jahon madaniyati

DOC 49.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403251860_43912.doc www.arxiv.u jahon madaniyati reja: 1. qadimgi misr, mesopatamiya madaniyati. 2. qadimgi hindiston, xitoy madaniyati 3. antik yunoniston madaniyati 4. antik rim madaniyati qadimdan misrda tabiati issiq, hayvonot, o`simlik dunyosi va yer osti boyliklari ko`p bo`lganligi bois bu yerda moddiy va ma`naviy madaniyat juda erta vujudga kelib rivojlangan. qadimgi podsholik davrida papirus qog`ozining tayyorlanishi yozma madaniyatni rivojlantirishga olib kelgan bo`lsa, misrda mis davrida birinchi bo`lib asalarichilikning kashf qilinishi va yoyilishi ham dunyoviy ahamiyatga ega bo`ldi. shu bilan birga shu davrda dehqonchilik, bog`dorchilik, polizchilik va uzumchilik rivojlangan. qadimgi misr podsholigi davrida yetakchi madaniyat yo`nalishi - bu arxitektura bo`lib, u boshqa madaniyat turlari bilan uyg`unlikda rivojlandi. birinchi piramida arxitektor imxotep loyihasi asosida fiza va joserga atab sakkarada (mil. avv. iii ming yillikda) qurilgan bo`lib, u buyi 60 metr, pillapoya shaklida qurilgan. imxotep birinchi arxitektor bo`libgina qolmay, ayni chog`da olim, yozuvchi, tabib ham edi. vafotidan keyin unga atab ibodatxona qurilgan. ikkinchisi dashurda qurilgan …

il.avv. xvii asrdan e`tiboran piramidalar qurishdan voz kechganlar. o`rta podsholik, yoki boshqacha qilib aytganda klassik davrda qurollar yasashda bronzadan keng foydalana boshlangan. oyna ishlab chiqarish yo`lga qo`yiladi. qadimgi ayniqsa o`rta podsholik davrida matematika sohasida katta yutuqlarga erishilgan. jumladan, sanoq tizimi kashf etilgan. misr yozuvida 1, 10, 100, 1000, 10000, 100000, hatto millionni ham bildiruvchi alohida belgilar bo`lgan. misr astronomlari yulduzlar, sayyoralar harakatini o`rganib, birinchi yulduzlar osmoni xaritasini tuzganlar. shunday xaritalar senmut maqbarasi, edfu va dendir ibodatxonalarining shiplarida saqlanib qolgan. misr astronomlari dunyoda birinchi bo`lib alohida taqvim tuzganlar. unga ko`ra, bir yil 365 kunni tashkil qilib, u 12 oyga bo`linadi. har oy 30 kundan iborat bo`lgan qolgan 5 kunni esa bayram qilishgan. qum va suv soatlari ham dastlab misrda kashf etilgan. misrda tibbiyot ham erta rivojlangan. mil.avv. 3600 yilda memfisda afsonaviy tabib imxoteb sharafiga maxsus ibodatxona qurilib, u yerda bemorlarga tibbiy yordam ko`rsatilgan. geliopolis va sais shaharlarida tabiblar tayyorlaydigan maxsus maktablar …

k davrida misrda firavn tutmos i davridan boshlab «podsholar vodiysida» firavnlar o`zlariga mahobatli va labirintli maqbaralarni, haykallarni qurdiradilar. bularga amenxotep iii va abusimbedagi ramzus ii g`orli maqbaralari haykallari misol bo`la oladi. ayniqsa, fivada qurilgan karnak va luksor maqbaralari arxitektor ineni boshchiligida qurilgan bo`lib, bu yirik arxitektura majmui qurilishida baland ustunlar ishlatilgan. bu davrda ko`p janrli adabiyot ham rivojlanadi. diniy «marhumlar kitobi», realizm ruhidagi «ikki og`a-ini haqida ertak», sevgi haqida «yurakni rohatlantiruvchi qo`shiq» kabi asarlar yuzaga keldi. tasviriy san`at va haykaltaroshlikda firavnlarning turmush tarzini aks ettiruvchi asarlar yaratildi. haykaltarosh tutmos tomonidan yaratilgan firavn exnaton va uning rafiqasi nefertiti asarlari o`zining betakrorligi, go`zalligi bilan kishilarni hayratga soladi. 1922 yili topilgan tutatxamon maqbarasidagi (yagona to`la saqlanib qolgan) misr madaniyatiga taalluqli ko`plab qimmatli yodgorliklar ichida firavnning mashhur oltindan qilingan niqobi ham bor. quyi misr podsholigi davrida misr inqiroz jarayoniniboshidan kechirdi. yagona misr avval ikkiga, so`ngra mayda nomlarga (davlatchalarga) bo`linib ketadi. misr avval numibiya, ossuriya, …

