jismoniy tarbiya

DOCX 15 pages 5.3 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.3 MB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

“jismoniy rivojlanganlik”, “jismoniy tayyorgarlik”, “jismoniy kamolot”, “jismoniy mashq” reja kirish 1. jismoniy rivojlanganlikning mazmuni va mezonlari 2. jismoniy tayyorgarlik va uning turlari 3. jismoniy kamolot va jismoniy mashqning o‘zaro bog‘liqligi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish jismoniy tarbiya va sog‘lom turmush tarzi zamonaviy jamiyatning asosiy ustunlaridan biri hisoblanadi. u nafaqat shaxsiy salomatlikni ta’minlaydi, balki ijtimoiyiqtisodiy rivojlanishga ham katta hissa qo‘shadi. jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (jsst) ma’lumotlariga ko‘ra, jismoniy faollikning yetishmasligi yurakqon tomir kasalliklari, semirish, diabet va ruhiy kasalliklarning asosiy sabablaridan biridir. masalan, har yili dunyo bo‘yicha 5 milliondan ortiq o‘lim jismoniy harakatsizlik bilan bog‘liq bo‘lib, bu tamaki chekish yoki spirtli ichimliklar iste’molidan keyingi uchinchi o‘rinda turadi.jamiyat nuqtai nazaridan, jismoniy tarbiya mehnat unumdorligini oshiradi, sog‘liqni saqlash xarajatlarini kamaytiradi va yosh avlodni vatanparvarlik, intizom va jamoaviy ruhda tarbiyalaydi. o‘zbekistonda “sog‘lom avlod” dasturi va milliy sport strategiyalari orqali maktablar, oliy o‘quv yurtlari va ish joylarida jismoniy mashqlar majburiy qilib belgilangan bo‘lib, bu aholining o‘rtacha umr …

2 / 15

i ifodalaydi. u quvvat, chaqqonlik, chidamlilik, moslashuvchanlik va muvozanat kabi ko‘rsatkichlar bilan baholanadi. sport nazariyasida jismoniy tayyorgarlik “umumiy” (kundalik hayot uchun) va “maxsus” (ma’lum sport turi uchun) turlarga bo‘linadi.jismoniy kamolot – jismoniy rivojlanishning eng yuqori bosqichi bo‘lib, genetika, atrofmuhit va mashqlar natijasida erishilgan ideal holatni bildiradi. bu tushuncha estetika, funksionallik va salomatlikni birlashtiradi.jismoniy mashq – jismoniy rivojlanish va tayyorgarlikni ta’minlovchi asosiy vosita bo‘lib, takrorlanuvchi harakatlar tizimidir. jismoniy rivojlanganlikning mazmuni va mezonlari jismoniy rivojlanganlik inson organizmining anatomikfiziologik holatini ifodalovchi kompleks tushuncha bo‘lib, u organizmning tashqi muhit sharoitlariga moslashuv qobiliyati, funksional imkoniyatlari va umumiy salomatlik darajasini belgilaydi. bu tushuncha nafaqat tana tuzilishining o‘lchov ko‘rsatkichlarini, balki ichki a’zolar tizimlarining rivojlanish darajasini ham qamrab oladi. jismoniy rivojlanganlikning asosiy mazmuni insonning biologik potensialini to‘laqonli ro‘yobga chiqarishda namoyon bo‘ladi, bu esa uning hayotiy faoliyatini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi.jismoniy rivojlanganlikni aniqlovchi omillar bir necha guruhga bo‘linadi. birinchi navbatda, genetik omillar katta rol o‘ynaydi. iršiy belgilangan xususiyatlar, …

3 / 15

bolalar orasida bo‘y o‘sishi sekinlashishi kuzatiladi, bu esa jismoniy rivojlanishning past darajasiga olib keladi. amaliy misol sifatida, rivojlangan mamlakatlarda o‘rtacha bo‘y ko‘rsatkichi rivojlanayotgan mamlakatlarga nisbatan 510 sm yuqori bo‘lishi mumkin, bu ovqatlanish va gigiena sharoitlari bilan bog‘liq.uchinchi omil – jismoniy faollik darajasi. muntazam mashqlar skeletmushak tizimini mustahkamlab, ichki a’zolar funksiyasini yaxshilaydi. masalan, yoshlikda sport bilan shug‘ullangan shaxslar kattalar yoshida yuqori jismoniy rivojlanish ko‘rsatkichlariga ega bo‘ladi. buning aksincha, harakatsiz turmush tarzi osteoporoz va mushak atrofiyasiga sabab bo‘lib, rivojlanishni pasaytiradi.to‘rtinchi omil – yoshga bog‘liq o‘zgarishlar. organizmning rivojlanishi ontogenez bosqichlarida (bolalik, o‘smirlik, kattalar yoshi, qarilik) farq qiladi. bolalikda o‘sish gormonlari faol bo‘lib, bo‘y va vazn tez o‘sadi, o‘smirlikda jinsiy yetilish ta’sirida ikkinchi jinsiy belgilar rivojlanadi. kattalar yoshida rivojlanish barqarorlashsa, qarilikda regressiv jarayonlar boshlanadi.beshinchi omil – kasalliklar va jarohatlar. surunkali kasalliklar (masalan, rahit, anemiya) rivojlanishni to‘xtatishi mumkin. amaliy misolda, bolalikdagi d vitamini yetishmovchiligi skelet deformatsiyasiga olib keladi, bu esa butun hayot davomida jismoniy rivojlanishga …

