tog‘jinslarimassividagitabiiyzo‘riqishholati

PPTX 26 pages 351.9 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 351.9 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

prezentatsiya powerpoint reja tog‘ jinslari massividagi tabiiy zo‘riqish holati lahim qazilganda zo‘riqish va deformatsiyalarning paydo bo‘lishi zo‘riqish taqsimoti va uning qonuniyatlari deformatsiya turlari lahim atrofidagi deformatsiyaning xavfli oqibatlari mustahkamlash va barqarorlashtirish usullari yer osti kon lahimlari o‘tkazilganda tog‘ jinslari massivining tabiiy muvozanati buziladi. natijada massivda zo‘riqish va deformatsiya jarayonlari yuzaga keladi. ularni o‘rganish lahimlarning barqarorligi va konchilik ishlarining xavfsizligini ta’minlash uchun zarur. tog‘ jinslari massividagi tabiiy zo‘riqish holati yer osti jinslari o‘z vazni va tektonik kuchlar ta’sirida tabiiy bosim ostida bo‘ladi. bu bosim: vertikal zo‘riqishlar – jins qatlamlarining o‘z og‘irligidan; gorizontal zo‘riqishlar – tektonik kuchlardan hosil bo‘ladi. lahim qazilganda zo‘riqish va deformatsiyalarning paydo bo‘lishi lahim qazilganda jinslarning muvozanati buziladi va: atrofdagi jinslarda qayta taqsimlangan zo‘riqish maydonlari hosil bo‘ladi; ba’zi joylarda bosim keskin oshadi (kontsentratsiya zonalari), boshqalarda kamayadi; bu jarayon jinslarning siljishi, cho‘kishi yorilishiga olib kelishi mumkin. razmeshenie pechey v shaxtnoy zone zo‘riqish taqsimoti va uning qonuniyatlari lahim atrofida zo‘riqish asosan …

2 / 26

lar va uskunalar xavfsizligining pasayishi. konchilik ishlarida favqulodda holatlar va avariyalar. mustahkamlash va barqarorlashtirish usullari deformatsiyalarning oldini olish uchun lahimlar mustahkamlanadi: yog‘och mustahkamlash – vaqtincha barqarorlik uchun. metall ramalar – bosim yuqori bo‘lgan joylarda. beton va temir-beton qoplamalar – doimiy mustahkamlash. ankerlash (boltlash) – jinslarni bir butun massaga biriktirish. sun’iy muzlatish – nam yoki bo‘sh jinslarni mustahkamlash uchun. yer osti kon lahimlari atrofida zo‘riqish va deformatsiyalar tabiiy jarayon bo‘lib, ular tog‘ jinslari xususiyatlariga, chuqurlikka lahim shakliga bog‘liq. bu jarayonlarni chuqur o‘rganish va nazorat qilish kon xavfsizligini ta’minlaydi. mustahkamlash vositalaridan oqilona foydalanish esa lahimlarning uzoq muddat barqaror ishlashini kafolatlaydi. yer qa’rining zamonaviy harakatlari ko‘rinishi va sur’ati bo‘yicha bir nechta guruhlarga ajratilgan: yer qa’rining alohida uchastkalaridagi kamida bir necha yuz yilliklar davomida rivojlanayotgan harakatlar; seysmik tebranishlar – turli muddatgacha davom etuvchi silkituvchi kuchlar, orogen mintaqalarda tez-tez paydo bo‘ladigan, lekin platformaning butun zonalarini qamrab oladigan harakatlar; davriy tebranishlar, yerni o‘rab turgan fazoviy jismlarning …

3 / 26

klar hududlarida seysmik aktivlik qayd etiladi, bu esa seysmik harakatlar va tektonik kuchlanishlarning o‘zaro chambarchas bog‘liq ekanligidan dalolat beradi. tektonik kuchlanganlik massivining o‘ziga xos belgilari - yer osti lahimlarida kon bosimining paydo bo‘lishi, quduqlarni burg‘ulashda kernni maydalanishi stvolning azimut bo‘yicha qiyshayishi aniqlanishi bo‘yicha kuchlanishlarning yuqori kattaliklari hisoblanadi. eksperimental tadqiqotlar ma’lumotlari bo‘yicha kristall jismlarda gorizontal kuchlanishlar vertikal kuchlanishga qaraganda 60%, cho‘kindi jinslarda 15-20% holatlarda bo‘lishi aniqlangan. kon bosimlari va inshoatlar konstruksiyalarining mustahkamligi gorizontal kuchlanishlarning o‘ziga xos xususiyatlari bilan aniqlanadi. gorizontal kuchlanishlarning 60% idan ortiqrog‘i gorizontga nisbatan 300 gacha yo‘nalishlarda joylashadi. kon qazib olish amaliyotida kon lahimlari atrofidagi tog‘ jinslaridagi holatlarga noto‘g‘ri munosabatda bo‘linganligi uchun tog‘ jinslari qatlamlarining og‘irligi ta’siri ostida kuchlanishlarning shakllanishi haqida ma’lumot olishning iloji bo‘lmagan. misol xibin massividagi apatit-nefelin konining lahimlari 100-150 m chuqurlikda joylashgan lahimlar o‘ta mustahkam jinslardan o‘tilganligi kuchli dinamik holatda – tog‘ jinslarining otilishi kuzatilgan. kon zarbasi to‘satdan sodir bo‘lib, kuchli ovoz chiqarib lahimlar chegaralarida bir …

