insonekologiyasi(1-qism)

PPTX 14 sahifa 565,6 KB Bepul yuklash

14 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 565,6 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 14

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 14

mavzu: inson ekologiyasi(1-qism) inson hayotini tabiatsiz va tashqi muhit omillarisiz tasavvur qilib bo‘lmaydi. inson bilan tashqi muhit o‘rtasida doimo moddalar va energiya almashinuvi bo‘lib turadi. 1920-yillarda inson bilan tashqi muhit o‘rtasidagi munosabatlarni o‘rganuvchi inson ekologiyasi – antropoekologiya fani paydo bo‘ldi. antropoekologik sistemalar – muhit bilan dinamik muvozanatda bo‘lgan va shu munosabat orqali o‘z ehtiyojlarini qondiradigan insonlar jamoasidir. antropoekologik sistemalarning tabiiy ekosistemalardan asosiy farqi uning tarkibida inson jamoasining mavjudligidir. ma’lum hududda yashaydigan insonlar jamoasining faolligi ularning atrof-muhitga ko‘rsatadigan ta’sir darajasi bilan aniqlanadi. rivojlanayotgan jamoa aholi sonining ko‘payib borishi bilan birga oziq-ovqat mahsulotlari, xomashyo, suv resurslari, chiqindilarni qayta ishlashga bo‘lgan ehtiyojlari ham ortib borishi bilan ta’riflanadi. bu esa o‘z navbatida insonning tabiiy muhitga bo‘lgan ta’sirini kuchaytiradi, biotik va abiotik omillardan foydalanishni jadallashtiradi. insonning ekologik omil sifatida o‘ziga xosligi : 1. inson tabiatga maqsadli va ongli ta’sir ko‘rsatadi. tabiatni o‘z ehtiyojlariga moslashtiradi va uning ustidan hukmronlik qiladi. natijada insonning imkoniyatlari juda kengaydi, u …

2 / 14

omillardan ajratib turadi. antropoekologik sistemalarda inson va tabiiy muhit o‘rtasidagi o‘zaro ta’siri quyidagi yo‘nalishlarda amalga oshiriladi: 1. inson tabiiy boylik va ne’matlardan foydalanishi orqali rivojlanadi, shuningdek, jamoaning biologik va ijtimoiy ko‘rsatkichlari o‘zgaradi. 2. inson tabiat qonunlarini o‘rganib, o‘z ehtiyojlarini qondirish maqsadida atrof-muhitni ongli ravishda o‘zgartiradi. insonlarning ekologik muhitga moslanishlari. adaptiv tiplar. adaptiv tip – ma’lum muhit sharoitiga moslanishni ta’minlovchi morfologik, fiziologik, biokimyoviy belgilar majmuasining rivojlanishini belgilovchi reaksiya normasidir. reaksiya normasi qancha keng bo‘lsa, moslanishlar ham shuncha yaxshi bo‘ladi. bu moslanishlar o‘zgaruvchanlikka bog‘liq. adaptiv tiplar irqlarga bog‘liq emas. ularga xos belgilar embrional rivojlanish davridayoq namoyon bo‘la boshlaydi. har xil iqlimli hududlarda yashovchi xalqlarning ovqatlanishida ham farq mavjud. shu tufayli ularning hazm fermentlari sintezi, ajratilishida o‘ziga xos moslanishlar mavjud. arktik adaptiv tip. sovuq iqlim va ko‘proq hayvon mahsulotlari bilan oziqlanish sharoitida shakllanadi. arktika xalqlari orasida ham o‘simliklar tarkibidagi c vitaminini kam iste’mol qilishga moslanish xususiyati rivojlangan. arktik adaptiv tipning xarakterli belgilariga: tananing …

