vedalar (vedizm)

PPTX 38 pages 3.0 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.0 MB

File type PPTX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

dinshunoslik 1-kurs mavzu : milliy dinlar vedalar (vedizm). miloddan avvalgi ikkinchi ming yilliklar o'rtalarida hindistonga, panjob hududiga g'arbdan hindiqush dovoni orqali oriy jangari xalqlar bostirib kelganlar. ular eronga ko'chib kelgan qo'shni qabila tillariga yaqin hind-evropa tillarida so'zlashar edilar. ular harbiy ishlarda, she'riyatda usta bo'lib, o'zlari bilan muqaddas yozuvlari-vedalar (sanskrit-muqaddas bilim)ni olib kelganlar. hind adabiyoti boy bo'lib, uning anchagina qismi yo'qolib ketgan. uning boshlanishi vedalardir. vedalar tarkibiga turli davrlarda yozilgan bir necha kitoblar kirib, ularda ibodat, marosimlar, falsafiy ta'limotlar, tarixiy voqealar bayon etilgan. vedalar to'rt yirik to'plamdan iborat: rigveda (“madhiyalar vedasi”); samaveda (“qo'shiqlar vedasi”); yajurveda (“qurbonliklar vedasi”); atxarvaveda (“afsun va jodular vedasi”); rigveda. rigveda xudolarga aytilgan madhiyalarning to'plami, diniy yodgorliklar bo'lib, uning mualliflari rishi kuylovchilarning asosiy vazifalari xudolarni oriy tomonga og'dirish bo'lgan. samaveda. rigvedaga ko'proq bog'liq bo'lib, u hozirgi davrga ikki tahrirda etib kelgan (cakha – aynan, shahobcha); kautxuma (kauthuma) va ranayaniya (ranayaniya). kautxuma to'plami 1810 she'rdan iborat bo'lib, undan faqat …

2 / 38

jamlangan. osmon xudolari quyosh xudolari. . dyaus, varna, indra kabi xudolar osmonlarni boshqarib turuvchilarga kirganlar. rigvedada quyosh energiyasining turlicha namoyon bo'lishidan besh xudo yuzaga kelganligi haqida so'z yuritiladi. mitra (do'st) – qadimiy xudodir. surya – quyoshning yorqinroq namoyon bo'lgan ko'rinishidir. savitri -quyoshning quvvat beruvchi er xudolari agni – olov xudosi, u haqidagi afsonalar hindistondan tashqarida vujudga kelgan. u odamlarning qurbonliklarini xudolarga etkazuvchi ruhoniy sifatida tasavvur qilingan. ushas – tong va uning nuri ma'budasidir. sarasvatilar – daryo xudosi, keyinchalik so'z xudosi sifatida tasvirlangan. braxmanlik – veda dinlarining bir tarmog'idir brahmanlarning hayoti to'rt bosqichdan iborat. birinchi bosqichda braxmanning diniy hayoti balog'at yoshiga etib, muqaddas bosqichning qabul qilish va baxshida qilish “marosimidan”keyin boshlanadi. brahmanning yoshligi birorta donishmand brahman xuzurida vedalarni yodlash, uning uyida muqaddas olovning doimo tutib turish, ustozning xizmatini bajarish, uning uchun sadaqa yig'ish bilan o'tadi. brahman bu bosqichda “braxmacharin” deb atalgan. ikkinchi - “grihasta” nomli bosqichda uy xo'jayini vazifasini bajarib, uylanishi, …

3 / 38

o'lgandan keyingi abadiy baxtga erishish”ga intiladi. u tarkidunyochilik bosqichida faqat sadaqadan tushgan narsalar hisobiga kuniga bir marta ovqatlanib kun kechiradi. hinduizm hinduizm - hozirgi hindistonda tarqalgan din shaklidir. u eramizdan oldingi dinlar - braxmanizm va vedizmning evolyutsiyasi natijasida eramizning birinchi ming yilligi o'rtalarnga kelib shakllangan. shu davrdan boshlab hinduizm hukmron dinga aylangan. hozirgi vaqtda hindiston aholisining o'rta hisobda 80 dan ortiqrok foizi hinduizmga e'tikod qnladi. hinduizm sinkretik din bo'lib, turli e'tiqodlar, urf-odat va marosimlar, mahalliy diniy e'tiqod va qarashlarning murakkab kompleksi sifatida voke bo'lib, urug'-qabila dinlari elementlarini, braxmanizm, buddizm va jaynizmning asosiy goyalarini qamrab olgan. hinduizm insonning tug'ilganadan to vafot etishigacha bo'lgan huquq va vazifalarini belgalab va cheklab qo'yadi. shuning uchun unda marosimchilikka keng o'rin berilgan. hinduizm kishilarning ijtimoiy tengsizligani oklaydi va abadiylashtiradi, ruhning bo'lmasligi va ko'chib aylanib yurishi (sansara ta'limoti), qayta tug'ilishi (karma ta'limoti), gunoh ishlar uchun javob berishi, jannat va do'zax kabi aqidalarni o'z ichiga oladi. hinduiylikda besh …

