saudiya arabiston tarixi

PPTX 26 pages 21.8 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.8 MB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

powerpoint presentation saudiya arabiston, baa va qatar davlatlari. 1 16-asrgacha saudiya arabistonining qisqacha tarixi saudiya arabistoni hududida qadimdan (mil. av. 2 ming yillik) koʻchmanchi arab qabilalari yashab kelgan. mil. 7-asrda arabiston yarim orolning gʻarbiy qismi (hijoz)da islom paydo boʻlib, poytaxti madina shahri boʻlgan ilk musulmon teokratik davlati – arab xalifaligi yuzaga keldi. 7—8-asrlarda s. a. hududining koʻp qismi ummaviylar, 8-asrning 2-yarmi – 9-asrlarda abbosiylar xalifaligiga qaragan. 10—12-asrlarda arabiston yarim orolning bir qismida mustaqil amirlik, sultonliklar paydo boʻlgan. xijoz fotimiylar, soʻngra ayyubiylar, 13-asrning oʻrtalari va 16-asrning boshlarida mamluklarga qaram boʻlgan. hijozning iqtisodiy va diniy-siyosiy jihatdan mavqei yuqoriligi tufayli xalifalar bu yerda oʻz hukmronliklarini saqlab qolishga urinishgan. 16-asr boshlarida hijozni usmonli turklar oʻz tasarrufiga olgan. mustaqil davlatlarning vujudga kelishi 18-asrga kelib najdda vahhobiylik diniy-siyosiy oqimi paydo boʻldi. najd oʻzining nisbatan mustaqilligi bilan ajralib turgan. najd amirliklaridan biri diriya xokimi muhammad ibn saud (saudiylar sulolasi boshligʻi) 1745-yil arabistonni vahhobiylik shiori ostida birlashtirishga harakat …

2 / 26

shi bilan yakunlandi. ancha qizgʻin birlashish harakatlari arabiston yarim orolining shimoli-gʻarbiy hududlarida, najd amirliklarida yuz berdi. arab qabilalarining bu yerdagi harakati vahhobiylarning diniy ta'limoti bayrogʻi ostida kechadi. bu ta'limotning asoschisi najdlik muhammad ibn abd al-vahhob (1703–1787) boʻlib, u xviii asr 30-yillaridan e'tiboran islomni «asl holatiga qaytarish» uchun rayiyatni da'vat eta boshlaydi. gʻarb davlatlarining aralashuvi bu paytda musulmonlarning birlashish jarayoni oʻz manfaatlariga mos tushmasligini sezgan gʻarb davlatlari bu jarayonni toʻxtatish maqsadida musulmonlar oʻrtasiga nifoq solish uchun harakat qildilar. shu vazifa bilan musulmon davlatlariga koʻplab xufiyalar joʻnatildi. shulardan biri, turk, fors va arab tillarini, qur’oni karimni va hadislarni mukammal bilgan xamper ismli shaxs «shayx muhammad» nomi bilan arabistonga keladi. u basrada ta'lim olayotgan muhammad ibn abd al-vahhob bilan tanishib, undan oʻz maqsadlari yoʻlida foydalanadi. bu maqsadning asosini islomni ich-ichidan buzish siyosati tashkil qilib, u quyidagi yoʻnalishlarda amalga oshirilgan: musulmonlarni xristian diniga oʻtkazish; ayrim shaxslarning paygʻambarman degan da'vo bilan chiqib, odamlarni ortidan ergashtirishini …

3 / 26

da musulmon islohotchilari – vahhobiylarning saudlar davlati paydo boʻldi. bu davlat arabiston yarim orolining katta qismini qamrab oldi (markaziy, shimoliy va sharqiy viloyatlar, qadimda najd, hijoz va al-xosa deb atalgan). makka va madina shaharlari hijoz hududida islom dunyosining ikkita muqaddas shahri – makka va madinaning joylashganligi arabiston tarixida juda katta ahamiyatga ega boʻldi. musulmon dunyosida harbiy va iqtisodiy salohiyati kuchaygan har bir davlat shu ikki shaharni egallashga intilgan. bundan tashqari har yili butun dunyodan millionlab musulmonlar bu yerga haj safariga keladilar. vahhobiylar amirligining qayta tiklanishi abd al-vahhobning vafotidan soʻng saudlar vahhobiylarning diniy rahbariga ham aylanib, oʻz gʻoyalari va hokimiyatlarini boshqa hududlarga ham yoyish uchun kurash boshladilar. xviii asr oxiri – xix asr boshlarida ular fors koʻrfazi va qizil dengiz qirgʻoqlaridagi y erlarni boʻysundirdi, hasu, ummonning katta qismi, bahrayn, quvayt, xijoz (makka shahri bilan) ni ham birlashtirib, shu tariqa deyarli butun arabiston yarim orolini oʻz hokimiyati ostiga oldilar. keyin suriya va …

