falsafa fanidan mustaqil ish

PPTX 20 pages 325.8 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 325.8 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

slayd 1 nizomiy nomidagi toshkent davlat pedegokika universiteti kechki talim yonalishi maxsus pedegogika logopediya yonalishi falsafa fanidan mustaqil ish bajardi: abdurashidov diyorbek tekshirdi: m.rashidova reja: 1. sharq va g‘arb falsafasida inson muammosi; 2. falsafiy antropologiyaning paydo bo‘lishi va rivojlanishi, predmeti va vazifalari. 3. insonga introvertiv va ekstrovertiv yondashuvlar, biologizatorlik va sotsiologizatorlik konsepsiyalari; mavzu: falsafada insonni tug`ilishi va o`lishi inson muammosi doim falsafaning bosh mavzularidan biri bo‘lib kelgan. inson tabiati, uning dunyodagi o‘rni va vazifasini anglab yetishga juda ko‘p mutafakkir va olimlar harakat qilganlar. hozirgi ilmiy adabiyotlarda insonning tabiiy-ijtimoiy borlig‘i mavjudligi tan olinadi. biologizatorcha yondashuv ancha cheklangan, chunki u insoniy munosabatlar me’yorlarining evolyusion-biologik asoslariga e’tibor qaratadi. sotsiologizatorcha yondashuv inson tabiatini ijtimoiy ahamiyatga molik sabablar bilan tushuntiradi va insonning ijtimoiy funksioner, «qandaydir genlar»ga e’tibor bermasdan foydalanish mumkin bo‘lgan davlat mashinasi unsuri sifatidagi obrazini yaratadi. «inson barcha ijtimoiy munosabatlar majmuidir», degan shior aynan ijtimoiylik inson hayoti substansiyasi, negizini tashkil etishini tushunish imkonini beradi. …

2 / 20

ardagi bilim yutuqlarini o‘zida mujassamlashtirgan kompleks yondashuvni taqozo etadi. homo sapiens evolyusiyasi to‘g‘risida so‘z yuritganda oddiy biologik yoki ijtimoiy mezonlarga emas, balki biologik-ijtimoiy mezonlarga suyanish lozim. insonning biologik va ijtimoiy tabiati haqidagi falsafiy asarlarda jins, jinsiy munosabatlar, erkak va ayol o‘rtasidagi farq, avlodlar o‘rtasidagi munosabatlar muammolari, o‘lim muammosi deyarli yoritilmagan. vaholanki, insonning real hayoti – tug‘ilish va o‘lish biologik sanalari bilan «kvantlangan». r.karpinskaya ta’biri bilan aytganda, mazkur chegaralarda hayot kontinual11 va avlodlar o‘rtasidagi munosabatlarga ham, jinslar o‘rtasidagi munosabatlarga ham bog‘liq bo‘lgan o‘zgarishlarga to‘la. hozirgi zamon falsafasi va fani insonni o‘rganishda uning yaxlit ijtimoiy-biologik mavjudot sifatidagi talqinidan kelib chiqadi. psixolog a.leontev inson faoliyatini «hayot birligi» deb nomlagan. «individ» tushunchasi «shaxs» tushunchasi uchun asos sifatida amal qiladi, deb hisoblanadi. inson va uning qobiliyati muammosi shuning uchun ham alohida o‘rin egallaydiki, tabiiy ilmiy bilimning bu muammoni o‘rganish imkoniyatlari ancha cheklangandir. falsafiy va ijtimoiy bilim ham insonni mukammal bilishni da’vo qila olmaydi. demak, bunda …

3 / 20

populyatsion genetika qonuniyatlari universalligining adaptogenezi sifatida tushunishni qabul qilish zarurligini qayd etmoqda. insonni bilishning tabiiy- ilmiy metodlariga yon bosish insonshunoslikning biologiyaga bog‘lanib qolishiga olib kelishi mumkin. tabiiy fanlar sohasida erishilgan yutuqlarga e’tiborsizlik esa insonni real o‘rganishda uncha foydali bo‘lmagan abstrakt va spekulyativ modellarning tuzilishiga olib keladi. inson haqidagi fikrlar inson tabiati va mohiyatini farqlash zarur, degan xulosaga olib kelgan. bu yerda aniq chegara bo‘lishi mumkin emas, chunki inson doim olam jumbog‘i, uning ochilmagan siri bo‘lib kelmoqda. lekin, shunga qaramay, fanda inson qobiliyati va sifatlari majmuini uning tabiati bilan bog‘lab o‘rganish qabul qilingan. aqllilik, muomala qilish va ijtimoiy hayot kechirish qobiliyati insonning asosiy xususiyatlari hisoblanadi. inson mohiyati esa, o‘z tabiatining teran o‘zagi, faqat «insongagina xos bo‘lgan» jihatlar yoki insonni oliy hayvondan farqlash imkonini beruvchi sifatlar bilan bog‘liqdir. inson mohiyati nimada, degan savolga mutafakkirlar har xil javob beradilar. «inson mohiyati ayrim individga xos bo‘lgan mavhum narsa emas. amalda u barcha ijtimoiy munosabatlar …

