rivojlanish falsafasi

PDF 28 pages 3.1 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type PDF

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

prezentatsiya powerpoint fan nomi: falsafa 5-mavzu: rivojlanish falsafasi. 1 1. o‗zgarish va taraqqiyot jarayonida takrorlanish tamoyili. 2. qonun tushunchasi, uning mohiyati va falsafiy talqini 3. voqelik va o‗zgarish jarayonida ayniyat va ziddiyat dialektikasi. uning tabiat va jamiyatdagi xususiyatlari 4. olamning mavjudligi – miqdor va sifat voqeligi tarzida. taraqqiyotda tadrijiylik tamoyili 5. o‗zgarish va rivojlanish jarayonida o‗z-o‗zini inkor etish tamoyili. vorislik va yangilanish reja 2 olamda o„z-o„zidan, tasodifiy ravishda hech qanday harakat ham, o„zgarish ham yuz bermaydi. tasodiflar tasodifan sodir bo„lmaydi. 3 narsa va hodisalarning harakati, o‗zgarishi va rivojlanishiga ular o‗rtasidagi bog‗lanish va aloqadorlik, ta‘sir va aks ta‘sir asos bo‗ladi. albatta, olamdagi har qanday bog‗lanish ham rivojlanishga sabab bo‗lavermaydi. 4 1. «dialektika» (yunon. dialektike – suhbat qurish san’ati) so‘zining «dialog» (yunon. dialogos – ikki yoki bir nechta suhbatdoshlar so‘zlashuvi) so‘zi bilan umumiy jihatlari bisyor. dastlab dialektika bahslashish, munozara qilish san’ati sifatida tushunilgan, bunda fikrlar, qarashlar qarama- qarshiligi vositasida haqiqatning tagiga etish …

2 / 28

ika odamlar ongiga diniy dunyoqarashni singdirish va mustahkamlash uchun hukmron sinflar faol foydalangan sofistika va sxolastikaga aylangan. metafizika unsurlarini o‘z ichga olgan dialektikaga qaytish yangi davr falsafasi (rene dekart, benedikt spinoza, deni didro va b.) da yuz bergan. shunga qaramay dialektikaning eng yaxlit konsepsiyasini klassik nemis falsafasida georg gegel ta’riflagan. bu konsepsiya dialektikaning ikkinchi shakli deb ataladi. gegel ilk bor dunyoni quyidan oliyga qarab boruvchi umumiy rivojlanish jarayoni sifatida tasvirlagan, rivojlanish manbai - qarama-qarshiliklar kurashini ko‘rsatib bergan, dialektikaning asosiy qonunlari va kategoriyalarini ta’riflagan. ammo gegel dialektikasi idealistik xususiyat kasb etgan. dialektikaning ikkinchi tarixiy shakli idealistik dialektikaning asosini ob’ektiv borliq emas, balki uni aks ettiruvchi tafakkur xizmat qilgan. bog‗lanishlarning ko‗rinishlari zaruriy va tasodifiy ichki va tashqi bevosita va bilvosita muhim va muhim bo‗lmagan 7 olamda boshqa voqea yoki hodisalardan alohida, ular bilan bog‗liq, o‗zaro aloqadorlikda va ta‘sirda bo‗lmagan birorta ham voqea yoki hodisa mavjud emas. demak, o‗zaro bog‗lanish va ta‘sir natijasida …

3 / 28

nishdadir. dialektikaning «rivojlanish haqidagi ta‘limot» ekanligini nemis klassik faylasufi gegel asoslab berdi, shuningdek u dialektikaning barcha kategoriya va qonunlariga ta’rif berdi. 10 qonunlarning turlari fizika qonunlari kimyo qonunlari tabiat qonunlari iqtisodiyot qonunlari yuridik qonunlar hayot qonunlari 11 qonun olamdagi narsa va hodisalarning muhim, zaruriy, umumiy va takrorlanib turuvchi bog‗lanishlari, o‗zaro aloqalari va munosabatlarining namoyon bo‗lishidir. 12 qonunning belgilari - qonun turli-tuman aloqadorliklar, bog‗lanishlardan faqat muhimlarini, ya‘ni shunday bog‗lanishlarni ifodalaydiki, bular olamning mavjudligi, o‗zgarishlari va undagi narsa hamda hodisalarning mohiyatidan kelib chiqqan bo‗ladi; - qonun zaruriy bog‗lanishlarni ifodalaydi, ya‘ni tasodifiy bog‗lanishlar, goh paydo bo‗lib, goh yo‗qolib ketadigan bog‗lanishlarga asoslanmaydi. - qonun narsa va hodisalarning umumiy bog‗lanishlarini ifodalaydi. 13 qonun harakat doirasiga ko’ra 3 turga bo’linadi: eng umumiy qonunlar umumiy qonunlar xususiy qonunlar 14 dialektik qonunlar eng umumiy qonunlar doirasiga mansubdir. chunki dialektik qonunlar inson ongi va tafakkurida mavjuddir va u turli-tuman aloqadorlikni, zaruriy bog‘lanishlarni va umumiy bog‘lanishlarni ifodalaydi. 15 1.qarama- qarshiliklar …

