mirzo ulugʻbek davlat arbobi va buyuk olim

DOCX 1 стр. 28,9 КБ Бесплатная загрузка

1 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 28,9 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 1

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 1

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi referat mavzu: mirzo ulugʻbek davlat arbobi va buyuk olim tayyorladi: kirish 1. mirzo ulug'bek – davlat arbobi 2. mirzo ulug'bek – buyuk olim 3. mirzo ulug'bekning merosi va ahamiyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish mirzo ulug'bekning 1394 yilda sultoniya shahrida tug'ilishi va temuriylar imperiyasidagi roli, uning ilm-fan va davlat arbobi sifatidagi shaxsini shakllantirgan muhim omil bo'lgan. ulug'bekning samarqandni ilm-fan markaziga aylantirishi, xv asrda astronomiya, matematika va boshqa fanlarning rivojiga katta hissa qo'shganligi kirishda alohida ta'kidlanadi. ulug'bekning «zij-i jadidi ko'ragoniy» asarining ahamiyati, unda 1018 yulduzning koordinatalari aniq hisoblab chiqilganligi va bu astronomiyada katta yangilik bo'lganligi kirishda yoritiladi. ulug'bekning hayoti va faoliyati ulug'bek 1394-yilda sultoniya shahrida tug'ilgan, temuriylar imperiyasining poytaxti samarqandda o'sgan. u yoshligidan ilm-fanga qiziqishi tufayli astronomiya, matematika va tarixni chuqur o'rgangan. ulug'bek 1409-yilda samarqand hokimi bo'lib tayinlandi va 1449-yilgacha bu lavozimda qoldi. u shaharni ilmiy va madaniy markazga aylantirish, madrasa qurish orqali katta …

2 / 1

i yaratish bo'lgan. ilmiy meros «ilmiy meros» ulug‘bek akademiyasi tomonidan nashr etilgan ko‘plab asarlar ulug‘bekning astronomiya, matematika va geografiya sohalaridagi bebaho merosini namoyon etadi. ulug‘bekning «ziji jadidi ko‘ragoniy» asari xiv asr astronomiyasining eng muhim namunalaridan biri bo‘lib, 1018 ta yulduzning koordinatalarini aniq ko‘rsatib beradi. ulug‘bekning ilmiy maktabi samarqandda rivojlanib, qozizoda rumiy, ali qushchi kabi ko‘plab olimlarni yetishtirib chiqardi, ularning ishlari «ilmiy meros»ning ajralmas qismidir. astronomiyaga qo'shgan hissasi ulug'bekning «zij guragoniy» asari 1018 yulduzning o'rnini aniq belgilab berdi, bu o'sha davrdagi eng aniq yulduzlar katalogi hisoblanadi va astronomiyaga katta hissa qo'shgan. ulug'bek rasadxonasida gnomon, astrolyabiya va kvadrant kabi yirik astronomik asboblar yordamida quyosh, oy va sayyoralarning harakatini kuzatishda yuqori aniqlikka erishilgan. ulug'bek yulduzlar jadvalini tuzishda ptolemeyning «almagest» asaridan oshib o'tdi. uning aniqligi tycho brahe kuzatuvlarigacha eng yuqori ko'rsatkich bo'lgan. matematika va geometriya ulug'bekning 'ziji jadidi ko'ragoniy' asarida trigonometriya jadvallari, sinus va tangens qiymatlari 8 ta o'nlik belgiga aniqlikda keltirilgan, bu o'sha …

3 / 1

r va sayyoralarning joylashuvini misli ko'rilmagan aniqlikda o'lchash imkonini bergan. ulug'bek rasadxonasi nafaqat astronomik kuzatuvlar markazi, balki u yerda ulug'bekning «ziji jadidi ko'ragoniy» asari yaratilgan bo'lib, unda 1018 ta yulduzning koordinatalari aniq ko'rsatilgan. zij-i ulug'bek (ulug'bek jadvali) "zij-i ulug'bek" 1018 ta yulduzning joylashuvi va yorqinligini aniqlik bilan ko'rsatib beradi, ptolemeyning "almagest"idan keyingi eng aniq yulduzlar katalogi hisoblanadi. ushbu jadvalda quyosh, oy va o'sha paytda ma'lum bo'lgan beshta sayyoraning harakatini bashorat qilish uchun trigonometriya va astronomik jadvallar kiritilgan, bu o'sha davr uchun muhim yangilik edi. "zij-i ulug'bek"da yil uzunligi 365 kun, 5 soat, 49 daqiqa va 15 soniya deb belgilangan, bu zamonaviy hisob-kitoblardan atigi 58 soniyaga farq qiladi, bu esa uning aniqligini isbotlaydi. ilm-fan homiysi ulug‘bekning 1420-yildagi samarqand madrasasi ilm-fan o‘chog‘i bo‘lib, u yerda astronomiya, matematika kabi fanlar rivojiga katta hissa qo‘shgan olimlarni qo‘llab-quvvatlagan. ulug‘bek 1000 dan ortiq yulduzning joylashuvini aniqlagan «ziji jadidi ko‘ragoniy» asarini yaratishda olimlarga homiylik qilib, ularning tadqiqotlarini …

