modda almashinuvi

PDF 22 pages 782.0 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 782.0 KB

File type PDF

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

pink red playful biology circulatory system group project presentation modda almashinuvi asosiy kasalliklarining etiologiyasi va patogenezi 1. diabet va uni turlari. qandli diabet muammolari, rivojlanish mexanizmlari. 2.qandli diabetda moddalar almashuvining buzilishni ko'rinishlari va asoratlarini rivojlanish mexanizmlari. 3.diabetik koma turlari, ularning patogenezi. 4. ateroskleroz tarifi, muammosi va xavf faktorlari, patogenezi, rivojlanish boskichlari. 5.semizlik, uning turlari va sabablari. 6.metabolik sindrom tushunchasi. reja: modda almashinuvi (metabolizm) – bu organizmda kechadigan murakkab biokimyoviy jarayonlar yig‘indisidir. u oziq moddalarning parchalanishi (katabolizm) va yangi moddalarning sintezi (anabolizm)ni o‘z ichiga oladi. har bir hujayra energiya hosil qilish, o‘sish, regeneratsiya va fiziologik faoliyatni saqlash uchun metabolik jarayonlarga tayanadi. metabolizmning buzilishi turli kasalliklarning, ayniqsa, endokrin, yurak-qon tomir va ovqatlanish bilan bog‘liq kasalliklarning asosiy sababi hisoblanadi. zamonaviy hayot sharoitida qandli diabet, ateroskleroz, semizlik va metabolik sindrom kabi kasalliklar keng tarqalgan bo‘lib, ularning asosida asosan modda almashinuvi buzilishlari yotadi. ushbu kasalliklar global sog‘liqni saqlash tizimi oldida jiddiy muammo hisoblanadi, chunki ular …

2 / 22

(insulinga qaram diabet) – bu avtoimmun kasallik bo‘lib, oshqozon osti bezining β-hujayralari autoimmun yo‘l bilan nobud bo‘ladi. natijada insulin yetarli ishlab chiqilmaydi. • odatda bolalik yoki yoshlik davrida paydo bo‘ladi. • etiologiyasi: genetik moyillik, virusli infektsiyalar (masalan, coxsackie b), immun tizim disfunksiyasi. • patogenez: β-hujayralar antitanachalar tomonidan zararlanadi → insulin sekretsiyasi to‘xtaydi → glyukoza hujayralarga kira olmaydi → giperglikemiya rivojlanadi. 2-tur diabet (insulinga nisbatan chidamli diabet) – kattalarda uchraydi, odatda semizlik bilan birga kechadi. • etiologiyasi: semizlik, noto‘g‘ri ovqatlanish, jismoniy harakatsizlik, genetik faktorlar. • patogenez: insulin ishlab chiqilishi normal, ammo to‘qimalar insulin ta’siriga rezistent (sezgir emas) bo‘ladi. • glyukoza hujayralarga kira olmaydi, qonda to‘planadi va giperglikemiya yuzaga keladi. rivojlanish mexanizmlari • insulin tanqisligi yoki insulin rezistentligi sababli glyukozaning to‘qimalar tomonidan utilizatsiyasi kamayadi. • glyukozaning jigarda glikogen shaklida saqlanishi buziladi, aksincha, glikogenoliz va glukoneogenez jarayonlari ortadi. • natijada qonda glyukoza miqdori oshadi (giperglikemiya). • energiya manbasi sifatida yog‘lar parchalanadi → keton …

3 / 22

uvining buzilish ko‘rinishlari va asoratlarining rivojlanish mexanizmlari oqsil almashinuvining buzilishi • insulin yetishmovchiligi tufayli oqsillar parchalanadi → katabolizm ustun bo‘ladi. • mushak massasi kamayadi, yara bitishi sekinlashadi. asoratlarning rivojlanish mexanizmlari 1.mikroangiopatiyalar – kichik tomirlarning shikastlanishi. ko‘z, buyrak va asablarda namoyon bo‘ladi. 2.nefropatiya – buyrak glomerulalarining shikastlanishi, oqsil siydikka chiqadi (proteinuriya). 3.retinopatiya – ko‘z to‘r pardasida qon tomirlar buzilishi natijasida ko‘rish yomonlashadi. 4.neyropatiya – periferik asab tolalarining shikastlanishi. 5.makroangiopatiyalar – yurak va katta tomirlarning aterosklerotik o‘zgarishlari, infarkt xavfi oshadi. 3. diabetik koma turlari va ularning patogenezi ketoatsidotik koma patogenezi • insulin yetishmovchiligi → yog‘lar parchalanadi → keton tanachalari ortadi → qon ph kamayadi → metabolik asidoz. • na⁺, k⁺, suv yo‘qotilishi → dehidratatsiya va elektrolit disbalansi. • o‘tkir og‘ir holat – nafas chuqurlashadi (kussmaul nafas), og‘izdan aseton hidi keladi. gipoglikemik koma • insulin ortiqcha yuborilishi yoki ovqat qabul qilmaslik sababli glyukoza pasayadi. • miya glyukozaga sezgir bo‘lgani uchun neyronlar ishi to‘xtaydi …

