sоvet mustabid tuzumi davrida o`zbekiston madaniyati va san’ati

DOC 64.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1708066529.doc sоvet mustabid tuzumi davrida o`zbekiston madaniyati va san’ati reja: 1. sovet davlatining turkistonda yuritgan mustamlakachilik siyosati, uning mohiyati va maqsadlari. 2. o`zbekistonda maorif, oliy ta’lim, fan va adabiyot. 3. ikkinchi jahon urushi-yillarida o`zbekistonda fan va madaniyat. 4. sovet davrida o`zbekiston ssr da madaniy-ma’rify muassasalar tizimi. 5. qatag`onlik siyosati va uning oqibatlari. sovet mustabid tuzumi davri madaniyati o`zining qarama-qarshi tomonlari va xususiyatlari bilan boshqa davrlar madaniy taraqqiyotidan farq qiladi. bu davrning asosiy xususiyati hayotning barcha sohalari, jumladan, ma’naviy madaniyat sohasining kommunistik mafkuraga tobeligi bilan tavsifanadi. ma’lumki, milliy madaniyat milliy e’tiqod va milliy his-tuyg`ular asosida rivojlanadi. sovet mustabid tuzumi davrida ana shu xususiyat – milliy madaniy taraqqiyot o`zani begona madaniy oqim tomonga burib yuborildi. natijada milliy madaniyat o`zining hayotbaxsh manbayidan, milliy e’tiqod va his-tuyg`ularidan ajratib qo`yildi. madaniy-tarixiy hodisa g`oyaviylashtirildi, hukmron mafkura va hukm ron sinf manfaatlariga bo`ysundirildi. ikkinchi tomondan, sotsia-listik lagerga kirmaydigan “begona davlatlar madaniy hayoti bilan milliy madaniyatlar o`rtasidagi tabiiy …

nuniy tarzda o`tuvchi yahlit jarayonning buzilishiga sabab bo`ldi. har bir jarayonning ijobiy va salbiy tomonlari mavjud bo`lganidek, sobiq sho`rolar davrining ham o`ziga xos ijobiy tomonlari ham mavjud bo`lganki, bundan ko`z yumish umumiy tabiiy-tarixiy jarayonga bir tomonlama nazar tashlash bilan barobardir. sovet mustabid tuzumi davrida o`ziga xos madaniy taraqqiyot vujudga kelib, bu madaniy jarayon ozmi-ko`pmi umumbashariy mada niy taraqqiyotning rivojiga sezilarli ta’sir ko`rsata olgan. bu davrda ilm-fan, texnika va san’atning ko`pgina sohalarida (ayniqsa, me’morchilikda) ulkan yutuqlarga erishildi. fanning ayrim soha-lardagi rivoji dunyo miqyosidagi darajaga ko`tarildi. sovet mustabid tuzumi davri madaniyatining asosiy tomonlaridan yana biri majburiy ta’limning joriy etilganligidir. bu vazifani amalga oshirish uchun ko`plab maktablar tashkil etildi. natijada qishloq joylari madaniy-maishiy hayotining yaxshilanishida ana shu maktablarning ta’siri sezilarli darajada bo`ldi. yoki xalq xo`jali-gining turli sohalarini kadrlar bilan ta’minlash uchun ta’lim tizi-mining bosqichma-bosqich yaxshilanib borilishi ham aholi madaniy saviyasining ko`tarilishida muhim rol o`ynagan. xx asrning 20-yillaridayoq o`zbek milliy professional teatri va milliy …

ni chet elga olib chiqib ketishni taqiqlash to`g`risida (1921-yil, 22-may), “musulmon nashrlari uchun mablag` ajratish” (1922 -yi, 10-avgust), “turkistonda yerli bolalar uchun maktablar tarmog`ini kengaytirish” (1923 -yi, may) va boshqa ko`pgina chora-tadbirlar o`z samarasini bermay qolmadi. maktablar tarmog`i tez sur’atlar bilan rivojlandi, matbaa ishi yaxshilanib madaniy-ma’rify ishlar ko`lamining ta’siri kengaydi. bu ishlarning amalga oshuvi natijasida mahalliy xalq orasidan a.avloniy, a.fitrat, a.qodiriy, s.ayniy, hamza, a.cho`lpon, botu (m.xodiyev), ziyo said singari adiblar, m.uyg`ur kabi atoqli aktyor va rejissyorlar yetishib chiqdi. 1925 -yiga kelib o`zbek tilida 17 nomdagi gazeta va jurnallar chiqa boshladi. turkistonda yashovchi o`zbek, qozoq, rus va boshqa millat tillarida kitoblar chop etildi. 14 teatr, 19 kinoxona, 152 ta kutubxona va boshqa madaniy-ma’rify muassasalar faoliyat ko`rsata boshladi. savodsizlikni tugatish maqsadida xalq tilida maktablar tashkil etish sur’ati yanada kuchaytirildi. ularni darsliklar va o`quv qurollari bilan ta’minlash chora-tadbirlari ko`rildi. 1930-yil 25-iyulda majburiy boshlang`ich ta’lim joriy etildi. xx asrning 30-40-yillari oralig`ida mehnatga yaroqli aholining …

