xulqatvorning psixofiziologikasoslari

PPTX 16 pages 74.4 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 74.4 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

xulq atvorning psi xulq atvorning psixofiziologik asoslari axmedov dilshod reja: 1. xulq-atvorning psixofiziologik asosi. ( nerv tizimi neyronlar. akson. dendrit. miya.) .2. psixik xususiyat va holatlarning neyropsixologik asoslari. 3. ijtimoiy xulq-atvorga ta’sir etuvchi omillar 4.ijtimoiy xulq-atvorga ta’sir etish texnologiyalari. ijtimoiy xulq-atvorni boshqarish agar jonli mavjudodlarning xayot kechirish muxiti hamma joyda mutlako bir xil bo’lganida, extimol, er yuzi bir xil turdagi hayvonlar bilan to’lib ketgan bo’lardi. hakikatda esa muxit iqlim jixatidan ham, yashash sharoiti jixatidan ham g’oyat rang-barang bo’lib bu organizmlarning tabaqalanishini taqazo etadi. er yuzida xodisalar juda rang-barang bo’lsa ham, ularning siklili almashinuvi va xakozolar mavjuddir. barcha jonzot mavjud shart-sharoitlarga moslasha boradi. misol uchun, jumladan, muxitning harorati o’zgarishi bilan organizmdagi kimyoviy reaktsiyalarning tezligi hami o’zgara boshlaydi: harorat ko’tarilishi bilan reaktsiyalarning tezligi oshadi, pasaygan taqdirda pasayadi, harorat xaddan ziyod oshib yoki pasayib ketganda esa bir xujayrali organizm xalok bo’ladi. agar juda past haroratli sharoitga joylashtirilsa, shubxasiz, boshka bir qanday jonli organizm …

2 / 16

sa, reaktsiya ham shunchalik bir-biriga o’xshash bo’ladi. bunda ma’lum darajada tugridan-tugri boglanish bor. masalan, kurish retseptori kuyoshning tarkok nurini aks ettirishga moslashuv munosabati bilan rivojlanadi. retseptorlarning rivojlanishi ma’lum darajada muayyan turdagi nerv sistemasining rivojlanishi bilan birga boradi. sezgi a’zolari va nerv sistemasining rivojlanish darajasi mukarrar ravishda psixik aks ettirishning darajasi va shaqlini belgilab beradi. nerv xujayralari fakat turlar emas , balki tugunlar (gangliylar) ham xosil qiladi. tugunli yoki gangliyli nerv sistemasi eng kup mikdrdagi kugatuvchilarni kabo’l qilish va kayta ishlash imkonini beradi. negaki, sezuvchan nerv xujayralari ko’zgatuvchilarga bevosita yakin joylashgan bo’lada va ko’zgalishini taxlil etish sifatini o’zgartirib yuboradi. tananing har bir qismida gangliylar kushilib, bir-biri bilan nerv yullar orkali boglangan nerv markazlarini tashqil qiladi. ayniksa bosh qismida joylashgan markaz murakkab to’zilgandir. nerv sistemasining oliy tipi - naychasimon nerv sistemasidir. u naychasimon qilib birlashgan nerv xujayralaridan tashqil topgan bo’ladi. umurtkalilarda evolyutsiya jarayonida orka va bosh miya - markaziy nerv sistemasi paydo …

3 / 16

ari ularni signallarga aylantiradi, xatti-harakatlarning rejasini to’zadi hamda uning amalga oshishini nazorat qiladi. shuningdek, ularning bir guruhi xatti-harakatga kuch-quvvat, g’ayrat, shijoat baxsh etadi, yana bir tun esa mushaklarni, paylarni harakatlantiradi. mana shunday murakkab funkstiyaning yig’indisi organizmning tashqi muhitga moslashuvini, unga muvofiqlashuvini, hayotiy vazifalarning ijro etilishi va bajarilishini ta’minlaydi. organik olamning mikroorganizmdan to insonga qadar bir necha o’n million yillar davom etgan evolutsiyasi davomida xatti-harakatlarning, xulq-atvorning fiziologik mexanizmlari o’zluksiz ravishda murakkablashib, tabaqalasha borib, buning natijasi o’laroq organizm muhitning o’zgarishlariga tez reaksiya bildiruvchan va moslashuvchan xususiyat kasb etib borgan. jumladan, bir hujayrali amyobaning hayot kechirishi, uning ozuqa qidirish imkoniyati, o’z hayotini muhofaza qilish qobiliyati muayyan darajada cheklangandir. undagi yolg’iz hujayraning o’zi ham sezuvchi, ham harakatlanuvchi, ham ovqat hazm qiluvchi vazifalarni ijro etadi. murakkab to’zilishga ega bo’lgan hayvonlarda a’zolarning ixtisoslashuvi ozuqani ko’rish, uni farqlash, xavf-xatarni tez sezish, aniq mo’ljal olish imkoniyatini beradi. ixtisoslashuvning asosiy funkstiyasi signallarni idrok qilishdan iborat hujayralarning vujudga kelishida o’z …