4 / 15

idual xususiyatlarga qarab sezilarli farq qiladi. yoshga ko‘ra rivojlanish bosqichlari quyidagicha tasniflanadi: bolalik davri (012 yosh): tez o‘sish fazasi. bo‘y yiliga o‘rtacha 57 sm o‘sadi, vazn 23 kg ortadi. mushak massasi 2025% ni tashkil qiladi. yurak urish tezligi (yut) dam olishda 80100 ur/dq. amaliy misol: 6 yoshli bola o‘rtacha bo‘yi 116 sm, vazni 21 kg bo‘lib, bu norma hisoblanadi. individual farqlar genetikada: ba’zi bolalar erta o‘sadi, boshqalari kech. o‘smirlik davri (1318 yosh): pubertat o‘sishi. erkaklarda testosteron ta’sirida mushak massasi 40% ga yetadi, bo‘y 1015 sm o‘sadi. qizlarda estrogen ta’sirida yog‘ massasi ortadi. yut 6080 ur/dq ga tushadi. misol: 15 yoshli o‘g‘il bola bo‘yi 170 sm, vazni 60 kg, mushak massasi 3540%; qizlarda bo‘y 160 sm, vazn 55 kg, yog‘ 25%. jinsiy farqlar aniq: erkaklar keng yelka, qizlar keng sonlikka ega. kattalar yoshi (1940 yosh): cho‘qqi faza. rivojlanish barqaror, mushak massasi maksimal (erkaklarda 4550%, ayollarda 3540%). yut 6070 ur/dq. individual xususiyatlar: …

5 / 15

arga asoslanadi. bo‘y: santimetrlarda o‘lchanadi. norma yosh va jinsga qarab. misol: kattalar erkaklarda 170180 sm. baholash: persentil jadvali bo‘yicha (50persentil – o‘rtacha). vazn: kilogrammda. tana massa indeksi (tmi = vazn / bo‘y²). norma 18.524.9. misol: 175 sm bo‘yli shaxs uchun 6580 kg. mushak massasi: bioimpedans usuli bilan %. erkaklarda 4050%, ayollarda 3040%. baholas: dexa skaneri aniqroq. yurak urish tezligi: dam olishda 6080 ur/dq – yaxshi. mashqdan keyin tez tiklanish (2 daqiqada 20 ur kamayish) – yuqori rivojlanish.boshqa mezonlar: ko‘krak aylana (erkaklarda 100+ sm), vital sig‘im (45 l), qon bosimi (120/80 mm sim. ust.). chuqur tahlil: kompleks baholashda quetelet indeksi (vazn/bo‘y) ishlatiladi. amaliy misol: sportchida tmi 22, mushak 45%, yut 55 – yuqori rivojlanish. jismoniy rivojlanganlikni saqlash va takomillashtirish usullari saqlash va takomillashtirish usullari quyidagilar: muntazam jismoniy mashqlar: aerobik (yugurish) va anaerobik (og‘irlik ko‘tarish). misol: haftada 150 daqiqa aerobik mushakni saqlaydi. muvozanatli ovqatlanish: protein 1.6 g/kg, uglevodlar, vitaminlar. misol: sportchida kunlik …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jismoniy tarbiya"

“jismoniy rivojlanganlik”, “jismoniy tayyorgarlik”, “jismoniy kamolot”, “jismoniy mashq” reja kirish 1. jismoniy rivojlanganlikning mazmuni va mezonlari 2. jismoniy tayyorgarlik va uning turlari 3. jismoniy kamolot va jismoniy mashqning o‘zaro bog‘liqligi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish jismoniy tarbiya va sog‘lom turmush tarzi zamonaviy jamiyatning asosiy ustunlaridan biri hisoblanadi. u nafaqat shaxsiy salomatlikni ta’minlaydi, balki ijtimoiyiqtisodiy rivojlanishga ham katta hissa qo‘shadi. jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (jsst) ma’lumotlariga ko‘ra, jismoniy faollikning yetishmasligi yurakqon tomir kasalliklari, semirish, diabet va ruhiy kasalliklarning asosiy sabablaridan biridir. masalan, har yili dunyo bo‘yicha 5 milliondan ortiq o‘lim jismoniy harakatsizlik bilan bog‘liq ...

This file contains 15 pages in DOCX format (5.3 MB). To download "jismoniy tarbiya", click the Telegram button on the left.

Tags: jismoniy tarbiya DOCX 15 pages Free download Telegram