etishmayapti. islom dini sobiq sho`rolar davrida taqiqlangani uchun mustaqillik sharoitida uning tiklanishiga keng imkoniyatlar yaratib berildi. atomdan atomelektrostansiyasi va atom bombasi tayyorlash mumkin. dinni niqob qilib, vatanimizga nur emas, yovuzlik-terrorchilik olib keladiganlar paydo bo`ldi. bu kasallikning oldini olish uchun unga qarshi immunitet hosil qilish lozim bo`lmoqda. birinchi prezidentimiz aytganidek, “biz farzandlarimiz yuragida ona vatanga, boy tariximizga, ota-bobola-rimizning muqaddas diniga sog`lom munosabatni qaror toptirishimiz, ...ularning mafkuraviy immunitetini kuchaytirishimiz zarur. ana shunda johil aqidaparastlarning “da’vati” ham, axloqni rad etadigan, biz uchun mutlaqo begona g`oyalar ham ularga ta’sirini o`tkaza olmaydi”. milliy g`oyaning shakllanishi va taraqqiy etishi, eng avvalo, ma-daniy-ma’rify xodimlarga, ziyolilar, jumladan, olimlar, yozuvchilar, san’atkorlar, ijodkorlar, tarbiyachilar, ma’rifatchilar (professor-o`qituvchilar) kabilarga bog`liq. ular chin ko`ngildan, faol mehnat qilishsa, jamiyatda ezgulik g`oyalari g`alaba qozonadi. bu ishda har kimning o`z vazifasi bor. agar olimlar milliy g`oyani shakllantirish bo`yicha tadqiqotlar, yozuvchilar millatni birlashtiruvchi g`oyalarni tarannum etuvchi badiiy asarlar, san’atkorlar ezgulikka, milliy taraqqiyotga xizmat qiluvchi ijod mahsullarini yaratishsa, …

akllantirish va rivojlantirish ziyolilarning muhim vazifasi ekan, davlat ularning faoliyatlarini qo`llab-quvvatlab turishi, ularga moddiy va ma’naviy sharoitlar, qulayliklar yaratmog`i katta ahamiyatga ega. xullas, milliy g`oya va mafkuraga tayangan o`zbek madaniyati bo`rttirib tasvirlashga qaratildi. millat, xalq va vatan tarixini yoritib beruvchi asarlarning mual-lifariga “o`tmishni qo`msovchi, “o`tmishni ideallashtiruvchi” kabi ayblar qo`yildi. yozilgan asarlar partiya organlari senzurasi tomo-nidan qattiq tekshirilar va rahbariyatga yoqmagan “zararli ele-mentlar” uchun ijodiy organlar va muallifar badnom qilinar edi. partiya organlari ayrim yozuvchilar va shoirlarning asarlaridan jiddiy xatolar “topib”, ularni milliy cheklanganlikda, o`tmishning za rarli tomonlarini ideallashtirishda ayblay boshladilar. natijada oybek, abdulla qahhor, m.shayxzoda, shukrullo, said ahmad, m.boboyev, mirtemir va boshqa ijodkorlarni badnom qildilar. bir qator jurnallar, jumladan, “sharq yulduzi” va “zvezda vostoka” jur-nallari tahririyatiga jiddiy ayblar qo`yildi. xullas, ma’naviy hayotdagi qatag`onlar keyingi madaniy hayotda ko`pgina salbiy oqibatlarning kelib chiqishiga, ya’ni ijod-dagi erkinlik o`rnini hadiksirash, mavzuning yuqoridan belgilab berilishini kutish kabi noxush hotatlarning ro`y berishiga olib keldi. shuningdek, ijodning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "sоvet mustabid tuzumi davrida o`zbekiston madaniyati va san’ati"

1708066529.doc sоvet mustabid tuzumi davrida o`zbekiston madaniyati va san’ati reja: 1. sovet davlatining turkistonda yuritgan mustamlakachilik siyosati, uning mohiyati va maqsadlari. 2. o`zbekistonda maorif, oliy ta’lim, fan va adabiyot. 3. ikkinchi jahon urushi-yillarida o`zbekistonda fan va madaniyat. 4. sovet davrida o`zbekiston ssr da madaniy-ma’rify muassasalar tizimi. 5. qatag`onlik siyosati va uning oqibatlari. sovet mustabid tuzumi davri madaniyati o`zining qarama-qarshi tomonlari va xususiyatlari bilan boshqa davrlar madaniy taraqqiyotidan farq qiladi. bu davrning asosiy xususiyati hayotning barcha sohalari, jumladan, ma’naviy madaniyat sohasining kommunistik mafkuraga tobeligi bilan tavsifanadi. ma’lumki, milliy madaniyat milliy e’tiqod va milliy his-tuyg`ular asosida rivojlanad...

DOC format, 64.0 KB. To download "sоvet mustabid tuzumi davrida o`zbekiston madaniyati va san’ati", click the Telegram button on the left.

Tags: sоvet mustabid tuzumi davrida o… DOC Free download Telegram