jahon dini: buddaviylik

PPT 38 pages 7.7 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.7 MB

File type PPT

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

mavzu. «dinshunoslik fanining predmeti, maqsadi va vazifalari» mavzu. «jahon dini: buddaviylik» reja: 1. buddaviylik ta'limoti va uning mazmuni 2. buddaviylikdagi yo'nalishlar 3. buddaviylikning markaziy osiyoda tarqalishi buddaviylik uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, eramizdan avvalgi vi-v asrlarda hindistonda yuzaga kelgan. bu dinga e'tiqod qiluvchilar asosan janubiy, janubiy-sharqiy, va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, mongoliya, koreya, vetnam, yaponiya, kombodje, birma, tayland, laosda va qisman evropa va amerika qit'alarida, rossiyaning shimoliy mintaqalari – buryatiya va boshqa joylarda istiqomat qiladilar. hozirgi kunda dunyoda buddaviylikka e'tiqod qiluvchilar soni 500 millionga yaqin bo'lib, undan bir millioni monaxlardir. buddizmning turli millatlar tomonidan keng qabul qilinishi va uning keng doirada tarqalib ketishining sababi uning turli milliy va diniy an'analar bilan kirisha olishi bo'lib, bu narsa buddizmning xayotning barcha sohalari, jumladan, diniy, madaniy, siyosiy va iqtisodiy qatlamlariga kirib borishiga sabab bo'ldi. buddaviylikni din yoki falsafa, ideologiya yoki madaniyat qonunlari to'plami yoki …

2 / 38

ketgan. djina – g'olib. bxagavan – tantana qiluvchi. bu ismlar ichida eng mashhuri budda ismi bo'lib, shu ismdan uning diniga buddaviylik nomi berilgan. * hozirgi kunda buddaning beshta biografiyasi mavjud. maxavastu eramizning ii asrida yozilgan. lalitavistara eramizning ii-iii asrida yuzaga kelgan. buddaxacharita – budda faylasuflaridan biri ashvagxoshey tomonidan eramizning i-ii asrlarida yaratilgan. nidanakatxa eramizning i asrida yozilgan. abnixishkramansutra. bu biografiyalar orasidagi asosiy ziddiyat buddaning qaysi yillarda yashaganligi xususidadir. ular eramizdan avvalgi ix-iii asrlar orasidagi turli muddatlarni ko'rsatadilar. rasmiy buddaviylik hisobiga ko'ra esa, butama-budda eramizdan avvalgi 623 yilda tug'ilib, 544 yilda vafot etgan. biroq, ko'pchilik tadqiqotchilar uning tug'ilishi eramizdan avvalgi 564 yilda o'limi esa, 483 yilda deb hisoblaydilar. ba'zan esa, 560-480 deb to'liq sonlar bilan ko'rsatadilar. yuqoridagi biografiyalarda buddaning haqiqiy xayoti bilan uning afsonaviy xayoti o'zaro qorishib ketgan. siddxartxa shakya qabilasi hukmdorlaridan biri shudxodaning o'g'li edi. uning saroyi ximolay tog'lari etagida kapilavasti degan qishloqda bo'lgan (hozirgi nepal hududida). onasi malika – …

3 / 38

kamchiliksiz katta bo'lgan sidxartxa ittifoqo bir kuni bir cholga duch kelgan, kasal yotgan kishini, o'likni ko'rgandan so'ng hayotning mohiyati, maqsadi, og'irliklari, kasallik va o'lim haqida o'ylay boshlagan. binobarin, hayotning behudaligini anglab, tarki dunyo qilgan, darvesh yo'liga kirgan; bu bilan u kishilar boshiga tushadigan kulfatlar, azob-uqubatlar sabablarining mohiyatiga tezroq etib, ulardan qutulish yo'lini topmoqchi bo'lgan. bu vaqtda u 30 yoshda edi. u beshta rohibga qo'shilib, ular bilan qishloqma-qishloq kezib yuradi. uzoq vaqt bu rohiblarga hamrohlik qilib, ularning yo'llarida ma'lum maqsad yo'qligini va bu yo'l o'z oldiga qo'ygan maqsadi – insoniyatni azob-uqubatdan qutqarishga olib bormasligini anglaydi va rohiblar jamoasidan ajraladi. u chakalakzor, o'rmonlarda kezib yurib, charchab bir daraxt tagida dam olish uchun o'tiradi va o'ziga toki haqiqatni topmaguncha shu erdan turmaslikni va'da beradi. bu o'tirishning 49 kuni uni qalbidan “sen haqiqatni topding”, degan sado keladi. buddaning xayoti haqida ham turli afsonalar to'qilgan. bu afsonalarda aytilishicha, budda ko'p yillar davomida er yuzidagi turli …

