amir temur va temuriylar davri madaniyati

DOC 125,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1708066443.doc amir temur va temuriylar davri madaniyati reja: 1. amir temur – ilm-fan va madaniyat hоmiysi. 2. ulug`bek – buyuk оlim, ilm-fan rahnamоsi. 3. temuriylar davrida tarixshunоslik, xattоtlik, tasviriy san’at va musiqa. 4. temur va temuriylar davri badiiy adabiyoti. 5. temuriy davrida miniatyura san’atining shakllanishi. vatanimiz tarixida temuriylar davrining tоm ma’nоda milliy va ma’naviy uyg`оnish (ikkinchi “renessans” davri) sifatida namоyon bo`lishi, jamiyatning ijtimоiy-iqtisоdiy taraqqiyoti bilan birlikda madaniy yuksalishga erishishi amir temur nоmi bilan chambarchas bоg`liqdir. negaki, bu tengsiz siymо qudratli, yahlit saltanatni barpо etish, uning har tоmоnlama ravnaqini ta’minlash barоbarida ma’naviy-madaniy hayotning ham gurkirab rivоjlanishiga, ilm-urfоn, adabiyot va san’at sоhalarining o`sishiga, bu jabha sоhiblarining iste’dоdi va ijоdkоrligining kamоlоtiga benazir rahnamоlik ko`rsatdi. bu o`rinda amir temur, shоhruh mirzо, ulug`bek, bоysunqur mirzо, sultоn xusayn, bоbur mirzо singari ulug` hukmdоr siymоlarning shaxsiy ibrati tahsinga lоyiqdir. amir temur o`z mamlakatining ilmu urfоn, madaniyat va san’at ahliga xоrijiy ellardan ko`plab hunar-kasb ahllarini, me’mоru naq-qоshlarini, оli …

arida ularning nomi deyarli qolmagan bo`lsa ham, o`zlaridan o`lmas yodgorlik qoldirdilar. bu me’morchilik obidalari o`tmish madaniyatimiz taraqiyotidagi bir bosqichning jonli guvohidir. rasmlarning birida bibixonim madrasasini bunyod etish jarayonidan bir lavha berilgan. ustalar o`ziga tegishli ish bilan band, ular turli holatlarda, tinimsiz mehnat qilayotgandek. binoning asosiy qismi – nafs gullar bilan bezatilgan ayvon esa qurilib bo`lingan: pastda ishchilarning bir qismi devor yuzasini qoplash uchun ishlatiladigan og`ir marmar taxtalarni tashimoqdalar, boshqalari bo`lsa, g`isht teruvchilar uchun loy tayyorlamoqdalar. eng yuqorida qo`lida bir shaklni (binoni oddeli bo`lsa kerak) ushlab turgan kishi bor. bu binoning bosh me’mori bo`lsa kerak. ikkinchi surat binoni pardozlash jarayonini tasvirlaydi. duradgorlar taxta qirqib, randalashmoqda. tosh yo`nuvchilar marmar taxtalarni o`yib, naqshlash, sirkor plitalarga pozik chiziqli gul tushirish bilan band. nazoratchi ulardan birini kaltaklamoqda. oldinda marmar taxtalar ortilgan arava… tasvirda qurilishga ishtirok etayotgan negr (hindu)larni ko`ramiz. hindistonlik usta va ishchilar, fllar temur hindistonga qilgan harbiy yurishidan so`ng bu yerga olib kelgan. tasvirning …

asviri namu-nalaridan xabardor bo`lganligi bois, sohibqiron kutubxonasida ulug` rassom moniyning “arjang” albomidan ba’zi bir surati sahifalar saqlanib kelingan. ma’lumki, movaraunnahr qadimgi kitobot tartib etish va ularni to`plash markazi edi. ibn sino tomonidan tasvirlangan mashhur somoniylar kutubxonasining o`ziyoq bu o`lkada kitob yig`ish va ularni omilkorlik bilan asrashning boy an’analari mavjudligidan dalolat beradi. shayx muhammad parso ajdodlari tomonidan qariiyb uch yuz-yil davomida yig`ilgan nihoyatda boy oilaviy hisobxona zaminda kitobga hurmat – e’tibor juda katta, kuchli bo`lganligidan darak beradi. to`plangan ushbu kitoblar tarkibini o`rganish shuni ko`rsatdiki, xv asrgacha asosan ilmiy adolatlarni yig`ish ustuvor bo`lgan. faqat xv asrdan boshlab asta-sekin miniatyura – suratlar bilan bezatilgan she’riy majmualar qo`lyozmalarini yig`ish ustunlik qila boshladi. bunda a.temur va uning vorislari qilgan homiylik muhim ahamiyat kasb etadi. o`rta asr muallifari yozib qoldirgan guvohliklarni hisobga olmaganda, a.temurning mashhur kutubxonasidan nom nishon ham qolmagan. faqat bu yerda to`plangan qo`lyozmalar asarlarining san’at darajasi o`ta yuqori bo`lganligini taxmin qilish mumkin, xolos, zotan …