3 / 14

a xolesterin miqdorining kamligi bilan xarakterlanadi. tog‘ adaptiv tipi – atmosfera bosimi past, kislorodning miqdori kam, gipoksiya, sovuq sharoitda shakllanadi. xarakterli xususiyatlari: asosiy moddalar almashinuvi jadal kechadi, ko‘krak qafasi keng, naysimon suyaklar uzun, eritrotsitlar soni, gemoglobin miqdori yuqori bo‘ladi. cho‘l-sahro adaptiv tipi – quyosh radiatsiyasi o‘ta kuchli, jazirama, quruq, kontinental iqlim sharoitlarida shakllanadi. xarakterli xususiyatlari quyidagilar: issiqlik ajratilishi yuqori, ter bezlari yaxshi rivojlangan, suvni ko‘p iste’mol qiladi. markaziy osiyo hududida yashovchi ko‘pchilik aholi shu adaptiv tipga kiradi. 1. kishilar tomonidan o‘zgartirilgan tabiat: cho‘llarni o‘zlashtirish, o‘rmonlar tashkil qilish, daryolar yordamida suv omborlari qurish 2. sun’iy elementlar: binolar, inshootlar qurish, shovqinlar, elektromagnit maydonlari, radioaktiv nurlar, zaharli moddalar ishlab chiqarishda ishlatiladigan har xil materiallar, mahsulotlar. hozirgi kunda yer shari aholisining yarmiga yaqini shaharlarda joylashgan. transport, sanoat korxonalarining rivojlanishi va shunga o‘xshash boshqa omillar insonning eng muhim sifat ko‘rsatkichlaridan biri – salomatligiga salbiy ta’sir ko‘rsata boshladi. atmosfera, suv, oziq-ovqatlarning sanoat, transport chiqindilari bilan ifloslanishi, …

4 / 14

ing ancha miqdori yetib kelmaydi. yorug‘likning yetarli bo‘lmasligi natijasida d vitamini yetishmasligi rivojlanadi. shu sababli ko‘pchilik shahar aholisi o‘zlarining dam olish vaqtlarini tabiatda, tabiiy sharoitda o‘tkazishga harakat qilishadi. qishloq ekologik sistemalari o‘z xususiyatlari jihatidan shahar ekosistemasidan ancha farq qiladi. qishloqlarda hayvon va o‘simlik turlarining xilma-xilligi kuzatiladi. hayvonlar orqali yuqadigan yuqumli va parazit organizmlar orqali vujudga keladigan kasalliklar qishloqlarda ko‘proq uchraydi. qishloq xo‘jaligida pestitsidlar, gerbitsidlar va boshqa kimyoviy moddalarning ko‘p ishlatilishi qishloq aholisining sog‘ligiga zararli ta’sir ko‘rsatishi mumkin. uyga vazifa 1. inson ekologiyasi fani nimalarni o‘rganadi? 2. insonning ekologik omil sifatida o‘ziga xosligini nimalarda deb bilasiz? 3. inson ekologiyasi fanining vazifasi nimalardan iborat? 4. adaptiv tiplar deganda nimani tushunasiz? 5. adaptiv tiplardagi moslanishlarni tushuntirib bering? quyidagi holatni qanday izohlaysiz? image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.wmf /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 14

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 14 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"insonekologiyasi(1-qism)" haqida

mavzu: inson ekologiyasi(1-qism) inson hayotini tabiatsiz va tashqi muhit omillarisiz tasavvur qilib bo‘lmaydi. inson bilan tashqi muhit o‘rtasida doimo moddalar va energiya almashinuvi bo‘lib turadi. 1920-yillarda inson bilan tashqi muhit o‘rtasidagi munosabatlarni o‘rganuvchi inson ekologiyasi – antropoekologiya fani paydo bo‘ldi. antropoekologik sistemalar – muhit bilan dinamik muvozanatda bo‘lgan va shu munosabat orqali o‘z ehtiyojlarini qondiradigan insonlar jamoasidir. antropoekologik sistemalarning tabiiy ekosistemalardan asosiy farqi uning tarkibida inson jamoasining mavjudligidir. ma’lum hududda yashaydigan insonlar jamoasining faolligi ularning atrof-muhitga ko‘rsatadigan ta’sir darajasi bilan aniqlanadi. rivojlanayotgan jamoa aholi sonining ko‘payib borishi bilan birga oziq-ovqa...

Bu fayl PPTX formatida 14 sahifadan iborat (565,6 KB). "insonekologiyasi(1-qism)"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: insonekologiyasi(1-qism) PPTX 14 sahifa Bepul yuklash Telegram