4 / 38

a bayon qilingan. ulardan eng asosiy manbasi muqaddas kitob – "tripitaka" (uch savat donolik) deb atalgan. bu kitob uch qismdan iborat bo'lganligi uchun shunday atalgan. buddaviylikning bu yozma manbasi hozirgi vaqtda shri lankada saqlanib qolgan. u eramizning boshlarida shakllangan. bu ta'limotda budda uchta savatda ta'limot qoldirgan deyiladi: birinchi savat – vinayapitaka (pand-nasihatlar, axloqiy me'yorlar); ikkinchi savat suttapitaka (duolar, dostonlar); uchinchi savat abxidxarmapitaka (diniy-falsafiy masalalar bayon)laridan iborat. keyinchalik shakllangan sanskrit, xitoy, tibet va yapon tillaridagi buddaviylikka oid adabiyotlar ancha keng tarqalgan, ammo ularning tarixiy qiymati kamroq. budda xayotiga tegishli rivoyatlarni barchasi tripitakada jamlangan. buddaviylik ta'limoti. buddaviylik qadimiy hind diniy-falsafiy ta'limotlari asosida vujudga kelgan, amaliyot va nazariyotdan iborat diniy sistemadir. uning asosi “xayot – bu azob-uqubatdir” va “najot yo'li mavjud” degan g'oyadir. buddaviylik qonuniyatlariga ko'ra, inson o'ziga moslashgan mavjudot bo'lib, o'zida tug'iladi, o'zini-o'zi halok qiladi yoki qutqaradi. bu narsa buddaviylikning ilk da'vatida mujassamlashgan to'rt haqiqatda o'z ifodasini topgan. birinchi haqiqat – “azob-uqubat …

5 / 38

o'lini tutadi. buddaviylik ta'limoti asosan uch qismga bo'linadi: 1.meditatsiya, 2.axloq, 3.donolik. meditatsiyaga quyidagilar kiradi. to'g'ri tushunish. to'g'ri niyat qilish. to'g'ri o'zini tutish. to'g'ri anglash. to'g'ri harakat qilish. to'g'ri muomalada bo'lish. to'g'ri fikr yuritish. to'g'ri gapirish. axloq normalari – buddaning “pancha shila” besh nasihati. qotiillikdan saqlanish. o'g'irlikdan va gumrohlikdan saqlanish. yolg'on, qalbaki narsalardan saqlanish. mast qiluvchi narsalardan hamda tushdan keyin ovqatlanishdan saqlanish. o'yin-kulgudan, zeb-ziynat va atir-upalardan saqlanish. donishmandlik – bu buddaviylikning asosiy maqsadi bo'lib, narsalar tabiatini to'g'ri tushunishdir. buddaviylikning yoyilishida sangxa – buddaviylik jamoalarining roli katta bo'lgan. ular yilning ob-havosi yaxshi bo'lgan to'qqiz oyida shaharma-shahar, qishloqma-qishloq yurib, ular aholisini buddizmga da'vat qilib ularga budda ta'limotini o'rgatib yurishgan. faqatgina musson yomg'irlari tinmay quygan uch oydagina o'z ibodatxonalarida muqim bo'lib, ibodat bilan shug'ullanganlar. eramizdan avvalgi 273-232 yillarda hukmronlik qilgan imperator ashoka davri buddaviylikning keng hududga yoyilishiga katta imkoniyatlar yaratdi. ashoka o'zining ilk hukmronlik paytidanoq, buddaviylikka e'tiqod qila boshladi. u buddaviylikka, monaxlariga, ularning hindiston …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jahon dini: buddaviylik"

mavzu. «dinshunoslik fanining predmeti, maqsadi va vazifalari» mavzu. «jahon dini: buddaviylik» reja: 1. buddaviylik ta'limoti va uning mazmuni 2. buddaviylikdagi yo'nalishlar 3. buddaviylikning markaziy osiyoda tarqalishi buddaviylik uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, eramizdan avvalgi vi-v asrlarda hindistonda yuzaga kelgan. bu dinga e'tiqod qiluvchilar asosan janubiy, janubiy-sharqiy, va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, mongoliya, koreya, vetnam, yaponiya, kombodje, birma, tayland, laosda va qisman evropa va amerika qit'alarida, rossiyaning shimoliy mintaqalari – buryatiya va boshqa joylarda istiqomat qiladilar. hozirgi kunda dunyoda buddaviylikka e'tiqod qiluvchilar soni 500 millionga yaqin bo'lib, undan bi...

This file contains 38 pages in PPT format (7.7 MB). To download "jahon dini: buddaviylik", click the Telegram button on the left.

Tags: jahon dini: buddaviylik PPT 38 pages Free download Telegram