malumotlar bazasi modellari va mohiyati aloqa modeli

PDF 18 pages 439.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 439.0 KB

File type PDF

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

toshkent axborot texnologiyalari universiteti 077-23 skxo' guruh talabasi o'skanov xondamirning malumotlar bazasi modellari va mohiyati aloqa modeli mavzusi yuzasidan tayyorlagan taqdimoti. bajardi: o'skanov xondamir tekshirdi: naim n taqdimot tartibi kirish ma‘lumotlarning modeli tarmoqli ma‘lumotlar modeli. ma‘lumotlarning relyasion modeli. ma'lumotlar modeli ma‘lumotlarning modeli - bu ma‘lumotlar o’zaro bog’langan tuzilishlari va ular ustida bajariladigan operatsiyalar to‘plamidir. modelning shakli va unda foydalaniladigan ma‘lumotlar tuzilishining turi dasturlash tizimi tilida foydalangan ma‘lumotlarni tashkil etish va ishlov berish konsepsiyasini aks ettiradi. ma‘lumki, aynan bir axborotni mashina ichki muhitida joylashtirish uchun ma‘lumotlarning turli xil tuzilishlari va modellaridan foydalanish mumkin. ulardan qaysi birini tanlash axborotlar bazasini yaratayotgan foydalanuvchining zimmasiga yuklatilgan bo’lib, u ko‘plab omillarga bog‘liq. ma‘lumotlar modeli quyidagi tarkibiy qismdan iborat: • foydalanuvchining ma‘lumotlar bazasiga munosabatini namoyish etishga muljallangan ma‘lumotlar tuzilmasi. • ma‘lumotlar tuzilishida bajarilish mumkin bo‘lgan operatsiyalar. ular ko‘rib chiqilayotgan ma‘lumotlar modeli uchun ma‘lumotlar tilining asosini tashkil etadi. ma‘lumotlarni aniqlash tili (mat) va ma‘lumotlar bilan amallar bajarish …

2 / 18

node) – ma'lumotlar bazasining asosiy obyektlari (masalan, talaba, kurs, o‘qituvchi). • bog‘lanish (edge) – tugunlar orasidagi munosabat (masalan, talaba-kurs, o‘qituvchi-dars). • ierarxik va ko‘p-to-ko‘p munosabatlar – bir element bir nechta boshqa elementlar bilan bog‘lanishi mumkin. tarmoqli modelning afzalliklari • firewallback ishlash mexanizmi: tezkor ma'lumot izlash – ma'lumotlar o‘rtasidagi bog‘lanishlar aniq berilgani uchun so‘rovlar tez bajariladi. ko‘p-to-ko‘p munosabatlarni qo‘llab- quvvatlaydi – hierarxik modeldan farqli ravishda, bir nechta obyektlar bir-biriga bir vaqtning o‘zida bog‘lanishi mumkin. moslashuvchan tuzilma – katta hajmdagi ma'lumotlar bilan ishlashga qulay. tarmoqli modelning kamchiliklari murakkablik – ma'lumotlar bazasining tarkibini o‘zgartirish va boshqarish qiyin bo‘lishi mumkin. murakkab so‘rovlar – sql kabi oddiy so‘rov tillari bilan ishlash qiyinroq tarmoqli modelga misol 1. faraz qilaylik, talabalar, kurslar va o‘qituvchilar haqida ma'lumot saqlash kerak. tarmoqli modelda bu quyidagi ko‘rinishda bo‘ladi: 2. talaba→ kurs (talaba bir nechta kurslarga yozilishi mumkin) kurs → o‘qituvchi (har bir kurs bir yoki bir nechta o‘qituvchi tomonidan o‘qitilishi mumkin) …

3 / 18

i yagona qilib belgilovchi ustun. •tashqi kalit (foreign key) – boshqa jadval bilan bog‘langan ustun. 3. relyasion modelning afzalliklari soddalik – jadval tuzilmasi tushunarli va foydalanish oson. ma'lumotlarning yaxlitligi – kalitlar va normalizatsiya orqali ortiqcha yoki noto‘g‘ri ma'lumotlar oldini olinadi. moslashuvchanlik – sql kabi so‘rov tillari orqali ma'lumotlar oson boshqariladi. tahlil va so‘rovlarning qulayligi – kuchli so‘rov tili (sql) yordamida tezkor ma'lumot olish imkoniyati. metric measurement target actual audience attendance # of attendees 150 120 engagement duration minutes 60 75 q&a interaction # of questions 10 15 positive feedback percentage (%) 90 95 rate of information retention percentage (%) 80 85 2.1 talaba jadvali masalan, «talaba» mazmunini saqlash uchun talaba munosabatidan foydalaniladi. bu mazmunning asosiy xususiyatlarini quyidagi jadvalning ustunlari tasvirlaydi ma‘lumotlarning relyasion bazasi va attributelari • munosabat ustunlari atributlar deb ataladi va ularga nomlar beriladi. munosabat atributlarining nomlaridan iborat ro‘yxatini munosabatlar sxemasi deyiladi. bizning misolimizdagi talaba munosabatining sxemasi quyidagicha yoziladi: …