bo`lmagan. uning cheklanganligi sababli bu yozuv takomillashtirib borilib, mixxat yozuvi kashf qilingan. qadimdan mesopatamiya mirzolari adabiy, tarixiy asarlarni sopol, teri, loy lavhalarga yozib, o`ziga xos kitoblar yaratganlar va kutubxonalarni tashkil qilganlar. shumerda badiiy adabiyot rivoji yuqori darajaga ko`tarilgan. noyob asarlar jumlasiga «dehqonchilik alьmanaxi», «gilьgamesh haqida doston» bo`lib, unda gilьgamesh va enkidularning do`stligi, qahramonliklari va sarguzashtlari haqida hikoya qilinadi. qadimgi davrning eng cho`qqiga chiqqan vaqti podsho xammurapi (1750-1732 yy) hukmronlik qilgan yillarga to`g`ri keladi. xammurapi yirik davlat tuzib, bu davlatni o`zi tuzgan qonunlar asosida boshqargan. xammurapi to`plami mixxat yozuvida bazalьt tosh ustuni sathida bitilgan. qonunlar to`plami 282 moddadan iborat bo`lib, u kirish, qonunlar va xulosadan iborat. kirish qismida qonunlarni chiqarishdan asosiy maqsad mamlakatda adolat o`rnatishdan iborat, deb ko`rsatilgan. unda podsho ulug`lanib, ko`klarga ko`tarilgan. qonunlarda xususiy mulk himoya qilingan. jumladan: agar kimki ibodatxonaning yoki podshoning mulkini o`g`irlasa, u o`ldirilishi lozim; o`g`irlik molni olgan kishi ham o`ldirilishi kerak… xammurapi qonunlari o`z davrining muhim …

ya astronomiya, tibbiyot, tarix va boshqa fanlarga qiziqish erta boshlangan. yerlarni o`lchash, masofani aniqlash, hosilni hisoblash va savdo-sotiq ishlarini yuritish uchun matematika va geometriya kerak bo`lgan. bobillar son va sanashni bilganlar. 100 va 1000liklar alohida belgi bilan ifoda etganlar, hatto doiraning 3600 ekanligini aniqlaganlar. mesopatamiyada qadimdan boshlab maktablar vujudga kelgan bo`lib, ularda o`ziga to`q kishilarning farzandlari ta`lim olgan. maktablarning quyi sinflarida adabiyot, til, grammatika fanlari o`qitilgan. yuqori sinflarida esa astronomiya, matematika, geometriya, tibbiyot va veterinariya hamda diniy darslar o`tilgan. maktablar davlatni boshqarish uchun xodimlar tayyorlagan. hindiston haqli ravishda qadimgi sharqning yuksak madaniyatli mamlakatlaridan biridir. hindiston yarim oroli qadimdan tabiiy rang-baranglik, boy o`simlik, hayvanot va qimmatbaho yer osti boyliklariga ega bo`lgan. yarim orolda ser suv hind va gang kabi daryolar mavjud. mil. avv. v ming yillikning oxiri iv ming yillikdan boshlab hind daryosi vodiysida sun`iy sug`orishga asoslangan dehqonchilik vujudga kelgan. iv ming yillik o`rtalariga kelib bu joyda o`ziga xos eng qadimgi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "jahon madaniyati"

1403251860_43912.doc www.arxiv.u jahon madaniyati reja: 1. qadimgi misr, mesopatamiya madaniyati. 2. qadimgi hindiston, xitoy madaniyati 3. antik yunoniston madaniyati 4. antik rim madaniyati qadimdan misrda tabiati issiq, hayvonot, o`simlik dunyosi va yer osti boyliklari ko`p bo`lganligi bois bu yerda moddiy va ma`naviy madaniyat juda erta vujudga kelib rivojlangan. qadimgi podsholik davrida papirus qog`ozining tayyorlanishi yozma madaniyatni rivojlantirishga olib kelgan bo`lsa, misrda mis davrida birinchi bo`lib asalarichilikning kashf qilinishi va yoyilishi ham dunyoviy ahamiyatga ega bo`ldi. shu bilan birga shu davrda dehqonchilik, bog`dorchilik, polizchilik va uzumchilik rivojlangan. qadimgi misr podsholigi davrida yetakchi madaniyat yo`nalishi - bu arxitektura bo`lib, u boshqa madani...

DOC format, 49.5 KB. To download "jahon madaniyati", click the Telegram button on the left.

Tags: jahon madaniyati DOC Free download Telegram