reja institut va bozor institut

PPTX 20 pages 1.4 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

reja instituti va bozor instituti reja instituti va bozor instituti reja 1. iqtisodiyot konstitutsiyalarining shakllanishi 2.buyruqbozlik iqtisodiyoti normalari 3. bozor konstitutsiyasi normalari 4.o’yinlar nazariyasi 1.iqtisodiyot konstitutsiyalarining shakllanishi normalar individlarning o‘zaro muvofiq munosabatlari barqarorligining asosiy kafolati hisoblanadi. individ kontragent harakatlarini tushunish va o‘z harakatini ular bilan muvofiqlashtirish uchun u yoki bu normani tanlash barobarida umuman tizimning barqarorligini ta’minlaydi. individ normadan chetga chiqsa, uni normaga qaytaruvchi tartibga solish mexanizmining mavjudligi normalar tizimini shakllantiradi. shuningdek, normalar tizimi makro va mikrodarajalar o‘rtasidagi asosiy bog‘lovchi bo‘g‘inga aylanadi. individlarning iqtisodiy faoliyat ko‘rsatishini ta’minlovchi normalar tizimiga iqtisodiyot konstitutsiyasi deyiladi. iqtisodiyot konstitutsiyasi buyruqbozlik va bozor tizimlaridagi o‘zaro zid normalarga amal qiladi. masalan, bozor tizimi faqat individlar o‘zlarining kundalik iqtisodiy faoliyatida u asoslanadigan normalardan foydalangan darajaga qarab barqaror va takror ishlab chiqarishga qodir bo‘ladi. o‘zining shaxsiy manfaatlarini ko‘zlovchi individlar o‘rtasidagi bitimlardan makroiqtisodiy darajaga o‘tish bozor xatti-harakatlari normalari orqali amalga oshiriladi. buyruqbozlik iqtisodiyotining normalar tizimi surunkali taqchillik, ya’ni resurslarning yetishmasligini …

2 / 20

bozlik iqtisodiyoti normalari buyruqbozlik iqtisodiyotining normal holatlari uchun zarur bo‘lgan normalardan biri oddiy utilitarizm hisoblanadi. bunda individ tomonidan o‘z foydaliligini oshirilishi o‘ziga xos ravishda namoyon bo‘ladi. ya’ni, oddiy utilitarizm ‒ individning samarali faoliyati bilan bog‘liq bo‘lmagan holda o‘z foydaliligini oshirishga intilishidir. individ iste’mol madaniyatidagi oddiy utilitarizm “kvartira – mashina – dala hovli” uchligida aks etadi. individda bunday idealning tarqalishi va qulay hayot sharoitlarini ta’minlashga intilish sho‘rolar (sovetlar) jamiyati namunasida xx asrning 70–80-yillaridagi o‘ziga xos shaklga ega tendensiyalar bilan tavsiflanadi. bunda iste’molning ma’lum darajasiga erishish uchun noyob (taqchil) resurslardan foydalanish imkoniyati samarali mehnat bo‘yicha emas, balki ma’lum kasb toifasidagi xodimlar (savdo sohasi, byurokratik apparat, temir yo‘l va havo yo‘li transporti xodimlari, chet elga chiqish imkoniyatidagilar) o‘rtasida bo‘lingan edi. ya’ni, utilitarizm normasi buyruqbozlik iqtisodiyotida faqat oddiy shaklda – individning samarali faoliyat bilan bog‘liq bo‘lmagan holda foydalilikni oshirishga intilishi sifatida mavjud bo‘lgan. ikkinchidan, taqchillik sharoitidagi iste’molda foydalilikni oshirishga intilish navbatda turish zarurligi, asabbuzarliklar, …

3 / 20

z ratsionallik tushuniladi. iqtisodiy agentlar erkin shakllanmagan narx va taqchil resurslar sharoitida narxlardagi mavjud axborotni narxga taalluqli bo‘lmagan – zaxiralar hajmi, navbatlarning uzunligi va hokazolar haqidagi ma’lumotlar bilan to‘ldiradilar. sof ko‘rsatkichlarda axborot olish esa, hamma vaqt uni yig‘ish bilan bog‘liq yuqori darajadagi xarajatlarni keltirib chiqaradi. natijada tizimda «nizo», ya’ni sotuvchilar va xaridorlar pozitsiyalarini muvofiqlashtirishda kechikishlar paydo bo‘ladi. nizo prognozlaridagi xatolar, manfaatdor shaxsda boshqa subyektlarning holati va maqsadlari to‘g‘risida axborotning mavjud emasligi, manfaatdor shaxsning qaror qabul qilishdagi beqarorligi, o‘zgaruvchan sharoitga moslashishdagi o‘ng‘aysizligi shakliga ega bo‘ladi. bundan tashqari, to‘liqsiz ratsional faoliyat, iqtisodiy agent uchun faqat tashqaridan belgilangan maqsadlarga erishish vositalarini tanlash erkinligi bilan shartlangan. mafkura bilan belgilangan partiyaxo‘jalik apparatining mafkuraviy maqsadlari reja topshiriqlari shaklini qabul qiluvchi muayyan ma’muriy va xo‘jalik vazifalariga aylanadi. boshqacha aytganda, buyruqbozlik iqtisodiyotida iqtisodiy subyektlarning faoliyati – mafkuraviy qadriyat ratsionalligi normasiga asoslanadi. ishonch normasi ikkita shaklda davlatga ishonch sifatida va bir birini yaxshi bilgan shaxslar doirasi bilan cheklangan mikrodarajadagi …

4 / 20

va tanish-bilishlarga ko‘chiriladi. masalan, o‘zaro hamkorlik umuman shifokor, sartarosh bilan emas, balki tanish shifokor yoki sartarosh bilan amalga oshiriladi. korxonalar xatti-harakatini ham xuddi shunday ta’riflash mumkin. ulardan har biri barqaror sherikchilik doirasiga ega bo‘lib, bunda ushbu korxonalar rahbarlari o‘rtasida shaxsiy darajada ishonchli munosabatlar yo‘lga qo‘yiladi. ya’ni, direktorlar o‘rtasida o‘zaro yordam va o‘zaro ishonch tamoyillari asosiga qurilgan korporativ munosabatlar shakllanadi. buyruqbozlik iqtisodiyotining navbatdagi bazaviy normasi «sen – menga, men ‒ senga», yoki o‘zaro xizmatlar ko‘rsatish to‘g‘risidagi kelishuvdir. taqchil resursni olishning keng tarqalgan variantlaridan biriga ko‘ra, iste’molchi va yetkazib beruvchi vaqti-vaqti bilan vazifalarini almashtirib turadi, ya’ni “bugun men po‘lat berib turaman, sen esa ertaga boltdan yordam qilib turasan”. aynan har qanday barter bitimining asosida «sen – menga, men ‒ senga» normasidan foydalanish yotishiga ishonch hosil qilish mumkin. hatto, barter almashuvi zanjir bo‘yicha amalga oshirilishi mumkin bo‘lsada, ushbu normaga lokal va tanish-bilishlar doirasi bilan cheklangan xususiyatni yo‘qotish imkonini bermaydi. va nihoyat, qonunga bo‘ysunish …

5 / 20

lari tizimning muvozanatsiz holatini barqarorlashtirga xizmat qiladi. 3. bozor konstitutsiyasi normalari bozor konstitutsiyasi – bozorda bitimlarni amalga oshirish va unda muvozanatga erishish imkonini beruvchi xatti-harakatlarning o‘zaro shartlangan normalari yig‘indisini tashkil etadi. bozorlardagi barqaror muvozanat bozor normalaridan foydalanishning natijasi hisoblanadi. bozor konstitutsiyasining asosida yotuvchi birinchi norma – murakkab utilitarizm normasi bo‘lib, u nafaqat individni o‘zining foydaliligini oshirishga yo‘naltirishni, balki uning olinadigan foyda bilan o‘zining samarali faoliyati o‘rtasidagi aloqani anglab yetishini nazarda tutadi. ya’ni, murakkab utilitarizm – individ tomonidan o‘z foydaliligining samarali faoliyat asosida oshirilishidir. murakkab utilitarizm normasi individning ehtiyojlar darajasi va samarali faoliyati o‘rtasidagi nomuvofiqlikni istisno etadi. ba’zan, bunday nomuvofiqlik yuqori ishlab chiqarish salohiyatiga va yuqori mehnat samaradorligiga ega bo‘lmagan mamlakat aholisi o‘rtasida yuqori iste’mol standartlarining tarqalishida yuzaga keladigan «nomuvofiq kutishlar inqiloblari» asosida yotadi. ushbu vaziyatda, asosan, ommaviy axborot vositalari orqali yuz beradigan yangi iste’mol standartini qabul qilish jamiyatda hukmronlik qiluvchi samarali faoliyat modeliga taalluqli bo‘lmaydi. bundan tashqari, qulay sharoitlar mavjud …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "reja institut va bozor institut"

reja instituti va bozor instituti reja instituti va bozor instituti reja 1. iqtisodiyot konstitutsiyalarining shakllanishi 2.buyruqbozlik iqtisodiyoti normalari 3. bozor konstitutsiyasi normalari 4.o’yinlar nazariyasi 1.iqtisodiyot konstitutsiyalarining shakllanishi normalar individlarning o‘zaro muvofiq munosabatlari barqarorligining asosiy kafolati hisoblanadi. individ kontragent harakatlarini tushunish va o‘z harakatini ular bilan muvofiqlashtirish uchun u yoki bu normani tanlash barobarida umuman tizimning barqarorligini ta’minlaydi. individ normadan chetga chiqsa, uni normaga qaytaruvchi tartibga solish mexanizmining mavjudligi normalar tizimini shakllantiradi. shuningdek, normalar tizimi makro va mikrodarajalar o‘rtasidagi asosiy bog‘lovchi bo‘g‘inga aylanadi. individlarning iqtisodi...

This file contains 20 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "reja institut va bozor institut", click the Telegram button on the left.

Tags: reja institut va bozor institut PPTX 20 pages Free download Telegram