transaksiyava transformatsiya xarajatlari hamda ularni tahlil qilishga nisbatan yondashuvlar

PPTX 20 стр. 359,3 КБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 359,3 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

transaksiya va transformatsiya xarajatlari hamda ularni tahlil qilishga nisbatan yondashuvlar transaksiya va transformatsiya xarajatlari hamda ularni tahlil qilishga nisbatan yondashuvlar reja 1. transaksiya xarajatlari va ularni tahlil qilishga nisbatan kouz-uilyamson yondashuvi 2. transformatsiya xarajatlari va ularni tahlil qilishga nisbatan nort yondashuvi 3. transaksiya xarajatlarini optimallashtirish tajribasi va uning o‘zbekistondagi xususiyatlari transaksiya – shartnoma shakliga ega bo‘lgan bitim. transaksiya xarajatlari – bu ishlab chiqarish jarayoni bilan bag‘liq bo‘lmagan xarajatlar, xususan, axborotni yig‘ish va qayta ishlash xarajatlari, munozaralarni o‘tkazish va qarorlar qabul qilish xarajatlari, shartnomalarning bajarilishini nazorat qilish va huquqiy himoyalash xarajatlari. transaksiya xarajatlari – bu mulkchilik huquqlarini almashish va himoyalash bilan bog‘liq barcha xarajatlar. transformatsion xarajatlar – iqtisodiy tizimdagi eski institutlarni tugatish, yangi institutlarni shakllantirish (yoki import qilish) va moslashtirish bilan bog‘liq xarajatlar. transaksiya xarajatlari – axborotni yig‘ish va qayta ishlash xarajatlari, muzokaralar olib borish va qarorlar qabul qilish, shartnomaning bajarilishini nazorat qilish va yuridik himoyalash xarajatlari. mikrodarajada transaksiya xarajatlari – …

2 / 20

intilish, mehnat taqsimotining chuqurlashuvi, mulkning yangi turlari, masalan intellektual mulkning paydo bo‘lishi, mulk huquqlarining alohida vakolatlarga bo‘linib ketishi – bularning barchasi transaksiya xarajatlarining sezilarli darajada o‘sishiga olib keldi. transaksiya xarajatlari nazariyasi doirasida o‘tkaziladigan tadqiqotlarni mikro va makrodarajalarga bo‘lish mumkin. mikrodarajada gap jarayonlarni korxona (firma), alohida iqtisodiy subyektlar darajasida tahlil qilish haqida, makrodarajada esa umuman iqtisodiy tizimni tahlil qilish haqida boradi. ushbu tahlil qilish belgisiga muvofiq transaksiya xarajatlari nazariyasida ikkita yondashuv mavjudligini izohlash mumkin: birinchisi, kouz-uilyamsonning transaksion yondashuvi (barqaror faoliyat ko‘rsatuvchi institutlarni tahlil qilish uchun) va ikkinchisi nortning transformatsion yondashuvi (institutsional o‘zgarishlarni tahlil qilish uchun). bunday yondashuvlar o‘tish iqtisodiyotiga ega bo‘lgan mamlakatlarda transformatsion jarayonlarning institutsional jihatlarini tadqiq etish imkonini beradi. xususan, birinchi yondashuvni davlat va xususiy mulkchilik tuzilmalarining samaradorligini qiyosiy tahlil qilish, norasmiy institutlarning shakllanish jarayonlarini, jamiyat va iqtisodiyotning kriminallashuvini izohlash uchun, ikkinchi yondashuvni esa buyruqbozlik tizimidan bozor iqtisodiyoti tizimiga o‘tishning institutsional sabablarini, o‘tish iqtisodiyotiga ega bo‘lgan mamlakatlarda islohotlar jarayonlarining borishi …

3 / 20

jatlari” yoki “bozor xarajatlari” sifatida belgilagan. keyinchalik “ijtimoiy xarajatlar muammosi” maqolasida (1960) r. kouz “bozor transaksiya xarajatlari” iborasidan foydalangan. ularning mohiyatini u quyidagicha ifodalagan: “bozor transaksiyasini amalga oshirish uchun kim bilan bitim tuzish ma’qulligini aniqlab olish, kim bilan va qanday shartlarda bitim tuzishni istayotganligi haqida barchaga ma’lum qilish zarur, dastlabki muzokaralarni o‘tkazish, shartnomani tayyorlash, shartnoma shartlarining bajarilishiga ishonch hosil qilish uchun ma’lumotlarni yig‘ish va hokazolar”. ammo, iqtisodiyot adabiyotida “transaksiya xarajatlari” iborasi mustahkam o‘rin egallagan. bunda transaksiya xarajatlariga berilgan quyidagi ta’rif keng tarqaldi: “transaksiya xarajatlari – axborotni yig‘ish va qayta ishlash xarajatlari, muzokaralar olib borish va qarorlar qabul qilish, shartnomaning bajarilishini nazorat qilish va yuridik himoyalash xarajatlari”. ilmiy manbalarda berilgan ta’riflarga muvofiq transaksiya xarajatlarini quyidagi tarzda tasniflash mumkin: 1) axborotni izlash xarajatlari (narxlar, mavjud tovarlar, yetkazib beruvchilar va iste’molchilar to‘g‘risida axborotni yig‘ish va qayta ishlash uchun sarflangan vaqt); 2) muzokaralar olib borish xarajatlari; 3) almashuvga kirgan tovarlar va xizmatlarning miqdori va …

