kuydirgi (anthrax)

PPTX 43 pages 4.1 MB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.1 MB

File type PPTX

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

kuydirgi (anthrax) ta'rifi, tarixi, geografik tarqalishi, etiologiyasi, epizootologiyasi, epidemiologiyasi, patogenezi, klinikasi, tashxisi, qiyosiy tashxisi, davolash usullari, profilaktikasi va epidemiyaga qarshi chora-tadbirlar kuydirgi kuydirgi - spora hosil qiluvchi bakteriya qo'zg'atadigan (bacillus anthracis), turli yuqish mexanizmlariga ega bo'lgan, asosan o'ziga xos karbunkul, ba'zida o'pka ichak va og'iz-tomoq shakllarida namoyon bo'ladigan zooantroponoz o'ta xavfli yuqumli kasallikdir. kuydirgi sinonimlari: sibirka, kuydirgi karbunkuli, yomon karbunkul, ilohiy olov, “fors olovi”, “eron alangasi” va h.k. tarixi va geografik tarqalishi kuydirgi qadimdan ma'lum kasallikdir. abu ali ibn sino, gippokrat, gomer va boshqalar bu kasallikni hayvonlardan odamga yuqadigan kasallik deb ta'riflaganlar. o'rta asrda italiyada xviii va xix asrda frantsiyada, evropa va amerika qit'asida kuydirgi kasalligi qishloq xo'jalik hayvonlari va aholi orasida keng tarqalgan. 1965 – 1967 yillarda evropa, osiyo, amerika va afrika qit'alarida 21400 ga yaqin kasallik qayd etilgan. rossiya, iroq, hindiston, italiya va angliya davlatlarida ham kuydirgi tez-tez uchrab turadi. o'zbekiston respublikasining barcha ma'muriy hududlarida kuydirgining noxush statsionar …

2 / 43

0 117 22 jami: 1340 238 1102 1340 786 548 554 o'zbekiston respublikasida 1970- 2012y.y.qayd etilgan kuydirgi kasalligining ko'rsatgichlari yillar mutloq soni intensiv ko'rsatgich 1970 84 0,7 1971 67 0,5 1972 50 0,4 1973 40 0,3 1974 37 0,3 1975 56 0,4 1976 70 0,5 1977 28 0,2 1978 14 0,09 1979 14 0,09 2002 – 2005, 2010 0 0 2006 3 0,01 2007 - 2008 2 tadan 0,01 2009, 2011 1 tadan 0,01 2012y 3 0,02 o'zbekiston respublikasida 2007-2012 y.da qayd qilingan kuydirgi kasalligi № ma'muriy hududlar 2007 y. 2008 y. 2009 y. 2010 y. 2011 y. 2012 y. 1 toshkent sh. 1 1 1 2 andijon 2 2 3 samarqand 2 jami: 2 2 1 0 1 3 ‹#› etiologiya kasallik qo'zg'atuvchisi bacillus anthracis hisoblanadi. grammmusbat, yirik, u harakat qilmaydi, anilin bo'yoqlari bilan bo'yaladi, aerob, kapsula va spora hosil qilish xususiyatiga ega. qattiq ozuqa muhitlarida rr—forma shaklini hosil …

3 / 43

orada tirishish alomatlari yuz berib, yurak faoliyati susayadi, hayvon nobud bo'ladi. yirik shoxli hayvonlarda kasallik yarim o'tkir turda kechganida hayvonning tana harorati ko'tariladi (40-45 gradusgacha), eti uvishib mushaklari qisqaradi, tomir urishi tezlashadi, nafas olishi qiyinlashadi. ovqat emay qo'yadi, nafas olishi yanada tezlashadi, hiqildog'i shishadi, nafas olganda shovqin paydo bo'ladi. qorni shishadi, ichakdan qon aralash suyuqlik ajralib chiqadi, siydik bilan qon ketadi, natijada hayvon tezda nobud bo'ladi. sigirlarning sut berishi kamayadi, suti sarg'ish qon tusli bo'lib, mazasi taxir bo'ladi. mayda shoxli hayvonlarda kasallik yashin tezligida o'tadi va hayvonlarning to'satdan nobud bo'lishi bilan tugaydi. ularning ichki a'zolarida gemorragik shishlar paydo bo'ladi. otlarda kuydirgi asosan ichak va teri shaklida bo'lib, infiltratlar chuqur joylashadi, ular gangrena va parchalanish bilan tugaydi. kasallik 8-36 soat, ba'zan esa 3-6 kun davom etadi. cho'chqalarda esa kasallik mahalliy uzgarishlar bilan kechadi: bo'yin, ko'krak qafasi shishadi, nafas olishi qiyinlashadi, qusish, yo'talish, xirillash alomatlari paydo bo'ladi. burun va og'iz bo'shlig'i shilliq …