4 / 18

ma‘lumotlar ustida amallar aniqlamaydi ma‘lumotlar bazasini loyihalashtirishda relyasion model bilan ishlash • ma‘lumotlar bazasini loyihalashtirishda relyasion model bilan ishlash ancha noqulayliklarga olib keladi. shu sabab ma‘lumotlar bazasini loyihalashda har xil semantik modellar ham ishlatiladi. ulardan eng ko‘p tarqalganlaridan biriga –er modeli deyiladi. bu model ingilizcha “entity-relation” deyilib, ma‘nosi “mohiyatbog‘lanish” demakdir. bu model 1976 yil piter chen tamonidan kiritilgan bo‘lib u o‘ziga bir qator grafik diagrammalarini oluvchi bir necha har xil turdagi komponentalarni birlashtirgan. piter chen mohiyatlar to‘plami va ular orasida bog‘lanish sifatida relyasion ma‘lumotlar strukturasini interpritatsiya qilishni taklif qildi. er - modelining asosiy komponentalari mohiyat, bog‘lanish va atribut (xossa) bo‘lib hisoblanadi. foydalanilgan adabiyotlar 1. https://kutubxona.samduuf.uz/download/3282 2. chatgpt.com 3. https://staff.tiiame.uz/storage/users/845/presentations/dfu w9rmbsnmcmyznqznvhcbvpbuhwzztfq73rkrr.pdf https://kutubxona.samduuf.uz/download/3282 xulosa ma'lumotlar bazasi modellarining asosiy maqsadi ma'lumotlarni tartibli saqlash va samarali boshqarishdir. ular turli tuzilmalarga ega bo‘lib, eng keng tarqalgani relyasion model bo‘lib, ma'lumotlarni jadvallar ko‘rinishida tashkil etadi. mohiyat-aloqa (er) modeli esa ma'lumotlar bazasini loyihalash bosqichida ishlatiladi. u obyektlar …

5 / 18

ma‘lumotlarning modeli - bu ma‘lumotlar o’zaro bog’langan tuzilishlari va ular ustida bajariladigan operatsiyalar to‘plamidir. modelning shakli va unda foydalaniladigan ma‘lumotlar tuzilishining turi dasturlash tizimi tilida foydalangan ma‘lumotl slide 5: ma‘lumotlar modeli quyidagi tarkibiy qismdan iborat: slide 6: tarmoqli ma‘lumotlar modeli. slide 7: 2. tarmoqli modelning asosiy tushunchalari tugun (node) – ma'lumotlar bazasining asosiy obyektlari (masalan, talaba, kurs, o‘qituvchi). bog‘lanish (edge) – tugunlar orasidagi munosabat (masalan, talaba-kurs, o‘qituvchi-dars). ierarxik va ko‘p-to- slide 8: tarmoqli modelga misol slide 9: ma‘lumotlarning relyasion modeli. slide 10: 3. relyasion modelning afzalliklari slide 11: 2.1 talaba jadvali slide 12: ma‘lumotlarning relyasion bazasi va attributelari slide 13: har qanday munosabat (jadval) kompyuterlarning xotirasida fayl ko‘rinishda joylashtiriladi. ularning orasida quyidagi moslik mavjud: slide 14: mohiyat -bu ma‘lumotlari ma‘lumotlar bazasida saqlanishi kerak bo‘lgan biror real yoki tasavvur qilingan obyektdir. er modeli diagrammasida mohiyat odatda to‘rtburchak shaklida tasvirlanib, uning ichiga mohiyat nomi qo‘yiladi. mohiyat – bog‘lani slide 15: ma‘lumotlar bazasini …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "malumotlar bazasi modellari va mohiyati aloqa modeli"

toshkent axborot texnologiyalari universiteti 077-23 skxo' guruh talabasi o'skanov xondamirning malumotlar bazasi modellari va mohiyati aloqa modeli mavzusi yuzasidan tayyorlagan taqdimoti. bajardi: o'skanov xondamir tekshirdi: naim n taqdimot tartibi kirish ma‘lumotlarning modeli tarmoqli ma‘lumotlar modeli. ma‘lumotlarning relyasion modeli. ma'lumotlar modeli ma‘lumotlarning modeli - bu ma‘lumotlar o’zaro bog’langan tuzilishlari va ular ustida bajariladigan operatsiyalar to‘plamidir. modelning shakli va unda foydalaniladigan ma‘lumotlar tuzilishining turi dasturlash tizimi tilida foydalangan ma‘lumotlarni tashkil etish va ishlov berish konsepsiyasini aks ettiradi. ma‘lumki, aynan bir axborotni mashina ichki muhitida joylashtirish uchun ma‘lumotlarning turli xil tuzilishlari va modellarid...

This file contains 18 pages in PDF format (439.0 KB). To download "malumotlar bazasi modellari va mohiyati aloqa modeli", click the Telegram button on the left.

Tags: malumotlar bazasi modellari va … PDF 18 pages Free download Telegram