diqqat va yo`naltirilishi

PPTX 42 pages 513.1 KB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 513.1 KB

File type PPTX

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

shaxsning bilish jarayonlari: diqqat, sezgi, idrok, xotira, tafakkur, nutq, xayol. shaxsning bilish jarayonlari: diqqat, sezgi, idrok, xotira, tafakkur, nutq, xayol. diqqat xaqida umumiy tushuncha diqqat – psixik faoliyatning yo`naltirilishi va shaxs uchun ahamiyatli bo`lgan ob’ekt ustida to`planishdir. yo`naltirilishi - deganda psixik faoliyatining tanlovchilik xarakteri, ob’ektni ixtiyoriy yoki beixtiyoriy tanlash tushuniladi. o`quvchi maktabda o`qituvchining tushuntirishlariga quloq solayotganda, mana shu eshitish faoliyatini ongli ravishda tanlab olgan, o`z diqqatini etishish faoliyatiga ongli ravishda qaratgan bo`ladi. o`quvchining biror boshqa narsaga chalg`imasdan, o`quv materialining mazmuniga zexn qo`yib o`tirishida uning diqqatini yo`nalishi ifodalanadi. diqqat xar qanday faoliyatning muxim shartidir. diqqatsiz xatto eng oddiy ishlarni ham bajarish mumkin emas. k.d.ushinskiy «diqqat ruxiy xayotimizning shunday yagona bir eshigidirki, ongizgizga kiradigan narsalarning barchasi shu eshik orqali o`tib kiradi», - deb yozgan edi. diqqatning nerv – fiziologik mexanizmini i.p pavlovning yozishicha orientirovka refleksi tashqil etadi. buni pavlov «bu nima» refleksi deb ham atagan edi. bundan tashqari, diqqat ma’lum nerv markazlarining …

2 / 42

di. sezgi a’zolari tashqi olamning kishi ongiga kirib keladigan yagona yo’llaridir. sezgi a’zolari kishiga tevarak-atrofdagi olamda mo’ljal olish imkonini beradi. sezgining tuzilishi sezgi nerv sistemasining u yoki bu qo`zg`otuvchidan ta’sirlanuvchi reaksiyalari tarzida xosil bo`ladi va xar qanday psixik xodisa kabi reflektor xususiyatiga ega. qo`zgatuvchining o`ziga aynan o`xshaydigan analizatorga ta’siri natijasida xosil bo`ladigan nerv jarayoni sezgining fiziollogik asosi bo`lib xisoblanadi. sezgi a`zolariga quyidagilar kiradi, 1. ko`z 2. quloq 3. burun 4. og`iz bo`shlig`i 5. teri muskul tuyg`usi. analizator 3 qismdan tarkib topadi: 1. tashki kuvvatni nerv jarayoniga o`tkazadigan maxsus transformator xisoblangan periferik bo`lim (reseptor), 2. analizatorning periferik bo`limini markaziy analizator bilan bog`laydigan yo`llarni ochadigan afferent (markazga intiluvchi) va efferent (markazdan qochuvchi) nervlar, 3. analizatorning periferik bo`limlaridan keladigan nerv signallarining qayta ishlanishi sodir bo`ladigan qobiq osti va qobiq (miyaning o`zi bilan tugaydigan) bo`limlari. sezgining turlari eksterioreseptiv sezgilar. interioreseptiv sezgilar. prorioreseptiv sezgilar. eksterioreseptiv sezgilar bularga tashqi muxitdagi narsalar va xodisalarning xususiyatlarini aks ettiradigan …

3 / 42

lmaydi, balki oradan ma’lum vaqt o`tadi. bu vaqt 0,02 sekunddan 0,1 sekundga tengdir.xuddi shu singari,sezgi xosil bo`lgach ,ma’lum muddat davom etadi.davom etish muddatiga qarab sezgilar qisqa va uzoq muddatli bo`ladi. sezgilar kuchli va kuchsiz ham bo`lishi ham mumkin.bu qo`zgovchi kuchiga bog`liqdir. sezgi chegaralarga ham egadir.uning quyi va yuqori chegarasi farqlanadi. sezgirlikni mashq yo`li bilan yoki maxsus morfiy modda ta’sirida kuchaytirishga- sensibilizasiya deyiladi. adaptatsiya ham sezgiga xos xususiyatdir. adaptatsiya deb sezgi organlarining tashqi qo`zgovchilarga moslashishiga aytiladi. adaptatsiyaning 3 shakli farq qilinadi: 1.qo`zgovchining uzoq vaqt ta’siri natijasida sezgining yo`qolib qolishi. 2.kuchli qo`zgovchi ta’siri ostida sezgining zaiflashishi. 3.kuchsiz qo`zgovchi ta’siri ostida sezgirlikning ortishi. sinesteziya – bu ikki sezgining yaxlit bir sezgi bo`lib qo`shilib ketishi demakdir. xotira haqida umumiy tushuncha xotira- biz ilgari idrok qilgan,boshdan kechirgan va bajargan ishlarimizni yodda saqlash,keyinchalikularni eslash yoki xotirlash jarayonidir. xotirani tajriba asosida psixologiya asosida tadqiq etish, xix asrning 80-yillariga to`g`ri keladi. 1885 yilda nemis psixologi ebbingaus xotirlab qolish …