4 / 43

nlar, qo'y, echki, ot, tuya va boshqalar hisoblanadi. hayvonlarda kasallik ko'pincha ichak shaklida o'tadi. shuningdek xastalik it, mushuk va kemiruvchilardan ham yuqishi mumkin. shuning uchun ham kasbga taalluqli shaxslar va qishloq xo'jalik ishlari bilan shug'ullanuvchi shaxslar ustidan epidemiologik nazorat o'rnatish zarur. xastalik asosan veterinariya xodimlarining ruxsatisiz qishloq xo'jalik va uy hayvonlarini so'yish, go'shtini nimtalash va odamlarga tarqatib yuborish, iste'mol qilish natijasida kelib chiqadi. epidemiologiyasi (davomi) o'zbekistonda kuydirgi kasalligi bilan kasallanish kuydirgi bilan kasallangan hayvonni majburiy so'yish, go'shtini maydalash, tashish va ichaklarini tozalash bilan bog'liq. odam kuydirgi bilan bemor hayvonlar mahsulotlaridan tayyorlangan kiyim-kechak (palto, shuba, yungli yoqa, qo'lqop va shunga o'xshash) larni kiyganda, ba'zan esa kasal hayvon mahsulotlari (go'sht, sut) orqali va shuningdek, teri va jun kabi mahsulotlarni qayta ishlash jarayonida ifloslangan havo-chang orqali ham yuqishi mumkin. patogenez kuydirgining qo'zg'atuvchisi sog'lom organizmga tirnalgan teri, yuqori nafas yo'llari va oshqozon-ichak yo'lining shilliq pardasi orqali o'tadi. organizmga tushgan kuydirgi tayoqchalarining bir qismi fagotsitlar …

5 / 43

gan infiltratga aylanadi. uning atrofida ikkilamchi pustulalar paydo bo'ladi. yara shishadi, yara markazida og'riq bo'lmaydi. bu davrda limfa bezining kattalashishi ham namoyon bo'ladi. klinikasi (davomi) kasallikning boshlanish davrida bosh og'rig'i, butun tananing zirqirashi, nafas olishining tezlashishi, kasallikning 2-3- kunlari esa tana haroratining 39-40 darajaga ko'tarilishi va zaharlanish belgilarining kuchayishi kuzatiladi. boshning og'rishi kuchayadi, bemor holsizlanadi, qon bosimi pasayadi. jigar va buyrak kattalashadi. 5-8 kundan so'ng bemorning ahvoli yaxshilana boshlaydi. kuydirgi teri shaklining eng xavfliligi uning sepsis shakliga, ya'ni batsillalarning qonga o'tib ketishidir. unda bemorning ahvoli og'irlashadi. bemor yo'talganda qon aralash balg'am ajratadi, qon aralash qusadi, ichi ketadi, najasida qon paydo bo'ladi. klinikasi (davomi) o'pka shakli kasallikning o'pka shakli juda og'ir o'tadi va o'lim bilan tugaydi. xastalik tez boshlanadi, bemorda shamollash belgilari, ko'krak qismida o'tkir og'riq paydo bo'ladi, nafas olishi qiyinlashadi, qon bosimi pasayadi. yurak urishi tezlashadi, balg'amda qon paydo bo'ladi. xastalik 2-3 kun davom etishi mumkin. klinikasi (davomi) ichak shakli …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kuydirgi (anthrax)"

kuydirgi (anthrax) ta'rifi, tarixi, geografik tarqalishi, etiologiyasi, epizootologiyasi, epidemiologiyasi, patogenezi, klinikasi, tashxisi, qiyosiy tashxisi, davolash usullari, profilaktikasi va epidemiyaga qarshi chora-tadbirlar kuydirgi kuydirgi - spora hosil qiluvchi bakteriya qo'zg'atadigan (bacillus anthracis), turli yuqish mexanizmlariga ega bo'lgan, asosan o'ziga xos karbunkul, ba'zida o'pka ichak va og'iz-tomoq shakllarida namoyon bo'ladigan zooantroponoz o'ta xavfli yuqumli kasallikdir. kuydirgi sinonimlari: sibirka, kuydirgi karbunkuli, yomon karbunkul, ilohiy olov, “fors olovi”, “eron alangasi” va h.k. tarixi va geografik tarqalishi kuydirgi qadimdan ma'lum kasallikdir. abu ali ibn sino, gippokrat, gomer va boshqalar bu kasallikni hayvonlardan odamga yuqadigan kasallik deb ta'r...

This file contains 43 pages in PPTX format (4.1 MB). To download "kuydirgi (anthrax)", click the Telegram button on the left.

Tags: kuydirgi (anthrax) PPTX 43 pages Free download Telegram