4 / 1

etishi ulug‘bekning fojiali o‘limi 1449-yilda uning o‘g‘li abdullatif tomonidan samarqand taxti uchun kurash natijasida sodir bo‘ldi, bu davrning siyosiy beqarorligini ko‘rsatadi. uning asosiy merosi, ayniqsa astronomiya sohasida, “ziji jadidi ko‘ragoniy” kabi asarlar orqali keyingi avlod olimlariga ta’sir ko‘rsatdi, bu 1018 yulduzni o‘z ichiga olgan katalog edi. ulug‘bekning madaniy va ilmiy homiyligi samarqandni xv asrda markaziy osiyoning ilm-fan markaziga aylantirdi, uning madrasasi va rasadxonasi buyuk yodgorlik sifatida saqlanib qoldi. ulug'bekning jahon fani va madaniyatidagi o'rni ulug‘bekning "ziji jadidi ko‘ragoniy" asari 1018 ta yulduzning o‘rnini aniqlab, ptolemey katalogidan sezilarli darajada aniqroq bo‘lgan va astronomiyada muhim hissa qo‘shgan. uning samarqanddagi rasadxonasi xv asrning eng yirik va eng yaxshi jihozlangan ilmiy markazlaridan biri bo‘lib, u yerda ko‘plab olimlar astronomiya va matematika bo‘yicha tadqiqotlar olib borishgan. ulug‘bekning ilmiy merosi, ayniqsa uning trigonometriya jadvali, keyingi avlod olimlariga ta’sir ko‘rsatdi va renessans davridagi yevropa astronomiyasining rivojlanishiga hissa qo‘shdi. xulosa xulosa ulug'bekning astronomiya jadvallari, 'ziji jadidi guragoniy', uning …

5 / 1

erakligi haqida 4 ta asosiy tamoyil keltirilgan. "savol-javoblar" ulug'bekning olimlar bilan ilmiy bahslari natijasida yuzaga kelgan bo'lib, unda 6 ta matematik va geometrik masalalar muhokama qilinadi, shu jumladan trigonometrik funksiyalarni hisoblash usullari ham bor. xulosa mirzo ulug'bek davlat arbobi bo'lish bilan birga, o'z davrining etuk olimi sifatida ham tarixda o'chmas iz qoldirdi. foydalanilgan adabiyotlar 1. mirzo ulug'bek nafaqat davlat arbobi, balki buyuk olim ham edi. (masalan, p.p. ivanov, "ocherki po istorii sredney azii (xvi - seredina xix v.)", moskva, 1958.) 2. ulug'bek davlat boshqaruvi bilan bir qatorda ilm-fanga katta e'tibor qaratgan. (yu.f ( 0 0 0 ) ( 7 )

Хотите читать дальше?

Скачайте все 1 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mirzo ulugʻbek davlat arbobi va buyuk olim"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi referat mavzu: mirzo ulugʻbek davlat arbobi va buyuk olim tayyorladi: kirish 1. mirzo ulug'bek – davlat arbobi 2. mirzo ulug'bek – buyuk olim 3. mirzo ulug'bekning merosi va ahamiyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish mirzo ulug'bekning 1394 yilda sultoniya shahrida tug'ilishi va temuriylar imperiyasidagi roli, uning ilm-fan va davlat arbobi sifatidagi shaxsini shakllantirgan muhim omil bo'lgan. ulug'bekning samarqandni ilm-fan markaziga aylantirishi, xv asrda astronomiya, matematika va boshqa fanlarning rivojiga katta hissa qo'shganligi kirishda alohida ta'kidlanadi. ulug'bekning «zij-i jadidi ko'ragoniy» asarining ahamiyati, unda 1018 yulduzning koordinatalari aniq hisoblab chiqilganligi va bu astronomiyada katta...

Этот файл содержит 1 стр. в формате DOCX (28,9 КБ). Чтобы скачать "mirzo ulugʻbek davlat arbobi va buyuk olim", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mirzo ulugʻbek davlat arbobi va… DOCX 1 стр. Бесплатная загрузка Telegram