raqamli sxematexnika fanidan tayyorlagan slaydi

PPTX 19 pages 568.1 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 568.1 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

slayd 1 raqamli sxematexnika fanidan tayyorlagan slaydi. diodlar reja: 1. to‘g‘rilovchi diodlar. 2. varikaplar. tunnel diodlar. 3. generator diodlar. 1. to‘g‘rilovchi diodlar. diod—elektr tokini bir tomonlama o'tkazish xususiyatiga ega bo'lgan elektron asbobdir. diodlar ikki xil: vakuumli (shisha ballonga joylashtirilgan ikki elektrodli elektron lampa) va yarim o'tkazgichli (asosi — germaniy va kremniy kristallari) bo'ladi. diod quyidagicha tuzilishga ega (1- rasm): germaniy monokristalidan yasalgan plastinka (a) dan iborat bo'lib, uning bir tomoniga bir tomchi indiy (b) payvandlangan. bir-biridan chegara bilan ajralib turadigan elektron (n) va teshikli (p) o'tkazuvchanlikka ega bo'lgan ikkita soha hosil qilingan. bu soha elektr tokini bir tomonlama o'tkazish xususiyatiga ega. germaniy plastinkasi metall korpus (g) asosiga qalay (q) bilan kavsharlangan va u manfiy qutb hisoblanadi. ikkinchi kontakt (d) indiy tomchisiga ulangan va u musbat qutb hisoblanadi. u shisha (f) izolator orqali korpusdan izolatsiyalangan. 1 - rasm. diod diodning uchlari paneldagi «musbat» va «manfiy» ishoralar bilan belgilangan ikkita qisqichga ulangan. …

2 / 19

lari orasida potensiallar ayirmasi hosil bo'ladi. binobarin, elektr maydon paydo bo'ladi. biror vaqt oralig'ida teshikli yarim o'tkazgichda qancha elektronlar qayta qo'shilsa, shu vaqt oralig'ida elektronli yarim o'tkazgichdan teshikli yarim o'tkazgichga shuncha elektron o'tadi, shu vaqt oralig'ida elektronli yarim o'tkazgichda elektronlar bilan qancha teshiklar qayta qo'shilsa, shu vaqt oralig'ida teshikli yarim o'tkazgichdan elektronli yarim o'tkazgichga shuncha teshiklar o'tadi. natijada ma'lum kattalikdagi elektr maydon vujudga keladi. elektronli va teshikli yarim o'tkazgichlarning yondosh chegara yaqinida hosil bo'lgan qatlam 1 va 2da tok tashuvchilar (elektronlar elektronli yarim o'tkazgichlarda va teshiklar teshikli yarim o'tkazgichlarda) kamayganligini osongina tasawur qilish mumkin. yupqa qatlamning qarshiligi yarim o'tkazgichning qolgan hajmidagi qarshilikdan ancha katta bo'ladi. bu qatlam berkituvchi qatlam deb ataladi. shunday qilib, elektronli va teshikli yarim o'tkazgichlar kontaktida ularning yondosh chegarasida kontakt potensiallar ayirmasi, shuningdek berkituvchi qatlam hosil bo'ladi. bundan so'ng elektron-teshikli o'tishda o'zgaruvchan elektr tokini to'g'rilashning fizik mohiyatini yuqoridagilar asosida tushuntiriladi. faraz qilaylik, bitta monokristallda hosil qilingan elektronli …

3 / 19

binobarin, katta tok o'tadi. bu sistemaga qo'yilgan potensialning ishorasi almashtirilsa (4 - rasm), tashqi elektr maydon elektronli va teshikli yarim o'tkazgichning yondosh sohasidagi maydonni kuchaytiradi. tok tashuvchilar tashqi maydon ta'sirida yarim o'tkazgichlarning bo'linish chegarasida harakatlanadi. berkituvchi qatlamning qalinligi ortadi va uning qarshiligi ko'payadi. buning natijasida elektron — teshikli o'tish orqali ancha kam tok o'tadi. quyida yarim o'tkazgichli diodni tavsiflovchi eng muhim parametrlarni (muhit temperaturasi 20 c bo'lgan hol uchun) keltiramiz teskari kuchlanishning eng katta qiymati 400 v; eng katta teskari kuchlanishda teskari tok (o'rtacha qiymati) 0,3 ma; eng katta to'g'rilangan tok (to'g'ri tokning o'rtacha qiymati) 300 ma; eng katta to'g'ri tokda diodda kuchlanishning tushishi 0,5 v. diod deb odatda bir yoki bir necha elektr o‘tishlar va tashqi zanjirga ulanish uchun ikkita chiqishga ega bo‘lgan elektr o‘zgartirgich asbobga aytiladi. yarim o‘tkazgichli diodlar ma’lumotnomalarda radioelektron apparaturalarda qo‘llanilish sohalari yoki vazifasiga ko‘ra sinflanadilar. to‘g‘rilovchi diodlar kuchlanish manbai o‘zgaruvchan kuchlanishini o‘zgarmasga o‘girishda qo‘llaniladi. to‘g‘rilovchi …