n’at va memorchilik turlarining o`ziga xos jihatlari rivojlanib, turli badiiy maktablar yutuqlarining bir-biri faollik bilan boyitib borishi va asta-sekin birikib ketishi jarayoni xv asrning birinchi yarmida yangi, o`ziga xos samarqand san’ati uslubining shakllanishiga olib keldi. dohiyona bunyodkorlikdan, san’atning yuksak darajasidan darak beruvchi me’moriy yodgorliklarning, amaliy san’at namunalarining bir qismi bizgacha yetib kelgan bo`lsa-da, biroq rang-tasvir ishlari saqlanib qolmagan. faqat yozma manbaalardagina temur saroyidagi bezaklar, uning mashhur kutubxonasi, unda saqlangan qo`lyozmalar hamda ularni bezagan miniatyuralar haqida ma’lumotlar uchraydi, xolos. amir temurning nevarasi ibrohim sultonning sherozdagi saroy-ida sohibqiron hayoti va zafarlari haqida hikoya qiluvchi «zafar-noma» asarini bitgan sharofddin ali yazdiy eron ustalari tomonidan ishlangan bezaklar haqida hayratga tushib so`zlaydi. amir temur hayotining xv asrdagi boshqa bir-yilnomachisi ahmad ibn arabshoh samarqand saroylarining devorlariga ishlan gan suratlar mavzusiga to`xtalib, ularda qabul marosimlari, sohibqi-ronning bazmlari, jang manzaralari, ov sahnalari shuningdek, temur ning o`zining, jangchilari, o`g`illari, nevaralari, xotin va kani-zaklarining portretlari tasvirlanganligini xabar beradi. keyinroq bitilgan …

tilgan san’at namunalari bo`lganini hikoya qiladi. temur va temuriylarning har biri o`z davrida hatto qurilish ishlari olib borganlar. ular o`z suratlarni rangli holda alohida kitob tarzida nashr etadi. u o`z kitobida “zafarnoma”dagi behzod chizgan suratlarga xos xislatlar haqida gapirib, behzod suratgarligida ko`m–ko`k butazorlar bilan zamin sathi ziynatlangan bo`lishi, manzaralarning jonli va jozibali chiqishi undan oldin o`tgan va zamondosh musavvirlarnikidan afzalroq chiqadi, deb yozadi. mazkur qo`lyozmadagi behzod chizgan suratlar turli tarixiy voqelar, jang holatlari, saroydagi qabul marosimi, samarqandda binokorlik ishlari va boshqalarni aks ettirib, faqat kitob mazmuniga taalluqli suratlardir. bulardan birinchi qo`shaloq surat amir temurning bog`da o`tkazayotgan qabul marosimini tasvirlaydi: o`ng tomondagi sahifada amir temur va uning yaqin kishilari, so`l tomondagisida esa – tantanali qabul marosimiga kelgan turli mamlakat elchilari va saroy mansabdorlari. ulardan ikkitasi kursida, har xil kiyimli yana beshtasi esa, amir temur qarshisida tavoze bilan turishibdi. elchilardan bir to`dasi eshik yonida to`planishgan. amirlar ortida turgan xodimlar orasida ko`p habashlar …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "amir temur va temuriylar davri madaniyati"

1708066443.doc amir temur va temuriylar davri madaniyati reja: 1. amir temur – ilm-fan va madaniyat hоmiysi. 2. ulug`bek – buyuk оlim, ilm-fan rahnamоsi. 3. temuriylar davrida tarixshunоslik, xattоtlik, tasviriy san’at va musiqa. 4. temur va temuriylar davri badiiy adabiyoti. 5. temuriy davrida miniatyura san’atining shakllanishi. vatanimiz tarixida temuriylar davrining tоm ma’nоda milliy va ma’naviy uyg`оnish (ikkinchi “renessans” davri) sifatida namоyon bo`lishi, jamiyatning ijtimоiy-iqtisоdiy taraqqiyoti bilan birlikda madaniy yuksalishga erishishi amir temur nоmi bilan chambarchas bоg`liqdir. negaki, bu tengsiz siymо qudratli, yahlit saltanatni barpо etish, uning har tоmоnlama ravnaqini ta’minlash barоbarida ma’naviy-madaniy hayotning ham gurkirab rivоjlanishiga, ilm-urfоn, adabiyot va...

Формат DOC, 125,0 КБ. Чтобы скачать "amir temur va temuriylar davri madaniyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: amir temur va temuriylar davri … DOC Бесплатная загрузка Telegram