4 / 28

mning mavjudligi – miqdor va sifat voqeligi tarzida ham namoyon bo’ladi. buning mohiyati shundan iboratki, narsa va hodisalardagi sezilarli bo’lmagan miqdoriy o’zgarishlar asta-sekin to’plana borib, taraqqiyotning ma’lum bir bosqichida me’yorni buzadi va sakrash yo’li bilan tub sifat o’zgarishlariga olib keladi. miqdor va sifat o‘zgarishlarini o‘zaro o‘tish qonuni. 18 sifat — narsalarning ichki va tashqi muayyanligi bo‗lib, uning qator xossa, belgi, xususiyatlari birligini ifodalaydi. sifat narsaning umumiyligini, yaxlitligini, uning nisbiy barqarorligini, bir-biriga o‗xshashligi yoki o‗xshamasligini ifodalaydi. u keng ma‘noda narsalarning turli-tuman xossalari yig‗indisidir. miqdor predmetning hajmi, o‗lchovi, og`irligi, harakat tezligi va shu kabilar bilan tavsiflanadi. tabiat hodisalari kabi ijtimoiy hodisalar ham miqdoriy tomonga ega. 19 inkorni inkor qonuniga muvofiq obyektiv voqelikdagi narsa va hodisalarning rivojlanishi jarayonida eskining yangi tomonidan inkor qilinishi ro‘y beradi. biroq aksariyat hollarda, eskilik butunligicha inkor qilinmaydi, undagi ijobiy tomonlar saqlanib qoladi. inkorni dialektik tushunish yangining eski bilan oddiy almashuvi bo‘lmasdan, balki eskining bag‘rida vujudga kelib, undan foydalanib, …

5 / 28

yo’li”, “ilmiy bilish” ilmiy tadqiqotning usulidir. metodologiya – biron fanda tadbiq etiladigan tadqiqot usullarining majmui. ilmiy bilish va dun- yoni o’zgartirish metodi haqidagi talimot. 22 “kategoriya” so‘zi qadimga yunon tilidan olingan bo‘lib: «izohlash», «tushuntirish», «ko‘rsatish», degan ma’nolarni anglatadi. uning mazmunidagi bunday xilma-xillik qadimga davrlardanoq ilmiy tadqiqot yo‘nalishiga aylangan. falsafa tarixida ularni birinchi bo‘lib, arastu ta’riflab bergan. u o‘zining «kategoriyalar» degan asarida ularni ob’ektiv voqelikning umumlashgan in’kosi sifatida qarab, turg‘umlashtirishga harakat qilin. xususan, uningcha quyidagi kategoriyalar mavjud: «mohiyat» (substansiya), «miqdor», «sifat», «munosabat», «o‘rin», «vaqt», «holat», «mavqe», «harakat», «azob-uqubat». bu turg‘umlashtirish, o‘z vaqtida ilmiy bilishda juda katta ahamiyatga ega bo‘lgan. keyinchalik arastu «metafizika» asarida «mohiyat», «holat» va «munosabat» kategoriyalarini ham izohlagan. 23 yakkalik – alohida narsa va hodisagagina xos bo’lib, bu narsa va hodisani boshqa narsa va hodisadan farq qiluvchi, takrorlanmaydigan, individual belgi va xususiyatlar birligidir. xususiylik – narsa va hodisalarga xos maxsus tomonlar, xususiyatlar birligidir. umumiylik – ko’pchilik narsa va hodisalarga …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rivojlanish falsafasi"

prezentatsiya powerpoint fan nomi: falsafa 5-mavzu: rivojlanish falsafasi. 1 1. o‗zgarish va taraqqiyot jarayonida takrorlanish tamoyili. 2. qonun tushunchasi, uning mohiyati va falsafiy talqini 3. voqelik va o‗zgarish jarayonida ayniyat va ziddiyat dialektikasi. uning tabiat va jamiyatdagi xususiyatlari 4. olamning mavjudligi – miqdor va sifat voqeligi tarzida. taraqqiyotda tadrijiylik tamoyili 5. o‗zgarish va rivojlanish jarayonida o‗z-o‗zini inkor etish tamoyili. vorislik va yangilanish reja 2 olamda o„z-o„zidan, tasodifiy ravishda hech qanday harakat ham, o„zgarish ham yuz bermaydi. tasodiflar tasodifan sodir bo„lmaydi. 3 narsa va hodisalarning harakati, o‗zgarishi va rivojlanishiga ular o‗rtasidagi bog‗lanish va aloqadorlik, ta‘sir va aks ta‘sir asos bo‗ladi. albatta, olamdagi har qan...

This file contains 28 pages in PDF format (3.1 MB). To download "rivojlanish falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: rivojlanish falsafasi PDF 28 pages Free download Telegram