4 / 20

rli xususiy tashkiliy tuzilmalarda xarajatlarni tahlil etishda quyidagi tamoyillar qo‘llanilishi lozim: 1. transaksiya (bitim-shartnoma) – bu tahlilning bazaviy birligi. 2. har qanday muammoni, bevosita yoki bilvosita shartnomaviy muammo, deb qarab, uni transaksiya xarajatlarini kamaytirish nuqtayi nazaridan o‘rganish foydalidir. 3. transaksiya xarajatlarini tejashga turli transaksiyalarni ularni boshqarish tuzilmalariga tabaqalashtirilgan tarzda biriktirish yo‘li bilan erishiladi. 4. tashkiliy tuzilmani tanlash muqobil variantlarni qiyosiy institutsional baholash asosida kechadi. mikrodarajada transaksiya xarajatlari – bu korxonada ishlab chiqarish jarayoni bilan bog‘liq bo‘lmagan xarajatlar hisoblanadi. shuni inobatga olgan holda, iqtisodiyotda institutlarni shakllantirishda, ular faoliyatini samaradorligini oshirishda transaksiya xarajatlari asosiy rol o‘ynaydi. shu nuqtayi nazardan1 o. uilyamsonning quyidagi xulosasi diqqatga sazovor: “moddiy va xomashyolarga kam xarajatlar bilan ko‘p mahsulotlar ishlab chiqaradigan jamiyat emas, balki mahsulotni ishlab chiqarishda transaksiya xarajatlari ulushi past bo‘lgan jamiyat yutuqqa ega bo‘ladi”. 2. transformatsiya xarajatlari va ularni tahlil qilishga nisbatan nord yondashuvi mikrodarajada transaksiya xarajatlarini tahlil qilishga nisbatan kouz-uilyamson yondashuvi transaksion yondashuv, deb yuritilsa, …

5 / 20

da transformatsiya xarajatlari tushunchasi keng ma’no kasb etadi, chunki ushbu ishlab chiqarish xarajatlariga ularni faqatgina shartli ravishda ishlab chiqarish xarajatlari, deb atash mumkin bo‘lgan transformatsiya xarajatlari ham kiradi. mazkur holatda transformatsiya xarajatlari muayyan mahsulotni ishlab chiqarish bilan emas, balki institutsional tizimni o‘zgartirish bilan bog‘liq. shunday qilib, transformatsiya xarajatlariga quyidagi umumiy ta’rifni berish mumkin: transformatsiya xarajatlari – bu eski institutlarni tugatish, iqtisodiy tizimda yangi institutlarni shakllantirish (yoki import qilish) va moslashtirish bilan bog‘liq xarajatlar. bular tarkibiga nafaqat yuqorida sanab o‘tilgan xarajat turlari, balki yangi institutlar, shu jumladan yangi tadbirkorlikni tashkil etish va bu faoliyatni yuritish bilan bog‘liq bo‘lgan xarajatlarni ham kiritish mumkin. transformatsion yondashuvga muvofiq jamiyatdagi eski rasmiy va norasmiy qoidalarning tugatilishiga va yangilarining belgilanishiga olib keluvchi o‘zgarishlar transformatsiya xarajatlarining oshishiga sabab bo‘ladi. respublikamizda amalga oshirilgan mulkni davlat tasarrufidan chiqarish, kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni rivojlantirish, sudhuquq tizimini o‘zgartirish, yangi qonunchilik tizimini barpo etish, bozor tizimlarini shakllantirish va shu kabi boshqa …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "transaksiyava transformatsiya xarajatlari hamda ularni tahlil qilishga nisbatan yondashuvlar"

transaksiya va transformatsiya xarajatlari hamda ularni tahlil qilishga nisbatan yondashuvlar transaksiya va transformatsiya xarajatlari hamda ularni tahlil qilishga nisbatan yondashuvlar reja 1. transaksiya xarajatlari va ularni tahlil qilishga nisbatan kouz-uilyamson yondashuvi 2. transformatsiya xarajatlari va ularni tahlil qilishga nisbatan nort yondashuvi 3. transaksiya xarajatlarini optimallashtirish tajribasi va uning o‘zbekistondagi xususiyatlari transaksiya – shartnoma shakliga ega bo‘lgan bitim. transaksiya xarajatlari – bu ishlab chiqarish jarayoni bilan bag‘liq bo‘lmagan xarajatlar, xususan, axborotni yig‘ish va qayta ishlash xarajatlari, munozaralarni o‘tkazish va qarorlar qabul qilish xarajatlari, shartnomalarning bajarilishini nazorat qilish va huquqiy himoyalash xarajatlari...

Этот файл содержит 20 стр. в формате PPTX (359,3 КБ). Чтобы скачать "transaksiyava transformatsiya xarajatlari hamda ularni tahlil qilishga nisbatan yondashuvlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: transaksiyava transformatsiya x… PPTX 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram