ko'rish va eshitish organlarining xususiyati va gigiyenasi

PPTX 16 sahifa 3,7 MB Bepul yuklash

16 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 3,7 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 16

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 16

mavzu: ko'rish va eshitish organlarining xususiyati va gigiyenasi. reja kirish 1.ko‘rish organlari (ko‘z) 2.eshitish organlari (quloq) 3.amaliy tavsiyalar xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish inson hayotida tashqi muhit bilan aloqani ta’minlovchi muhim mexanizmlar qatorida sezgi organlari turadi. ayniqsa, ko‘rish va eshitish organlari — ya’ni ko‘z va quloq — hayotiy ahamiyatga ega. ular orqali inson yorug‘likni va tovushni qabul qilib, atrof‑muhitni to‘liq idrok etishi, odamlar bilan muloqot qilishi, o‘qishi‑yozishi, harakatlanishi mumkin. organizmda sezgi tizimi “maxsus sezgi organlari” (special senses) va “umumiy sezgi organlari” (general senses) ga taqsimlanadi. maxsus sezgi organlari orasida ko‘rish, eshitish, ta’m va hid sezgilari kiradi, chunki ular maxsus murakkab organlar orqali aynan ma’lum turdagi stimullarni qabul qiladi. masalan, ko‘z yorug‘likni fotoretseptorlar orqali nerv impulslariga aylantirsa, quloq esa tovush to‘lqinlarini mexanik vibratsiyalarga va keyinchalik nerv signallariga aylantiradi. ko‘z va quloq organlari sog‘lom bo‘lsa, insonning ma’lumot olish, munosabatda bo‘lish va hayotiy faoliyatni amalga oshirish imkoniyatlari yaxshilanadi. aks holda esa ko‘rish va eshitishdagi …

2 / 16

or va nerv tizimi: retina — fotoretseptorlar (konuslar va tyarliklar) mavjud, ular yorug‘likni nerv impulslariga aylantiradi. retinadan chiqadigan nerv optik nerv orqali miyaga boradi. ko‘z mushaklari va nervlari: ko‘zni aylantiruvchi tashqi mushaklar va ichki mushaklar hamda ularni boshqaruvchi nervlar mavjud. bu qismlar birgalikda ishlash orqali biz yorug‘likni idrok etamiz, rasmlar hosil qilamiz va atrofimizni ko‘ra olamiz. ishlash prinsipi ko‘zning ishlash mexanizmi qisqacha quyidagicha: yorug‘lik manbai (masalan, quyosh, lampalar) — yorug‘lik to‘lqinlari — ko‘zga kiradi, kornea va linza orqali fokuslanadi. fokuslangan yorug‘lik retinaga tushadi; retinada fotoretseptorlar yorug‘lik signallarini nerv impulslariga aylantiradi. bu nerv impulslari optik nerv orqali miyaga yetkaziladi, miyada biz tasvirni anglaymiz. ko‘zning moslashuvi (linzaning shaklini o‘zgartirish, qorachiqning kengayishi‑torayishi) orqali turli masofalar uchun ko‘rish amalga oshiriladi. shunday qilib, ko‘z — yorug‘likni qabul qilib, uni nerv signaliga aylantirish va miyada “ko‘rish” tajribasini yaratish uchun maxsus organ. anatomik jihoatlari esa bu jarayonni amalga oshirishga xizmat qiladi. ko‘z kasalliklari va muammolar ko‘zning sog‘lom …

3 / 16

vsiyalar sog‘lom ko‘zlar uchun quyidagi tavsiyalarni ko‘rib chiqing: har 1–2 yilda ko‘z shifokoriga (oftalmolog) ko‘rinish. ayniqsa, oilaviy ko‘z kasalligi bo‘lsa yoki diabet/gipertenziya bilan bog‘liq bo‘lsa. ekranlar oldida ko‘p ishlaganda “20‑20‑20” qoidasini amal qilish: har 20 daqiqa ekrandan tikilib, 20 sekundga 20 fut (taxminan 6 m) masofadagi obyektga qarash. bu ko‘z charchashini kamaytiradi. quyoshdan himoya: uv‑nurlari ko‘zga zarar keltirishi mumkin. quyosh ko‘zoynaklari (uva va uvb dan himoya qiluvchi) taqish zarur. ko‘z atrofini toza saqlash: qo‘lni yuvish, ko‘zga iflos qo‘l bilan tegmaslik, kiyim, yostiq, makiyaj vositalarini toza saqlash. toza muhit va gigiyena: havo qurib qolmasligi uchun namlikni saqlash, chang‑havo iflosligi bo‘lgan joylarda ko‘z himoyasi. ekran oldida ishlash sharoitini yaxshilash: yorug‘lik me’yorida bo‘lishi, ekran bilan ko‘z orasidagi masofa va ko‘zlar uchun dam olish. kontakt linza kiyuvchi bo‘lsangiz: qo‘lni yuvish, linzani to‘g‘ri ishlatish, suv bilan yuymaslik va sovrinli vositalardan foydalanish. 2.eshitish organlari (quloq) tuzilishi quloq — inson tanasida tovushni qabul qilib, miyada anglanadigan signalga …

4 / 16

murakkab bo‘lim bo‘lib, bu yerda eshitish hamda muvozanatni saqlash (vestibulyar apparat) organlari joylashgan. eshitish jihatidan eng muhim qismi — spiral shaklidagi kokhlya (cochlea) va undagi “organi korti” dir. ishlash mexanizmi quloqning eshitish jarayoni quyidagicha kechadi: tovush manbai harakatlanib, havoda to‘lqin — bosim o‘zgarishlari hosil qiladi. bu tovush tolqinlari tashqi quloq orqali quloq kanalidan o‘tib, timpanik membranaga (quloq pardasi) yetib boradi. pardaga kelgan tolqinlar uni vibratsiyaga tushiradi. pardadan o‘tgan vibratsiyalar o‘rta quloqdagi suyakchalarga — martek, kovuq, stapes orqali ichki quloqqa uzatiladi. bu uzatish ovoz energiyasini ichki quloq suyuqligiga moslashtiradi. ichki quloqda, kokhlya ichidagi suyuqlik (perilymfa va endolymfa) harakatga tushadi. bu harakat “organi korti”dagi sochli hujayralarni stimulyatsiya qiladi. sochli hujayralar esa nerv impulslarini hosil qilib, bu impulslar orqali qo‘shni nerv (etoqil quloq nervi) orqali miyaga uzatiladi. miya bu impulslarni qayta ishlaydi va biz “tovush” deb anglaydigan sezuqni hosil qiladi. quloq kasalliklari va muammolar eshitish organlari sog‘lig‘i buzilganda, quyidagi muammolar paydo bo‘lishi mumkin: …

5 / 16

ish. uzluksiz yoki juda baland tovush — eshitishni zararli ta’sir qilishi mumkin. quloqni tozalash: quloq kanaliga juda chuqur vositalar (masalan, paxta tayoqcha bilan chuqur kirish) bilan aralashmaslik; quloq yog‘ini (cerumen) professional ko‘rinish orqali tozalash tavsiya etiladi. suvdan va suvga kiradigan ishlar — quloqqa suv kirsa, ayniqsa ochiq suv havzasida yoki dushda ehtiyot bo‘lish. quloq ichiga suv kirishi o‘rta quloq infeksiyasi xavfini oshirishi mumkin. o‘rta quloq bosimini muvozanatlashtirish: uchish, tog‘ga chiqish kabi bosim o‘zgarishlari bilan bog‘liq paytlarda ehtiyot bo‘lish. har yili yoki sharoitga qarab otorinolarinigolog (quloq vaqtinchalik) shifokoriga ko‘rinish. ayniqsa, agar eshitish pasayganini sezsangiz — darhol tekshiruvdan o‘tish kerak. bolalar va kattalar uchun: quloq gigiyenasini bolalikdan o‘rgatish, quloqni iflos muhitdan, changdan himoya qilish. 3.amaliy tavsiyalar quloq sog‘lomligini saqlash bo‘yicha tavsiyalar shovqindan himoya qilish juda baland musiqa, ish joyidagi shovqin, qurilish yoki transport shovqinidan quloqni himoya qiluvchi vositalardan foydalanish (quloqchinlar, quloq qoplamlari). shovqinning davomiyligi va kuchini cheklash tavsiya etiladi. quloqni tozalash quloq …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 16 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ko'rish va eshitish organlarining xususiyati va gigiyenasi" haqida

mavzu: ko'rish va eshitish organlarining xususiyati va gigiyenasi. reja kirish 1.ko‘rish organlari (ko‘z) 2.eshitish organlari (quloq) 3.amaliy tavsiyalar xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish inson hayotida tashqi muhit bilan aloqani ta’minlovchi muhim mexanizmlar qatorida sezgi organlari turadi. ayniqsa, ko‘rish va eshitish organlari — ya’ni ko‘z va quloq — hayotiy ahamiyatga ega. ular orqali inson yorug‘likni va tovushni qabul qilib, atrof‑muhitni to‘liq idrok etishi, odamlar bilan muloqot qilishi, o‘qishi‑yozishi, harakatlanishi mumkin. organizmda sezgi tizimi “maxsus sezgi organlari” (special senses) va “umumiy sezgi organlari” (general senses) ga taqsimlanadi. maxsus sezgi organlari orasida ko‘rish, eshitish, ta’m va hid sezgilari kiradi, chunki ular maxsus murakkab organlar orqali...

Bu fayl PPTX formatida 16 sahifadan iborat (3,7 MB). "ko'rish va eshitish organlarining xususiyati va gigiyenasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ko'rish va eshitish organlarini… PPTX 16 sahifa Bepul yuklash Telegram