4 / 26

r qator shaxta va konlarida bunday o‘lchashlar olib borilgan. hamma joylarda olib borilgan kuzatishlarda gorizontal kuchlanishlar vertikal kuchlanishga nisbatan bir necha marta ortiq bo‘lishi qayd etilgan. tektonik kuchlanishli massivlarga misol bo‘la oladigan kolskiy yarim orolidagi xibin va lovozer massivlari o‘ta xarakterlidir. xibin va lovozer massivlarida geomorfologik ma’lumotlar bo‘yicha so‘nggi muzlik davrida atrofdagi joylarga nisbatan ko‘tarilishlar ro‘y bergan. ko‘pgina tadqiqotlar natijasida ko‘tarilish tezligi1-3 mm/yil ekanligi aniqlangan. bu massivlar radial va xalqali yoriqlar tizimi bilan bir qator noto‘g‘ri shakldagi geologik bloklarga ajralgan. xibin apatit konidagi barcha kon ishlari olib borilgan gorizontlari, asosan qazib olinayotgan zonalari tog‘ jinslari elastikligi yuqori bo‘lgan, kam buzilgan sholit-urtim qatlamlaridan iborat. aynan shunday sharoitda yuklash (razgruzka) usullari o‘ta ishonchli natijalar beradi. olingan ma’lumotlarga ko‘ra barcha chuqur gorizontlarda vertikal kuchlanishlar gorizontal kuchlanishlarga nisbatan oshib borishi kuzatiladi. ayniqsa yondosh jinslarda gorizontal kuchlanishlarni juda baland bo‘lishi kuzatiladi (10 martagacha). gorizontal kuchlanishlarning qiymati tog‘ jinslarining mustahkamligi va deformatsiyalanish xususiyatlari bilan o‘zaro bog‘liqdir. …

5 / 26

zont tog‘ jinslarining nomi maksimal kuchlanishlar s3 mpa s2/s3 vektor azimuti s, grad. gorizontga nisbatan qiyalik s3, grad. kukisvumchorr koni (kirov rudniki) +322 m boy rudalar kambag‘al rudalar va yondosh jinslar 15-30 20-40 0.5-0.6 0.4-0.5 90±30 90±30 20±30 20±20 +252 m boy rudalar kambag‘al rudalar va yondosh jinslar 20-30 30-50 0.5-0.6 0.4-0.5 90±30 90±30 20±10 0±10 +172 m boy rudalar kambag‘al rudalar va yondosh jinslar 30-40 40-60 0.5-0.7 0.4-0.7 90±30 90±30 0±20 0±20 gori-zont tog‘ jinslarining nomi maksimal kuchlanishlar s3 mpa s2/s3 vektor azimuti s, grad. gorizontga nisbatan qiyalik s3, grad. yukspor koni (kirov rudniki) +600 m boy rudalar kambag‘al rudalar va yondosh jinslar 10-20 15-30 0.5-0.7 0.4-0.7 190±30 190±30 0±20 0±20 +410 m boy rudalar kambag‘al rudalar va yondosh jinslar 15-25 20-40 0.5-0.8 0.5-0.6 90±30 90±33 0±20 0±20 +320 m boy rudalar kambag‘al rudalar va yondosh jinslar 20-30 30-50 0.5-0.6 0.5-0.6 90±30 90±34 0±20 0±20 gori-zont tog‘ jinslarining nomi …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tog‘jinslarimassividagitabiiyzo‘riqishholati"

prezentatsiya powerpoint reja tog‘ jinslari massividagi tabiiy zo‘riqish holati lahim qazilganda zo‘riqish va deformatsiyalarning paydo bo‘lishi zo‘riqish taqsimoti va uning qonuniyatlari deformatsiya turlari lahim atrofidagi deformatsiyaning xavfli oqibatlari mustahkamlash va barqarorlashtirish usullari yer osti kon lahimlari o‘tkazilganda tog‘ jinslari massivining tabiiy muvozanati buziladi. natijada massivda zo‘riqish va deformatsiya jarayonlari yuzaga keladi. ularni o‘rganish lahimlarning barqarorligi va konchilik ishlarining xavfsizligini ta’minlash uchun zarur. tog‘ jinslari massividagi tabiiy zo‘riqish holati yer osti jinslari o‘z vazni va tektonik kuchlar ta’sirida tabiiy bosim ostida bo‘ladi. bu bosim: vertikal zo‘riqishlar – jins qatlamlarining o‘z og‘irligidan; gorizontal zo‘riq...

This file contains 26 pages in PPTX format (351.9 KB). To download "tog‘jinslarimassividagitabiiyzo‘riqishholati", click the Telegram button on the left.

Tags: tog‘jinslarimassividagitabiiyzo… PPTX 26 pages Free download Telegram

tog‘jinslarimassividagitabiiyzo‘riqishholati

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "tog‘jinslarimassividagitabiiyzo‘riqishholati"

Similar files