eng so'nggi kompyuter modellarida ishlatiladigan shinalar

PDF 10 pages 426.4 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 426.4 KB

File type PDF

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

o’zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali kompyuter injiniringi fakulteti “kompyuter arxitekturasi ” fanidan mustaqil ish -1 bajardi: ortiqboyev d. qabul qildi: hamiyev.a.t samarqand – 2025 mavzu : eng so'nggi kompyuter modellarida ishlatiladigan shinalar. mundarija. i. kirish. ii. asosiy qism. 1. shinalarning umumiy tasnifi. 2. pci express (pcie) shinasi. 3. compute express link (cxl) shinasi. iii. xulosa. iv. foydalangan adabiyotlar. i. kirish. hozirgi davrda kompyuter texnologiyalari misli ko‘rilmagan darajada tez rivojlanmoqda. zamonaviy kompyuterlarning ishlash tezligi, ma’lumot almashish quvvati va energiya samaradorligi avvalgi avlod qurilmalariga nisbatan bir necha barobar oshgan. shinalar protsessor, xotira, kiritish- chiqarish qurilmalari va boshqa komponentlar o‘rtasida ma’lumot, buyruq hamda manzil signallarini uzatish vazifasini bajaradi. ii. asosiy qism. 1. shinalarning umumiy tasnifi. kompyuter shinalari — bu tizimning barcha asosiy qismlarini o‘zaro bog‘laydigan axborot almashish yo‘llaridir. ular yordamida markaziy protsessor (cpu), tezkor xotira (ram), tashqi xotira qurilmalari va kirish- chiqish (i/o) tizimlari …

2 / 10

r va boshqa qurilmalar o‘rtasida buyruqlar, sinxronizatsiya va nazorat signallarini yuboradi. masalan, o‘qish (read), yozish (write), yoki uzilish (interrupt) signallari. 2. pci express (pcie) shinasi. pci express (peripheral component interconnect express) — bu zamonaviy kompyuterlarda eng keng tarqalgan yuqori tezlikdagi ketma-ket (serial) shina texnologiyasidir. u avvalgi pci va pci-x parallel shinalarining o‘rnini bosgan bo‘lib, kompyuter ichidagi qurilmalar (masalan, videokarta, tarmoq adapteri, nvme ssd disklari va acceleratorlar) o‘rtasida ma’lumot almashishni ta’minlaydi. pci express punkt-to-punkt arxitekturaga ega, ya’ni har bir qurilma (masalan, gpu yoki ssd) markaziy kontroller (root complex) bilan bevosita ulanishga ega bo‘ladi. bu esa eski parallel shinadagi kabi bir umumiy yo‘lni baham ko‘rish zaruratini yo‘q qiladi. ma’lumotlar lane (yo‘l) deb ataluvchi alohida kanallar orqali uzatiladi. har bir lane ikkita yo‘nalishga ega: biri ma’lumotni yuborish (transmit), ikkinchisi esa qabul qilish (receive) uchun ishlatiladi. qurilmalar x1, x4, x8, x16 kabi konfiguratsiyalarda bo‘lishi mumkin, bu esa qancha lane ishlatilayotganini bildiradi. masalan, x16 formatdagi …

3 / 10

h mexanizmlari va protokollari jihatidan ancha rivojlangan. cxl’ning asosiy maqsadi — protsessor (cpu), grafik protsessor (gpu), tezlashtirgich (accelerator) va xotira modullari (memory devices) o‘rtasida yuqori tezlikda va past kechikish bilan ma’lumot almashishni ta’minlashdir. cxl shinasining arxitekturasi koherensiya (coherency) tamoyiliga asoslanadi. bu degani, cxl orqali ulanadigan har qanday qurilma tizimdagi boshqa qurilmalarning xotira holatini to‘liq va real vaqt rejimida bilib turadi. masalan, gpu yoki accelerator cpu’ning keshida saqlangan ma’lumotlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘qiy oladi, bu esa qo‘shimcha nusxalash va kechikishni kamaytiradi. cxl texnologiyasi uchta asosiy protokoldan iborat: 1. cxl.io — bu pcie bilan to‘liq mos bo‘lgan kirish/chiqish (i/o) protokoli. qurilma boshqaruvi va konfiguratsiyasi uchun ishlatiladi. 2. cxl.cache — accelerator yoki gpu’ga cpu xotirasini kesh rejimida o‘qish imkonini beradi. 3. cxl.mem — bu protokol orqali qurilmalar o‘z xotirasini tizim xotirasiga qo‘shib, umumiy xotira maydoni sifatida foydalanadi (memory pooling). 1.3-rasm. compute express link (cxl). rambus. cxl fizik jihatdan pcie 5.0 yoki pcie 6.0 interfeysini ishlatadi, …

4 / 10

urilmalar uchun universal va yuqori tezlikdagi aloqa yo‘li bo‘lib xizmat qilsa, cxl esa cpu, gpu va acceleratorlar o‘rtasida xotira bo‘lishish (memory coherency) imkonini beradi. shuningdek, nvlink va ucie kabi texnologiyalar sun’iy intellekt, ilmiy hisoblash va chiplet arxitekturalarida muhim o‘rin tutmoqda. yangi avlod shinalari faqat tezlikni oshirish bilan cheklanmay, balki energiyani tejash, moslashuvchanlik, va ko‘p qurilmalardan iborat tizimlarni samarali boshqarish imkoniyatlarini ham ta’minlamoqda. bu esa zamonaviy kompyuterlarning yanada qudratli, ixcham va aqlli bo‘lishiga zamin yaratadi. iv. foydalangan adabiyotlar. 1. tanenbaum a. s., austin t. “structured computer organization” – 6th edition. pearson education, 2013. 2. stallings w. “computer organization and architecture: designing for performance” – 11th edition. pearson, 2020. 3. patterson d. a., hennessy j. l. “computer architecture: a quantitative approach” – 6th edition. morgan kaufmann, 2021. 4. cxl consortium. “compute express link specification 3.1”, 2023. https://www.computeexpresslink.org 5. pci-sig. “pci express base specification revision 6.0”, 2022. https://pcisig.com 6. stallings w. “data and …

5 / 10

eng so'nggi kompyuter modellarida ishlatiladigan shinalar - Page 5

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eng so'nggi kompyuter modellarida ishlatiladigan shinalar"

o’zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali kompyuter injiniringi fakulteti “kompyuter arxitekturasi ” fanidan mustaqil ish -1 bajardi: ortiqboyev d. qabul qildi: hamiyev.a.t samarqand – 2025 mavzu : eng so'nggi kompyuter modellarida ishlatiladigan shinalar. mundarija. i. kirish. ii. asosiy qism. 1. shinalarning umumiy tasnifi. 2. pci express (pcie) shinasi. 3. compute express link (cxl) shinasi. iii. xulosa. iv. foydalangan adabiyotlar. i. kirish. hozirgi davrda kompyuter texnologiyalari misli ko‘rilmagan darajada tez rivojlanmoqda. zamonaviy kompyuterlarning ishlash tezligi, ma’lumot almashish quvvati va energiya samaradorligi avvalgi avlod qurilmalariga nisbatan bir necha barobar ...

This file contains 10 pages in PDF format (426.4 KB). To download "eng so'nggi kompyuter modellarida ishlatiladigan shinalar", click the Telegram button on the left.

Tags: eng so'nggi kompyuter modellari… PDF 10 pages Free download Telegram