4 / 19

diodlar (yuch diodlar) o‘n va yuz megagers chastotagacha bo‘lgan signallarni nochiziqli elektr o‘zgartirishga mo‘ljallangan. yuch diodlari yuqori chastota signallari detektorlari, aralashtirgichlar, chastota o‘zgartirgich sxemalar va boshqalarda qo‘llaniladi. 2. varikaplar. tunnel diodlar. varikap elektr maydoni yordamida boshqariladigan sig‘im sifatida qo‘llanishga mo‘ljallangan. varikapning ishlash prinsipi elektr o‘tish to‘siq sig‘imining teskari kuchlanishga bog‘liqligiga asoslangan. varikaplar asosan tebranma konturlarni chastotasini elektron qayta sozlashda qo‘llaniladi. varikaplarning bir necha turi mavjud. masalan, parametrik diodlar o‘ta yuqori chastota signallarini kuchaytirish va generatsiyalashda, ko‘paytiruvchi diodlar esa keng chastota diapazoniga ega bo‘lgan ko‘paytirgichlarda qo‘llaniladi. tunnel diodi deb qo‘zg‘otilgan yarim o‘tkazgich asosida loyihalangan yarim o‘tkazgichli asbobga aytiladi. unda teskari va uncha katta bo‘lmagan to‘g‘ri kuchlanishda tunnel effekti yuzaga keladi va volt–amper xarakteristikada manfiy differensial qarshilikka ega bo‘lgan soha mavjud bo‘ladi. tunnel diodlar boshqa turdagi diodlardan sezilarli farq qilmaydi, lekin ularni yasash uchun 1020 sm-3 kiritmaga ega bo‘lgan yarim o‘tkazgichli materiallar qo‘llaniladi. vax nochiziqli bo‘lsa, uning har bir kichik sohasi to‘g‘ri …

5 / 19

rasm. tunelli diod vax. 3. generator diodlar. generator diodlaridan biri bo‘lib ko‘chkili–uchma diodlar (kud) hisoblanadi. uning vaxsida r-n o‘tishdagi ko‘chkisimon teshilishda yuqori chastotalarda manfiy qarshilikka ega bo‘lgan soha yuzaga keladi. agar kud rezonatorga joylashtirilsa, unda chastotasi 100 ggsgacha bo‘lgan so‘nmaydigan tebranishlar yuzaga keladi. tebranishlarning chiqish quvvati (f=1 ggs bo‘lganda) 10 vtgacha yetishi mumkin. kudning fik 30-50 %ga yetadi. generator diodining yana bir turi bo‘lib gann diodi hisoblanadi, u uzunligi 10-2-10-3 smdan iborat (r-n o‘tishsiz) bo‘lgan bir jinsli yarim o‘tkazgich plastinka ko‘rinishida bo‘ladi. plastinkaning yon qismlariga katod va anod deb ataluvchi metall kontaktlar surtiladi. gann diodlarini yasash uchun n-turdagi o‘tkazuvchanlikka ega bo‘lgan intermetall birlashmalar - gaas, insb, inas va inplar qo‘llaniladi. diod tebranma konturga joylashtiriladi. kontaktlarga o‘zgarmas kuchlanish berilganda gann diodida kuchlanganligi 3∙103 v/sm bo‘lgan elektr maydon hosil qiladigan chastotasi 60 ggs bo‘lgan elektr tebranishlar yuzaga keladi. tebranishlar quvvati 10 – 15 vtgacha yetishi mumkin, fik esa 10-12 % ga yetadi. …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "raqamli sxematexnika fanidan tayyorlagan slaydi"

slayd 1 raqamli sxematexnika fanidan tayyorlagan slaydi. diodlar reja: 1. to‘g‘rilovchi diodlar. 2. varikaplar. tunnel diodlar. 3. generator diodlar. 1. to‘g‘rilovchi diodlar. diod—elektr tokini bir tomonlama o'tkazish xususiyatiga ega bo'lgan elektron asbobdir. diodlar ikki xil: vakuumli (shisha ballonga joylashtirilgan ikki elektrodli elektron lampa) va yarim o'tkazgichli (asosi — germaniy va kremniy kristallari) bo'ladi. diod quyidagicha tuzilishga ega (1- rasm): germaniy monokristalidan yasalgan plastinka (a) dan iborat bo'lib, uning bir tomoniga bir tomchi indiy (b) payvandlangan. bir-biridan chegara bilan ajralib turadigan elektron (n) va teshikli (p) o'tkazuvchanlikka ega bo'lgan ikkita soha hosil qilingan. bu soha elektr tokini bir tomonlama o'tkazish xususiyatiga ega. germaniy pl...

This file contains 19 pages in PPTX format (568.1 KB). To download "raqamli sxematexnika fanidan tayyorlagan slaydi", click the Telegram button on the left.

Tags: raqamli sxematexnika fanidan ta… PPTX 19 pages Free download Telegram