4 / 16

miyadan iborat. hozirgi zamon fanining ko’rsatishicha, orqa miya va miya naychasi reflektor faoliyatining tug’ma (shartsiz reflekslar) hisoblangan shakllarni amalga oshiradi, katta yarimsharlarning qobig’i esa hayotda orttirilgan, psixika yordami bilan boshqariladigan xulq-atvor shakllarining organi sanaladi. miya katta yarimsharlari faoliyatining umumiy qonunlari i.p.pavlov tomonidan kashf etilgan. hozirgi zamon fiziologiyasi ma’lumotiga qaraganda, miyada hosil bo’ladigan to’lqinlar turli chastotadagi elektromagnit tebranishlariga o’xshab ketadi. miyada elektr toklari paydo bo’lishining elektroensefalogramma ko’rinishdagi kuchaytirgich yordamida yozib olishning kashf etilishi muhim ahamiyatga ega bo’ldi. chunki kosmonavt miyasining biotoklari yozuvi uning markaziy nerv sistemasida yuz beradigan o’zgarishlar ko’rsatkichi bo’lib xizmat qiladi. odam psixik hayotida katta yarimsharlar qobig’i sirtining peshana qismlari alohida rol o’ynaydi. psixik funkstiyalar muayyan tarzda chap va o’ng yarimsharlar o’rtasida taqsimlanishi chuqur o’rganilgan. ma’lumki, psixikaning mazmuni — tirik mavjudot o’zaro munosabatda bo’ladigan tashqi olam bilan belgilanadi. shuning uchun tashqi olam inson miyasida shunchaki oddiy biologik muhit emas, balki odamlar tomonidan ularning tarixiy taraqqiyot davomida yaratilgan hodisalar olami …

5 / 16

to’qimasidan to’zilgan va shaklan go’yo yo’g’on chilvirga o’xshaydi. psixofiziologiya yoki psixologik fiziologiya -psixologiya va fiziologiya chorrahasida paydo bo‘lgan ilmiy fan.uni o‘rganish mavzusi aqliy faoliyat va inson xatti-harakatlarining fiziologik asoslari. “psixofiziologiya”atamasi taxminan 1830 yilda frantsuz faylasufi n.massias tomonidan taklif qilingan va dastlab aniq ob'ektiv fiziologik usullarga asoslangan psixikani tadqiq qilishning keng doirasiga murojaat qilish uchun ishlatilgan (i.myuller, e.g.veber, g.t.fexner, g.gelmgolts va boshqalar.). xulosa.inson o‘zligini ro‘yobga chiqarish o‘ziga bog‘liq ekanligini qancha tez tushunib yetsa, u hayotga shunchalik chuqurroq qaraydi va oldiga muhimroq maqsadlar qo‘yadi. yoshlarni tarbiyalashda ular ruhiyatiga o‘z-o‘zini anglash tuyg‘ularini singdirish orqali psixologik yetuklikka erishuvini tahminlash muhimdir. bu tuyg‘u biologik hodisa emas, balki ijtimoiy hodisadir. chunki, bu tuyg‘u insonning mahnaviy shakllanishi jarayonida voyaga yetadi. insonning ruhiy va jismoniy holati bir-biriga bog‘liq ekan, shuning uchun birinchi navbatda asablarimizga ma’naviy ozuqa beraylik. turli ruhiy toliqish, stress holatlarida faqat aql-farosat bilan ish tutaylik. xissiyotlarni boshqarishni bilaylik. odamlar bilan munosabatda samimiy,xushmuomala bo‘laylik. suhbatdoshimizning fikrlarini ochiq …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xulqatvorning psixofiziologikasoslari"

xulq atvorning psi xulq atvorning psixofiziologik asoslari axmedov dilshod reja: 1. xulq-atvorning psixofiziologik asosi. ( nerv tizimi neyronlar. akson. dendrit. miya.) .2. psixik xususiyat va holatlarning neyropsixologik asoslari. 3. ijtimoiy xulq-atvorga ta’sir etuvchi omillar 4.ijtimoiy xulq-atvorga ta’sir etish texnologiyalari. ijtimoiy xulq-atvorni boshqarish agar jonli mavjudodlarning xayot kechirish muxiti hamma joyda mutlako bir xil bo’lganida, extimol, er yuzi bir xil turdagi hayvonlar bilan to’lib ketgan bo’lardi. hakikatda esa muxit iqlim jixatidan ham, yashash sharoiti jixatidan ham g’oyat rang-barang bo’lib bu organizmlarning tabaqalanishini taqazo etadi. er yuzida xodisalar juda rang-barang bo’lsa ham, ularning siklili almashinuvi va xakozolar mavjuddir. barcha jonzot mavjud...

This file contains 16 pages in PPTX format (74.4 KB). To download "xulqatvorning psixofiziologikasoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: xulqatvorning psixofiziologikas… PPTX 16 pages Free download Telegram