg‘alari. 2. maxtumquli o‘z davrida bosqinchilar zulmi ostida qolgan xalqni birlashtirish harakat qildi. 3. maxtumquli she’riyati – nurli she’riyat. xulosa adabiyotlar kirish. maxtumquli firog‘iy xviii asr ma’rifiy she’riyatining buyuk darg‘alaridan bo‘lib, butun turkiy xalqlar uchun tushunarli va sevimli shoir, ma’rifatli siymo, orif oshiq, sohibi hikmat bo‘lgan valiy zotdir. uning insonparvarlik, xalqparvarlik, vatanparvarlik g‘oyalari bilan yo‘g‘rilgan she’riyatida pok islomiy ma’rifat ruhi gurkirab, yashnab turadi. maxtumquli taqriban yilda turkmanistonning janubi-g‘arbidagi atrek (atrok) daryosi sohillarida, ma’rifatli islomiy oilada dunyoga keladi. otasi davlatman...

This file contains 9 pages in DOCX format (21.7 KB). To download "maxtumquli ferag‘iy. saylanma asarlar.", click the Telegram button on the left.

Tags: maxtumquli ferag‘iy. saylanma a… DOCX 9 pages Free download Telegram