havo uchun molyar issiqlik sig’imlari o'rtasidagi munosabat cp/cv ni aniqlash

PDF 9 pages 554.8 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 554.8 KB

File type PDF

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

havo uchun molyar issiqlik sig’imlari o’rtasidagi munosabat cp/cv ni aniqlash ishning maqsadi – havo uchun adiabata ko’rsatkichi vp cc / ni aniqlash asosiy nazariy ma’lumotlar issiqlik almashinuvisiz boruvchi termodinamik jarayon – adiabatik jarayon deyiladi. pv koordinata o’qlarida adibatik jarayon tenglamasini keltirib chiqaramiz. quyidagi formula istalgan termodinamik jarayon uchun qo’llanilishi mumkin. aduq   (1) bu yerda q - sistemaga berilgan o’ta kichik issiqlik miqdori; du - ichki energiyaning o’ta kichik o’zgarishi; a - shu termodinamik jarayonda bajarilgan juda kichik ish. adiabatik jarayon uchun (1) munosabat quyidagi ko’rinishga keladi: 0 adu  (2) demak ideal gaz uchun: dtcdu v  (3) pdva  (4) bu yerda  - modda miqdori; v c - o’zgarmas hajmdagi molyar issiqlik sig’imi; p - bosim; dt va dv – mos ravishda temperatura va hajmning o’ta kichik o’zgarishlari. (3) va (4)ni (2)ga qo’yib 0 pdvdtc v  ni hosil qilamiz. (5) ideal gaz mendeleev-klapeyron tenglamasiga bo’ysinadi: …

2 / 9

asak unda havo uchun adiabataning nazariy qiymati: 4,1 2    i i  ga teng bo’ladi. (12) tajriba dasturi va asosiy qurilmasining umumiy tuzilishi: tajriba qurilmasining asosiy qismlari bu: (1a rasmga qarang) havo bilan to’latilgan b ballon, ; suyuqlikli (suvli) manometr m va kompressor (u ballonga ulangan, 1a rasmda ko’rsatilmagan,1b rasmda nasos). 1-klapan( k1) ballonni atmosfera bilan birlashtiradi. 1-klapanning ko’ndalang kesimi juda katta. u ochilganda ballonda tezlik bilan atmosfera bosimi hosil bo’ladi. bosimning bu tezkor o’zgarishi tashqi muhit bilan deyarli issiqlik almashmasdan yuz beradi va bu jarayonni adiabatik jarayon deb atash mumkin.. 2-klapan yordamida (k2) ballon uni havo bilan to’ldiruvchi kompressor bilan bog’lanishi mumkin. (1 b) rasm. dasturning asosiy oynasi. modelli qurilma. o’lchash natijalarini hisoblashga doir uslubiy ko’rsatmalar. ballonga kompressor yordamida havo damlaymiz va 1-klapanni yopamiz. ballondagi havo ozgina qiziydi ammo biroz vaqt o’tgach undagi gaz harorati xona harorati t0 bilan teng bo’lib qoladi. bunda ballondagi gaz bosimi: …

3 / 9

ib qoladi (15) 1 va 2 holatlarda gazlar harorati o’zaro teng shu sababli ular uchun boyl-mariott qonunini qo’llaymiz: 2211 vpvp  . (16) (14), (16) tenglamalar sistemasida hajmlar nisbati 12 vv , ni chiqarib tashlasak:           2 1 0 1 p p p p ni hosil qilamiz. bu tenglikni logarifmlab shu bilan birga (13) va (15) tenglamalarni qo’llab,  ni topamiz: r' va r"- bosimlar qiymatlari atmosfera bosimidan ancha kichikdir. x<<1 bo’lganda xx  )1ln( bo’ladi. qiymati p0 ga qaraganda kichik bo’lgan p’’ning qiymatini hisobga olmagan holda p0+p’’ ni r0 ga almashtiramiz . natijada: ''' ' pp p   ni hosil qildik. (18) . ))()(1ln( )1ln( )ln( )ln( '' 0 ''' 0 ' 21 01 pppp pp pp pp    (18) formuladagi oriqcha bosim istalgan birlik qiymatni qabul qilishi mumkin. bu yerda r' va r’’ni asosan suv ustunining …