4 / 20

ning shakllanishida imitatsiya – taqlid yo‘li va tasavvur muhim ahamiyatga ega. mohiyat shaxsiyatdan ustun bo‘lsa, odam o‘zi uchun foydali narsalarni afzal ko‘radi, shaxsiyat mohiyatdan ustun bo‘lgan holda esa o‘zi uchun zararli narsalarni afzal biladi, degan g‘ayrioddiy yondashuv ham mavjud. dunyo markaziga insonni qo‘yuvchi yondashuv doimo antropotsentristik yondashuv deb atalgan. qadimgi sofist protagorning: «inson barcha narsalarning mezoni», degan mashhur iborasi antropotsentrizmning aniq ifodasidir. bunda jonsiz va jonli tabiatning o‘zaro ta’siri inson me’yorlari, ideal hamda da’volari nuqtai nazaridan qaraladi. inson dunyoning asosiy va eng katta boyligi sanaladi. ammo insonni bilish sohasida antropotsentrizmdan tashqari boshqa yondashuvlarga ham duch kelish mumkin. tabiatni hamma narsadan ustun qo‘yuvchi naturalistik yondashuv – tabiiy sentrizm va u bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan naturalizm prinsipi shular jumlasidandir. bu yerda inson – tabiat farzandi. uning barcha xato va kamchiliklari boshqa har qanday tabiiy jarayonlar singari o‘rinli hamda tabiiydir. kosmotsentrizm – kosmosning hamma narsani, shu jumladan, insonning mohiyati va tabiatini ham belgilovchi …

5 / 20

on madaniyat mazmuni orqali o‘z ma’nosini kasb etadi, degan tezisni himoya qiladi. antropotsentrizmning ziddi – insonga geologik kuchlardan biri sifatida qaraydigan yondashuv dezantropotsentrizm deb ataladi. hozirda ancha mashhur bo‘lgan bu yondashuv insonni uning ustun mavqei va o‘rnidan mahrum etadi, hech narsa bilan cheklanmagan o‘zboshimchalik oqibatlari haqida o‘ylashga majbur qiladi. insonni o‘zi yaratgan texnokratik, sun’iy dunyo bilan universal evolyusion rivojlanishga bog‘lashdan iborat bo‘lgan masala koevolyusiya muammosi sifatida namoyon bo‘ldi. koevolyusiya g‘oyasi tabiat va insonning o‘zaro bog‘langan ta’siri hamda mushtarak o‘zgarishini anglatadi. inson kuzatuvchi emas, balki kosmosning tabiiy qismi, deb tan olinadi. u hayotni nafaqat oqilona, balki ruhi va tanasi orqali hissiy idrok etadi. ijtimoiy biologlar taklif qilgan «irsiy-madaniy koevolyusiya nazariyasi» koevolyusiya g‘oyasining rivojlantirilgan ko‘rinishidir. bu nazariyada organik va madaniy evolyusiya mushtarak kechishining eng optimal shart-sharoitlari to‘g‘risida so‘z yuritiladi. lekin bunda genlar ustun qo‘yiladi, chunki ular koevolyusiyaning asosiy qoidalarini belgilaydi. tabiiy-biologik asoslar erkin va belgilovchi bo‘lib qoladi. ijtimoiy biologiya bilan muayyan darajada …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafa fanidan mustaqil ish"

slayd 1 nizomiy nomidagi toshkent davlat pedegokika universiteti kechki talim yonalishi maxsus pedegogika logopediya yonalishi falsafa fanidan mustaqil ish bajardi: abdurashidov diyorbek tekshirdi: m.rashidova reja: 1. sharq va g‘arb falsafasida inson muammosi; 2. falsafiy antropologiyaning paydo bo‘lishi va rivojlanishi, predmeti va vazifalari. 3. insonga introvertiv va ekstrovertiv yondashuvlar, biologizatorlik va sotsiologizatorlik konsepsiyalari; mavzu: falsafada insonni tug`ilishi va o`lishi inson muammosi doim falsafaning bosh mavzularidan biri bo‘lib kelgan. inson tabiati, uning dunyodagi o‘rni va vazifasini anglab yetishga juda ko‘p mutafakkir va olimlar harakat qilganlar. hozirgi ilmiy adabiyotlarda insonning tabiiy-ijtimoiy borlig‘i mavjudligi tan olinadi. biologizatorcha yondash...

This file contains 20 pages in PPTX format (325.8 KB). To download "falsafa fanidan mustaqil ish", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa fanidan mustaqil ish PPTX 20 pages Free download Telegram