ionlovchi nurlar ta'sirining struktura-metabolik asoslari

DOC 77,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1522393372_70467.doc ionlovchi nurlar ta`sirining struktura-metabolik asoslari reja: 1. xujayralarda struktura metabolik uzgarishlar. 2. organizmning yangi nurlanishda ruy beradigan biologik jarayonlar. 3. uglevod va milidlar almashinishining buzilishi. 4. total nurlanishda menerallar almashishlarning buzilishi. ionlovchi nurlarning turli maksadda, tirik xujayralardan to organizmlargacha ta`sirini urganishda ma`lum umumiy konuniyatlar aniklangan. ularning eng axamiyatlilari kuyidagilar: 1. xayotiy jarayonlarning chukur buzilishi, xatto organizmning ulishi juda kichik mikdorda yutilgan energiyadan kelib chikadi va odamzod bu ta`sirni sezmaydi. 2. nur ta`sir etgandan to biologik uzgarishlarning klinik belgilari namoyon bulguncha ma`lum vakt utadi. ya`ni pastradiatsion uzgarishlar rivojlanishining yashirin davri mavjud va uning davomiyligi yutilgan dozaga teskari boglanishga ega. yutilgan doza ortishi bilan yashirin davr kiskarib boradi va aksincha. 3. yuzaga keluvchi biologik uzgarishlarning chukurligi dozaga uzgarishlarning klinik turi nurning tanada tarkalishiga boglik. 4. kayta nurlashlarda biologik uzgarishlarning kumulyatsiyasi ruy beradi. biologik effekt, avvalgi nurlashdan yuzaga kelgan uzgarishlar koldigi bilan kushilib chukurlashadi. 5. xar xil mavjudot turlari, xujayralar, tukimalar, organlar …

informatsion rnk-si ishtrokida yuzaga keladi; yadro dnk-si kod tarikasida mujassamlashgan irsiy informatsiyani saklash va uni tsitoplazmaga va kiz xujayraga uzatish funktsiyasini bajaradi. xujayra bulinishi, kupayishi va rivojlanishi kabi murakkab jarayonlarda bir vaktda kup organellalar ishtirok etadi. yuzaki karaganda xujayraning xayotiy faoliyatida kandaydir bir struktura eng muxim va u xamma funktsiyalarni boshkaruvchidek tuyuladi. xujayra yadrosi, undagi xromosomalar va spetsifik makromolekulalar –dnk shunday muxim axamiyatli strukturalar xisoblanadilar. ammo yadro, xromosomalar va dnk bajaruvchi funktsiyalar kanchalik muxim bulmasin, bu funktsiyalar mitoxondriyalar tomonidan xosil kilinadigan makroergik moddalar va xujayrani yuzlab mikrostrukturalarida xosil buluvchi birikmalarsiz amalga oshmaydi. ular orasida dnk-makromolekulasi xolatlarini nazorat kiluvchi moddalar bor. xujayra xayoti va faoliyati, uning ichki strukturasining uzaro alokasi xamda tashki muxit bilan alokaga boglik. tashki muxit xujayra strukturalari va undagi modda almashinuviga ta`sir kursatadi va ularda ma`lum uzgarishlar keltirib chikaradi. ionlovchi radiatsiya, tashki muxitning odatdan tashkari kuchli ta`sirchan faktori sifatida xujayradagi modda almashinishini buzadi, turli strukturalarda emirilishlar chikaradi, unga …

arkibida xujayra tsiklining ma`lum fazalarida (sintetik faza) oksil sintezida ishtirok etuvchi fermentlar - katalaza, glyukoza, glikoliz fermentlari, nukleinlar sintezi fermentlari (polimeraza, fosfokinaza) koferment sistemalar (folevaya kislota, inozit, biotin), oksillar, mineral ionlar, shu xisobda na+ katta kontsentratsiyada mavjud. dnk aktiv bulinayotgan xujayralarida boshka strukturalar bilan boglanib, supramolekulyar strukturalar xosil kiladi. yadro tarkibida va boshka xujayra strukturalarda 75% ga kadar massani suv tashkil etadi. suv molekulalari yadroda yukori molekulali nukleotidlarning polyar guruxlari bilan boglik xolda buladi. organizm 10 gr. dozada nurlanganda xujayra yadrosida 900.000 ionlashish va kuzgalishlar yuzaga keladi. xatto kichik doza 0,01 gr. nur yutilishida yadroda 900 ga yakin ionizatsiya markazi xosil buladi. xujayrani uldiruvchi dozalar (kul`turadagi xujayralar, va drojjilar uchun yuzlab gr.) yuz minglab dastlabki reaktsiyalar chakiradi. bu reaktsiyalar kuyidagilardan iborat: · suv va makromolekulalarning radiolizi, aktiv radikallar xosil bulishi; · ularning erigan kislorod bilan reaktsiyaga kirishib, yangi radikallar va perioksidlar xosil bulishi; · fermentlarning oksidlanishi; · aminsizlanish (dezaminirovanie); · …