4 / 22

ivojlanish bosqichlari • endotelial shikastlanish – qon bosimi, toksinlar yoki lipidlarning ta’siridan endotel hujayralar zararlanadi. • lipidlarning tomir devoriga kirishi – past zichlikdagi lipoproteinlar (ldl) endotel ostida to‘planadi. • makrofaglar tomonidan yutilish – makrofaglar ldlni yutadi → “ko‘p yog‘li hujayralar” hosil bo‘ladi. • yallig‘lanish – sitokinlar ajralib chiqadi → silliq mushak hujayralari proliferatsiyasi → fibroz qopqoq hosil bo‘ladi. • ateromatoz blyashka – tomir lümenini toraytiradi, qon oqimi buziladi. • tromboz – blyashka yorilishi natijasida tromb hosil bo‘lib, infarkt yoki insultga sabab bo‘ladi. • yog‘li dog‘ bosqichi • fibroz blyashka bosqichi • komplikatsiyalangan blyashka bosqichi (tromb, nekroz) 5.semizlik, uning turlari va sabablari ta’rifi semizlik (obezite) – bu organizmda yog‘ to‘qimasining ortiqcha to‘planishi bilan kechadigan metabolik buzilishdir. tanadagi ortiqcha yog‘ massasi sog‘liq uchun xavf tug‘diradi. turlari 1.birlamchi (idiopatik) – ovqatlanish va harakatsizlik natijasida rivojlanadi. 2.ikkilamchi (sekundar) – endokrin kasalliklar (gipotireoz, itsenko-kushing sindromi), genetik sindromlar yoki dori ta’siri natijasida. 3.markaziy semizlik – yog‘ …

5 / 22

o‘zida abdominal semizlik, insulin rezistentligi, dislipidemiya, arterial gipertoniya va qandli diabetga moyillik bilan kechuvchi holatdir. asosiy belgilar • qorin aylanasining kattalashuvi (erkaklarda >102 sm, ayollarda >88 sm) • qand miqdorining ortishi (≥6,1 mmol/l) • hdl xolesterin kamayishi • triglitseridlarning ortishi • arterial bosim >130/85 mmhg patogenez • semizlik tufayli insulin rezistentligi rivojlanadi. • glyukoza utilizatsiyasi kamayadi → giperglikemiya. • jigarda yog‘ sintezi ortadi → gipertrigliseridemiya. • endotel disfunksiyasi va yallig‘lanish jarayonlari kuchayadi. • ateroskleroz va yurak-qon tomir kasalliklari xavfi ortadi. xulosa modda almashinuvi kasalliklari – bu organizmning biokimyoviy muvozanatini buzuvchi, turli tizimlarga zarar yetkazuvchi kompleks patologiyalar majmuasidir. diabet, ateroskleroz, semizlik va metabolik sindrom bir-biri bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, ularning etiologik omillari (noto‘g‘ri ovqatlanish, harakatsizlik, genetik moyillik, stress) o‘xshashdir. patogenez nuqtai nazaridan barchasida insulin rezistentligi, yallig‘lanish va oksidlovchi stress yetakchi o‘rin tutadi. shu sababli profilaktika choralari – to‘g‘ri ovqatlanish, jismoniy faollik, stressni boshqarish va muntazam tibbiy nazorat modda almashinuvi kasalliklarining oldini …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "modda almashinuvi"

pink red playful biology circulatory system group project presentation modda almashinuvi asosiy kasalliklarining etiologiyasi va patogenezi 1. diabet va uni turlari. qandli diabet muammolari, rivojlanish mexanizmlari. 2.qandli diabetda moddalar almashuvining buzilishni ko'rinishlari va asoratlarini rivojlanish mexanizmlari. 3.diabetik koma turlari, ularning patogenezi. 4. ateroskleroz tarifi, muammosi va xavf faktorlari, patogenezi, rivojlanish boskichlari. 5.semizlik, uning turlari va sabablari. 6.metabolik sindrom tushunchasi. reja: modda almashinuvi (metabolizm) – bu organizmda kechadigan murakkab biokimyoviy jarayonlar yig‘indisidir. u oziq moddalarning parchalanishi (katabolizm) va yangi moddalarning sintezi (anabolizm)ni o‘z ichiga oladi. har bir hujayra energiya hosil qilish, o‘sish...

This file contains 22 pages in PDF format (782.0 KB). To download "modda almashinuvi", click the Telegram button on the left.

Tags: modda almashinuvi PDF 22 pages Free download Telegram