4 / 38

lohiy, yakka xudoning uch xususiyati, deb talqin qilinadi. bu xristianlikdagi uch yuzli xudoga o'xshaydi hinduizm jamiyatning tabaqalarga bo'linishini aks ettiruvchi savob va jazo (karma) g'oyasiga asosan, inson hayotida 4 ta asosiy maqsad bor, deb da'vo kilinadi: 1) dxarma - oila va jamiyatda diniy talablarni bajarish: 2) artxa - foydali ishlar qilish, zarur materiallarga ega bo'lish; 3) kama - muhabbat tuyg'ulariga erishish, his-tuyg'ularni qondirish; 4) moksha - o'zgarish zanjiridan butunlay xalos bo'lish. hinduizm hinduizm tarafdorlari sigirni sahiylik manbai va go'zal ayol timsoln deb hisoblaydilar. ruhoniylar sigirlarni so'ymaslik va go'shtini emaslikni targ'ib kiladilar. ammo hinduizm sigar sutini ichishni va undan xo'jalikda ish hayvoni sifatida foydalanishni taqiqlamaydi. hind xalqi uchun gang daryosi muqaddas hisoblanadi. hinduizm diniga e'tiqod qiluvchilar banoras shahrini ham mukaddaslashtirishgan. rivoyatlarga ko'ra, go'yo gang daresi qirgog'ida kishi hayotdan ko'z yumsa, narigi dunyodagi hayoti ancha engillashar, jannatga yo'l olar degan diniy fikr bor jaynizm jaynizm - dinning asoschisi sifatida e'tiqod qilinadigan yarim …

5 / 38

oa bo'lib birgalikda ibodat qilishni inkor etadi, ruhoniylikni tan olmaydi. moddiy olamdagi barcha hodisalar sikxizm ta'limoticha, yagona xudo - oliy kuchning ijodi, insonlar esa xudo oldida teng, deb hisoblanadi. bu din ta'limoti "grantx sohib" (janob kitob) nomli kitobda izohlangan. sikxizm ta'limotiga e'tiqod qiladiganlar hozirgi kunda kam uchraydi. xitoy milliy dinlari. konfutsiylik. daosizm (konfutsianizm) falsafiy g'oya sifatida maydonga kelgan. uning asoschisi konfutsiy (kun tszi) mil. av. 551 yilda tug'ilib mil. av. 479 yili vafot etgan. konfutsiy “komil inson” (tszyun-tszu) xaqidagi g'oyasini yaratdi. tszyun-tszi yuksak ma'naviyatli inson – ikki asosiy xususiyatga ega bo'lishi kerak: insoniylik va mas'uliyat (ajdodlar oldidagi qarzni)ni his qilish. komil inson, eng avvalo, ishonchli va fidoiy bo'lishi kerak. u o'zini ayamasdan o'z ishonchiga, o'z hukmdoriga, o'z otasi va barcha o'zidan kattalarga xizmat qilishi kerak. bunday inson doimo kamolot sari intilishi zarur. konfutsiylikda markaziy o'rinni axloqiy masalalar egallagan. konfutsiy qabriga o'rnatilgan yodgorlik.“buyuk donishmand” so'zi yozilgan. konfutsiy xotirasiga bag'ishlangan marosimda chalinadigan …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "vedalar (vedizm)"

dinshunoslik 1-kurs mavzu : milliy dinlar vedalar (vedizm). miloddan avvalgi ikkinchi ming yilliklar o'rtalarida hindistonga, panjob hududiga g'arbdan hindiqush dovoni orqali oriy jangari xalqlar bostirib kelganlar. ular eronga ko'chib kelgan qo'shni qabila tillariga yaqin hind-evropa tillarida so'zlashar edilar. ular harbiy ishlarda, she'riyatda usta bo'lib, o'zlari bilan muqaddas yozuvlari-vedalar (sanskrit-muqaddas bilim)ni olib kelganlar. hind adabiyoti boy bo'lib, uning anchagina qismi yo'qolib ketgan. uning boshlanishi vedalardir. vedalar tarkibiga turli davrlarda yozilgan bir necha kitoblar kirib, ularda ibodat, marosimlar, falsafiy ta'limotlar, tarixiy voqealar bayon etilgan. vedalar to'rt yirik to'plamdan iborat: rigveda (“madhiyalar vedasi”); samaveda (“qo'shiqlar vedasi”); yajur...

This file contains 38 pages in PPTX format (3.0 MB). To download "vedalar (vedizm)", click the Telegram button on the left.

Tags: vedalar (vedizm) PPTX 38 pages Free download Telegram