4 / 9

bu holda vertikal chiziq bilan tajribada aniqlangan chiziqli grafikning kesishish nuqtasi yordamida t=0 da "ln p va "p ni aniqlash mumkin (3-rasm). i s h n i b a j a r i s h t a r t i b i 1). t0 temperatura va r0 bosim qiymatlari oldindan berilgan bo’ladi. sekundomerning o’lchash hatoligi ( t) ni hisobga olmaymiz chunki bu termodinamik jarayonlar juda sekin boradi. manometr ustunlaridagi suyuqlik balandligidagi hatolik (  h) hisobotga talaba tomonidan o’lchab yozib qo’yiladi. ) -t exp( "(t)" ~   pp  2) klapanlarni boshlang’ich holatga keltiring:  1-klapan , ballonni atmosfera bilan tutashtiradi – yopiq.  2-klapan , ballonni kompressor bilan tutashtiradi – yopiq.  3-klapan, ballonni manometr bilan tutashtiradi - ochiq. klapanni ochish yoki yopish uchun uning ustiga sichqoncha bilan bosish kerak. 3) nasosning old tomonidagi «set» tugmachasiga sichqoncha bilan bosing va kompressorni ishga tushiring. 4) ballonni kompressor bilan tutashtiruvchi …

5 / 9

dagi temperatura hona temperaturasi bilan tenglashishini kuting. manometrning  h2 ko’rsatkichini kerakli maydonga kiriting va "dobavit v otchet" tugmachasini bosing. 10) 1-klapanni oching. boshlang’ich bosimni o’zgartirmasdan turli vaqt t qiymatlari uchun tajribani kamida 5 marta takrorlang.  so’ngra dasturning asosiy menyusidan "otchet" tugmachasini bosing va hosil bo’lgan hisobot formasini to’ldiring. asosiy menyudagi "fayl | soxranit otchet" punkti yordamida hisobotni saqlab qo’ying . diqqat! ballondagi temperatura keskin ko’tarilib ketmasligi uchun unga asta sekinlik bilan havo damlash kerak. bundan tashqari ustundagi suyuqlikning quyi darajasi qizil ehtiyot chizig’iga yetib bormasligi kerak. aks holda avtomatik ravishda jarayon to’xtatiladi. o’lchash natijalarini hisoblashga doir ko’rsatmalar 1. olingan natijalar asosida (t)" ~ ln p = a t + b to’g’ri chiziq yasalib uning parametrlari a va b hisoblanadi. 2. shu parametrlar yordamida ln p" va r" hisoblanadi (3-rasmga qarang). 3. r" ning r' ga nisbatini aniqlang (olingan natijalar asosida qanday qilib p' ni hisoblash mumkin? ) 4. …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "havo uchun molyar issiqlik sig’imlari o'rtasidagi munosabat cp/cv ni aniqlash"

havo uchun molyar issiqlik sig’imlari o’rtasidagi munosabat cp/cv ni aniqlash ishning maqsadi – havo uchun adiabata ko’rsatkichi vp cc / ni aniqlash asosiy nazariy ma’lumotlar issiqlik almashinuvisiz boruvchi termodinamik jarayon – adiabatik jarayon deyiladi. pv koordinata o’qlarida adibatik jarayon tenglamasini keltirib chiqaramiz. quyidagi formula istalgan termodinamik jarayon uchun qo’llanilishi mumkin. aduq   (1) bu yerda q - sistemaga berilgan o’ta kichik issiqlik miqdori; du - ichki energiyaning o’ta kichik o’zgarishi; a - shu termodinamik jarayonda bajarilgan juda kichik ish. adiabatik jarayon uchun (1) munosabat quyidagi ko’rinishga keladi: 0 adu  (2) demak ideal gaz uchun: dtcdu v  (3) pdva  (4) bu yerda  - modda miqdori; v c - o’zgarmas hajmdagi molyar issiqlik si...

This file contains 9 pages in PDF format (554.8 KB). To download "havo uchun molyar issiqlik sig’imlari o'rtasidagi munosabat cp/cv ni aniqlash", click the Telegram button on the left.

Tags: havo uchun molyar issiqlik sig’… PDF 9 pages Free download Telegram