4 / 26

lon qilib, turkiyaga qarshi urush boshladi. 1917 yil yoziga kelib husayn hijozni toʻliq egallab oldi. 9 birinchi jahon urushidan keyingi siyosiy vaziyat birinchi jahon urushi yakunlanganda arabiston yarimorolida ikkita yirik davlat: markazi ar-riyodda boʻlgan naj sultonligi va markazi makka boʻlgan hijoz qirolligi mavjud edi. 1924 yili bu ikki davlat oʻrtasida urush boshlandi. ibn saud hijozni makka va madina shaharlari bilan qoʻshib bosib oldi va 1926 yili u hijozning qiroli deb e'lon qilindi. shunday qilib 1926 yil yanvarga kelib davlat hozirgi chegaralariga yetdi. hijozni yangi davlatga moslashtirish oson kechmadi. 1926 – 1930 yillari mamlakatda fuqarolar urushi boʻlib oʻtdi: oxir-oqibatda holat barqarorlashdi. 1932 yil sentyabrdan mamlakat saudiya arabistoni podshohligi(qirolligi) deb ataladigan boʻldi. u keng hudud va koʻp sonli aholiga ega davlatga aylandi. qur'on mamlakatning konstitutsiyasi deb e'lon qilindi. neftning topilishi dastlab mamlakat juda kambagʻal edi. davlat daromadining asosiy qismini musulmonlarning muqaddas shaharlari makka va madinaga haj safaridan tushadigan mablagʻ tashkil qilardi. 1929-1933-yillardagi …

5 / 26

ni uzdi, ammo urushda qatnashmadi. urush oxiriga kelib s. a.da aqsh taʼsiri kuchaya boshladi. 1943-yil aqsh saudiya arabistoni bilan diplomatik aloqa oʻrnatdi va s. a. ga lendliz (biror shart bilan qarz berish) qonunini joriy etdi. aqshning aram ko neft kompaniyasi 1972-yilga qadar neft qazib olish ishlarini bajarib keldi. aramko iqtisodiyotni modernizatsiya qilinishi 1964-yilda podsholik taxtiga faysal ibn saud o‘tirdi. u mamlakatni zamonaviylashtirish va liberallashtirish siyosatini yurita boshladi. zamonaviylashtirish deyilganda, zamonaviy iqtisodiyotni vujudga keltirish tushunilar edi. u milliy neft sanoatini yaratishga kirishdi. arab – amerika neft kompaniyasi (aramko) qarorgohi saudiya arabistoniga ko‘chirildi. 1973-yilda arab – amerika neft kompaniyasi milliylashtirildi. 1982-yildan boshlab kompaniya daromadida saudiya arabistoni hissasi 51 foizni tashkil etishiga erishildi. 1999-yilda esa kompaniya to‘la saudiya mulki bo‘lib qoldi. faysal islohotlari podsho hukumati aholi turmush darajasini yaxshilashga qaratilgan qator tadbirlarni amalga oshirdi. chunonchi, mehnat qilish huquqi kafolatlandi. zamon ruhiga mos mehnat qonuni joriy etildi. oddiy kishilar uchun arzon turarjoylar qurildi. yuqori …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "saudiya arabiston tarixi"

powerpoint presentation saudiya arabiston, baa va qatar davlatlari. 1 16-asrgacha saudiya arabistonining qisqacha tarixi saudiya arabistoni hududida qadimdan (mil. av. 2 ming yillik) koʻchmanchi arab qabilalari yashab kelgan. mil. 7-asrda arabiston yarim orolning gʻarbiy qismi (hijoz)da islom paydo boʻlib, poytaxti madina shahri boʻlgan ilk musulmon teokratik davlati – arab xalifaligi yuzaga keldi. 7—8-asrlarda s. a. hududining koʻp qismi ummaviylar, 8-asrning 2-yarmi – 9-asrlarda abbosiylar xalifaligiga qaragan. 10—12-asrlarda arabiston yarim orolning bir qismida mustaqil amirlik, sultonliklar paydo boʻlgan. xijoz fotimiylar, soʻngra ayyubiylar, 13-asrning oʻrtalari va 16-asrning boshlarida mamluklarga qaram boʻlgan. hijozning iqtisodiy va diniy-siyosiy jihatdan mavqei yuqoriligi tufayli ...

This file contains 26 pages in PPTX format (21.8 MB). To download "saudiya arabiston tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: saudiya arabiston tarixi PPTX 26 pages Free download Telegram