saqlanish qonunlari

DOCX 1 page 57.8 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 57.8 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi qo‘qon davlat pedagogika instituti fizika-matematika fakulteti fizika va astronomiya kafedrasi abdubannoyeva sanobar azizjon qizi 01/20-fa guruh, “5110200-fizika va astronomiya” ta’lim yo‘nalishi “fizika va astronomiya kafedrasi”. “umumta'lim maktablarida «saqlanish qonunlari» mavzusini o’qitish metodikasi.” mavzusidagi kurs ishi kurs ishi ilmiy rahbari: a.madaliyev ilmiy daraja va unvoni: fizika-astronomiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori , phd qo‘qon- 2023 y mundarija: kirish:………………………………………………………………… asosiy qism; 1. "saqlanish qonunlari" mavzusining maqsad va manzillarini tushunish uchun umumiy ma'lumotlar…………………………….………………… 2. saqlanish qonunlari o'rganishning asosiy prinsiplari va konseptsiyalari ta'riflanishi.…………………………………………………………. 3. saqlanish qonunlari tizimidagi tartib, qonunlarni yaratish va uni amalga oshirishning asosiy jarayonlari.…………………………………….. xulosa………………………………………………………..………… foydalanilgan adabiyotlar……………………………………………… internet ma’lumotlari…………………………………………………… kirish fizik bilimlar sistemasida ―mexanikada saqlanish qonunlari mavzusi o’z ahamiyatiga ko’ra alohida o’rin tutadi. bunga fizikaning butun kursi uchun umumiy bo’lgan ”impuls”, ”ish”, ”energiya” kabi tushunchalar o’rganiladi. shu mavzuning mohiyatida o’quvchilarning ilm olishlari va dunyoqarashlarini shakllantirishda muhim ahamiyatga ega bo’lgan, fizika qonunlarining maxsus ko’rinishi hisoblangan saqlanish …

2 / 1

ektori o’zgarmaydi, degan xulosaga kelish mumkin. o’zgarmas saqlanadigan kattaliklariga jism impulsidan tashqari skalyar kattalik-energiya ham tegishlidir. albatta bu mavzular haqida o’quvchida to’g’ri tasavvurni shakllantirish nafaqat mexanika kursi uchun balki, fizikaning barcha kurslarini o’rganishda poydevor bo’lib xizmat qiladi. pedagogik texnologiya-bu o’qtuvchi(tarbiyachi)ning ta’lim-tarbiya vositalari yordamida o’quvchi(talaba)larga muayyan sharoitda ta’sir ko’rsatishi va bu faoliyatmahsuli sifatida ularda oldindan belgilangan shaxsiy sifatlarni shakllantirish jarayonidir. bizga ma’lumki har bitta fanni o’qitishda “pedagogik texnologiya”lardan to’g’ri foydalanish muhim ahamyat kasb etadi. “pedagogik texnologiya”lardan to’g’ri foydalanish nafaqat fanni tushuntirishda balki, o’quvchi kelajakda o’z yo’lini topishida, shaxs bo’lib shakllanishida ham muhim o’rin tutadi. shuning uchun “pedagogik texnologiya”lar faqat ilmiy bo’libgina qolmay, o’quvchini ongini rivojlantirishga va tarbiyalashga xizmat qiladi. “pedagogik texnologiya”lar o’ziga xos potensial yaratilgan pedagogik natijalarga erishish uchun pedagogik tizimning barcha tashkiliy tomonlariga aloqador nazariy va amaliy tadqiqotlar sohasi sifatida belgilanadi. “pedagogik texologiya” o’qituvchi va o’quvchilarga zarur sharoit yaratish orqali o’quv jarayonini loyihalashtirish, tashkil etish hamda o’tkazish bo’yicha pedagogik faoliyatini …

3 / 1

pulsi vaqt o'tishi bilan o'zgarmaydi: va bu ye rda m va v- n ta nuqtadan tashkil topgan sistemaning i nchi moddiy nuqtasining massa va tezligi. shuningdek, yopiq sistema impulsining inersial sanoq sistemasining dekart koordinat o’qlaridagi proeksiyalari ham o'zgarmaydi: sistemaning impulsi p=mvc bo'ladi. bu yerda m-sistemaning to’liq massasi, vc - uning massa markazining tezligi. shuning uchun impulsning saqlanish qonunidan quyidagi natija kelib chiqadi: yopiq sistemada sodir bo'luvchi harqanday jarayonlarda sistema massa markazining tezligi o'zgarmaydi: . biz nyuton qonunlariga asoslanib, impulsning saqlanish qonunini oldik, chunki ayni uning yordamida impulsning o'zgarish qonuni keltirib chiqarilgan. ammo impulsning saqlanish qonuni, nyuton qonunlaridan farqli ravishda klassik mexanika chegarasidan tashqarida ham o'rinlidir. masalan, tajribalarning ko'rsatishicha bu qonun mikroskopik jismlar sistemasi uchun qanchalik to’g’ri bo'lsa, hatti-harakati nyuton mexanikasi bilan emas, balki kvant mexanikasi bilan ifodalanuvchi mikrozarralar sistemasi uchun ham shunchalik to’g’ridir. bu qonun sistemani tashkil qiluvchijism yoki zarrachalarning tezligi kichik yoki kattaligiga bog’liq bo'lmagan holda relyativistik mexanikada ham …