4 / 42

nishlar tarkib topadi va bu bog`lanishlarni biron bir qismi takroran paydo bo`lishi ongda uning barcha elementlari muqarrar ravishda gavdalanishiga olib keladi. assosiasiyalar uch turli bo`ladi: o`xshashlik, yondoshlik va qarama – qarshilik assosiasiyalari. neyrofiziologik nazariya. bu nazariyalar xotiraning mexanizmlari xaqidagi fiziologik nazariyalar bilan bog`liqdir. bu nazariyaning asosini i.p.pavlovning «oliy nerv faoliyati qonuniyatlari xaqida» gi ta’limotining eng muxim qoidalari tashkil etadi. bu ta’limotga ko`ra xotiraning nerv – fiziologik mexanizmini bosh miyada xosil bo`ladigan muvaqqat bog`lanishlar tashkil etadi. ana shu bog`lanishlar qanchalik mustaxkam bo`lsa, esda olib qolish ham shunchalik yaxshi bo`ladi. ana shu muvaqqat bog`lanishlarning qaytadan jonlanishi esga tushirishga, so`nib, yo`q bo`lib ketishi esa unitishga sabab bo`ladi. bioximik nazariya bioximik nazariyaning moxiyati quyidagidan iborat. birinchi bosqichda (qo`zgovchining bevosita ta’siridan so`ng) miya xujayralarida asl xoliga qaytuvchi fiziologik o`zgarishlarni keltirib chiqaradigan qisqa muddatli elektroximik reaksiya yuz beradi. ikkinchi bosqich birinchi bosqich negizida yuzaga kelib, aslida u yangi oqsil moddalarning xosil bo`lishi bilan bog`liq bo`lgan bioximik …

5 / 42

r ham esda olib qolinavermaydi. esda olib qolish qisqa muddatli va uzoq muddatli hamda ixtiyorsiz va ixtiyoriy turlarga bo`linadi. qayta esga tushirish. o`tmishda idrok qilingan narsalarning, xis-tuygu, fikr va ish-xarakatlarning ongimizda qaytadan tiklanishiga esga tushurish deyiladi. esga tushurishning nerv-fiziologik asosi miya po`stida ilgari xosil bo`lgan nerv bog`lanishlarining qaytadan qo`zg`olishidir. esda tushurish bir necha xil bo`ladi: tanish. eslash. bevosita eslash. oradan vaqt o`tkazib eslash. ijtiyorsiz eslash. ixtiyoriy eslash. tanish deb ilgari idrok qilgan narsalarni takror idrok qilganda u narsaning esga tushishiga aytiladi. eslash narsani, uning o`zini shu paytda idrok qilmay turib esga tushurishdir. bevosita esga tushurish materialni o`qib chiqish bilanoq, boshqa xech narsani o`ylamasdan, shu paytning o`zidayoq esga tushurishdir. oradan vaqt o`tkazib esga tushurishda biror material oradan bir necha kun, xatto bir necha oy o`tkazib esga tushiriladi. biror narsani esga tushurish beixtiyor va ixtiyoriy bo`lishi mumkin. ixtiyorsiz esga tushirish deganda kishining o`z oldiga maqsad qo`ymasdan, irodaviy kuch sarf etmasdan esga tushirishga …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "diqqat va yo`naltirilishi"

shaxsning bilish jarayonlari: diqqat, sezgi, idrok, xotira, tafakkur, nutq, xayol. shaxsning bilish jarayonlari: diqqat, sezgi, idrok, xotira, tafakkur, nutq, xayol. diqqat xaqida umumiy tushuncha diqqat – psixik faoliyatning yo`naltirilishi va shaxs uchun ahamiyatli bo`lgan ob’ekt ustida to`planishdir. yo`naltirilishi - deganda psixik faoliyatining tanlovchilik xarakteri, ob’ektni ixtiyoriy yoki beixtiyoriy tanlash tushuniladi. o`quvchi maktabda o`qituvchining tushuntirishlariga quloq solayotganda, mana shu eshitish faoliyatini ongli ravishda tanlab olgan, o`z diqqatini etishish faoliyatiga ongli ravishda qaratgan bo`ladi. o`quvchining biror boshqa narsaga chalg`imasdan, o`quv materialining mazmuniga zexn qo`yib o`tirishida uning diqqatini yo`nalishi ifodalanadi. diqqat xar qanday faoliya...

This file contains 42 pages in PPTX format (513.1 KB). To download "diqqat va yo`naltirilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: diqqat va yo`naltirilishi PPTX 42 pages Free download Telegram