mumkin. eksperimentlarda aniklanishicha, nurga sezuvchan tukimalarda (m: kalkonsimon bezda) radiatsiya ta`sirida xujayra yadrolari kiska muddat ichida ba`zi fermentlarni yukotadi. aytish kerakki, nurga sezuvchan tukimalar (talok, limfa tugunlari, timus) xujayralari yadrosida, katalaza mikdori nurga chidamli tukimalar (mushaklar, buyrak) xujayra yadrolaridagi mikdordan 30-100 barobar oz. bu tukimalarning xujaylarida katalaza mikdorida nur ta`sirida kiska vakt ichida yanada kamayib ketishi kuzatiladi (nurlanishdan bir soat utgach - 60 - 70%). nurlanishda xosil buluvchi perioksidlarning uzok saklanishi va ularning makromolekulalarga, birinchi navbatda dnk-ga ikkilamchi ta`sirining kuchayishiga olib keladi. ayni bir vaktda nurlanishning birinchi minutlaridanok, yadro va tsitoplazmada yadro strukturalariga ta`sir etuvchi boshka jarayonlar rivojlana boshlaydi, birinchi navbatda dnk-aza aktivlanadi, u mitoxondriyalardan ajraladi, yadroga sizib utib dnk-ga ta`sir etadi va uning emirilishiga olib keladi. dnk-ning emirilishi ikki fazali bulib, birinchisi bevosita nur ta`siridan ruy beradi va ikkinchisi, asosan fermentativ uzgarishlar tufayli kelib chikadi. dnk, yadroda mavjud bulgan oksillar tomonidan ma`lum darajada ximoyalanadi. bu ximoya radikallar va gidroksidlarning …

lishi; xujayrada timidinkinaza, polimeraza kabi dnk sintezida ishtirok etuvchi fermentlar xosil bulishining tormozlanishi; yadroda dnk ni boglovchi anomal metabolitlar paydo bulishi. ba`zi xollarda nurlanish, xujayrada dnk- sintezi kobiliyatini yukotmasligi mumkin. ammo modda almashinishining buzilishlari dnk strukturasining kisman uzgarishiga olib keladi, strukturasi uzgargan dnk sintez buladi. bu jarayonlar xujayralar bulinishida nasliy informatsiya uzatilishidagi buzilishlarning sabablarini kursatadi. dnk molekulasidagi kichik uzgarishlar, unga nurning bevosita ta`siridan kelib chikadimi yoki suv radikallarining va uzgargan modda almashinishi ta`sirida ruy beradimi xozircha anik ma`lumot yuk. dnk-strukturasi uzgarishlarining maxsuli, xromosomalarning morfologik uzgarishlari - uzilishlar, kupriklar, fragmentlar - nurlanishdan biroz vakt utgach kuzatila boshlaydi. bu uzgarishlarda, vositali ta`sir, extimol asosiy urin tutadi. yadroda rnk sintezi nurlanishga ancha chidamli. xujayra nurlanishida dnk-ning postradiatsion sintezi yakkol pasaygan xollarda xam rnk sintezi deyarli uzgarmaydi. ammo xar xil rnk - informatsion lizosoma, ribosoma rnklari sintezi turli darajada zararlanadi. ammo bu jarayonlarni eksperimental urganishning kiyinligi tufayli u nisbatan kam urganilgan. olimlar mikroavtoradiografiya usuli …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ionlovchi nurlar ta'sirining struktura-metabolik asoslari"

1522393372_70467.doc ionlovchi nurlar ta`sirining struktura-metabolik asoslari reja: 1. xujayralarda struktura metabolik uzgarishlar. 2. organizmning yangi nurlanishda ruy beradigan biologik jarayonlar. 3. uglevod va milidlar almashinishining buzilishi. 4. total nurlanishda menerallar almashishlarning buzilishi. ionlovchi nurlarning turli maksadda, tirik xujayralardan to organizmlargacha ta`sirini urganishda ma`lum umumiy konuniyatlar aniklangan. ularning eng axamiyatlilari kuyidagilar: 1. xayotiy jarayonlarning chukur buzilishi, xatto organizmning ulishi juda kichik mikdorda yutilgan energiyadan kelib chikadi va odamzod bu ta`sirni sezmaydi. 2. nur ta`sir etgandan to biologik uzgarishlarning klinik belgilari namoyon bulguncha ma`lum vakt utadi. ya`ni pastradiatsion uzgarishlar rivojlanish...

Формат DOC, 77,0 КБ. Чтобы скачать "ionlovchi nurlar ta'sirining struktura-metabolik asoslari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ionlovchi nurlar ta'sirining st… DOC Бесплатная загрузка Telegram