4 / 1

ota'sir ichki kuchlarining paydo bo'lishi bilan bog’liq. odatda bunday jarayonda tashqi kuchlarning sistemaga ta'sirini hisobga olmaslik mumkin, ya'ni taxminan sistemaning to’liq impulsi, ko'rilayotgan jarayonda butunlay o'zgarmaydi deb hisoblash mumkin. agar sistema yopiq bo'lmasa, lekin unga ta'sir etuvchi tashqi kuchlarning bosh vektori aynan nolga teng bo'lsa (ftash= 0), u holda qonunga binoan sistemaning impulsi vaqt o'tishi bilan o'zgarmaydi: . odatda ftash¹ 0 va bo'ladi. ammo, agar tashqi kuchlar bosh vektorining qandaydir qo’zg’almas o’qqanisbatan proeksiyasi aynan nolga teng bo'lsa, impuls vektorining o'sha o’qqa proeksiyasi ham vaqt o'tishi bilan o'zgarmaydi. masalan, agar sistemaga faqat vertikal yo'nalgan tashqi kuchlar ta'sir etayotgan bo'lsa, sistema impulsining gorizontal tashkil etuvchisi o'zgarmaydi. bunga quyidagi tajribada ishonch hosil qilish mumkin. tajriba. og’ir mayatnik gorizontal relsda hech qanday ishqalanishsiz erkin harakatlanishi mumkin bo'lgan aravachaga o'rnatilgan . agar aravachani ushlab turib, mayatnikni muvozant vaziyatidan og’dirib, so'ngra mayatnik va aravachani bir vaqtda qo’yib yuborilsa, ikkalasi ham harakatga keladi. aravachaning tezlik yo'nalishi mayatnik …

5 / 1

va unga impulsning saqlanish qonunini qo'llash mumkin. urilayotgan jismlar sirtining ularning tegish nuqtasiga o'tkazilgan umumiy normal urilish chizig’i deyiladi. agar urilish oldidan urilayotgan jismlarning massa markazlarining tezligi urilish chizig’iga parallel bo'lsa, to’g’ri urilish deyiladi. agar urilayotgan jismlarning massa markazlari urilish chizig’ida yotsa, urilish markaziy deyiladi. agar urilishdan keyin jismlar bir butun holda, ya'ni bir xil tezlikda harakatlansa, to’g’ri markaziy urilish mutloq noelastik urilish deyiladi. agar urilishigacha jismlarning tezliklari v1 va v2, ularning massalari m1 va m2 bo'lsa, impulsning saqlanish qonuniga binoan bu jismlarning mutloq noelastik to’g’ri markaziy urilishdan keyingi ilgarilanma harakat tezligi bo'ladi. formula to’g’ri markaziy bo'lmagan mutloq noelastik urilish holida urilishda birlashgan jismlarning massa markazi tezligini topishga imkon beradi. ammo bunday urilish natijasida impuls momentining saqlanish qonuniga bo'ysunuvchi sisemaning massa markazi atrofida aylanishi paydo bo'lishi ham mumkin, biz impuls momentining saqlanish qonunini ko'ramiz. 4. noelastik urilishda urilgan jismlarda turli xil jarayonlar sodir bo'lishi (ularning plastik deformatsiyasi, ishqalanishva boshqalar) natijasida …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "saqlanish qonunlari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi qo‘qon davlat pedagogika instituti fizika-matematika fakulteti fizika va astronomiya kafedrasi abdubannoyeva sanobar azizjon qizi 01/20-fa guruh, “5110200-fizika va astronomiya” ta’lim yo‘nalishi “fizika va astronomiya kafedrasi”. “umumta'lim maktablarida «saqlanish qonunlari» mavzusini o’qitish metodikasi.” mavzusidagi kurs ishi kurs ishi ilmiy rahbari: a.madaliyev ilmiy daraja va unvoni: fizika-astronomiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori , phd qo‘qon- 2023 y mundarija: kirish:………………………………………………………………… asosiy qism; 1. "saqlanish qonunlari" mavzusining maqsad va manzillarini tushunish uchun umumiy ma'lumotlar…………………………….………………… 2. saqlanish qonunlari o'rganishning asosiy prinsiplari va konseptsiyalari ta'riflanishi.…………...

This file contains 1 page in DOCX format (57.8 KB). To download "saqlanish qonunlari", click the Telegram button on the left.

Tags: saqlanish qonunlari DOCX 1 page Free download Telegram