biologiya (botanika, zoologiya)ni o‘qitishda masala va mashqlardan foydalanishning ahamiyati, turlari

DOCX 8 pages 398.4 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 398.4 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

biologiya (botanika, zoologiya)ni o‘qitishda masala va mashqlardan foydalanishning ahamiyati, turlari reja: 1. masala va mashqlarning o’quvchilarning bilish faoliyatini faollashtirish, qiziqishini orttirishdagi roli. 2. biologiya (botanika va zoologiya)ni o’qitishda foydalaniladigan masala va mashq-larning turlari va darajalari 3. biologiya (botanika va zoologiya) dan masala va mashqlar yechishning ta’lim tarbiyaviy ahamiyati. tayanch iboralar: masala, mashq, ko‘nikma, malaka, nostandarttest, hujayra, organoid, oqsil, nuklein kislota, lipid, o‘simlik, vegetativ va generativ organ, hayvon, nostandart test, hujayra, organoid, oqsil, nuklein kilota, lipid o‘quv fanini o‘zlashtirilganlik darajasi nafaqat nazariy bilimlar bilan balki olingan bilimlarni turli xil sharoitlarda qo‘llay olish orqali ham belgilanadi. agar o‘quvchi matematikadan masala yechishni bilmasa, bu uni matematikani bilmasligini ko‘rsatadi. hatto u barcha teorema va qonunlarni bilsa ham. afsuski ko‘pchilik bu biologiya uchun ham ta’luqli ekanligini tushunib yetmaydi. o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilgan bilimlar biz o‘quvchilardan ko‘p talab qiladigan biologik terminlar miqdori bilan belgilanmaydi, balki ularni muammoli vaziyatlarda qo‘llay olishi ham hisoblanadi. biologiyadan ham xuddi matematika, fizika, …

2 / 8

iyaning kimyo, fizika, matematika va boshqa fanlar bilan uzviy bog’liqligini asoslab berushga qaratilgan. biologiyaning turli yo‘nalishlariga asoslangan masalalar yechimi biologik qonuniyatlarni, tabiat inomlaridan to‘g‘ri foydalanish, alohida hayvon va o‘simliklarning biologiyasi hamda ekologiyasini o‘ziga xos tomonlarini chuqur o‘rganish imkonini beradi. biologiyadan masalalar yechish o‘quvchilarning ilmiy dunyoqarashini, mantiqiy fikrlashlarini, barcha biologiya kursidan olgan bilimlarini mustahkamlash va rivojlantirish imkonini beradi. biologiyadan masalalar yechaolish – o‘rta maktab o‘quvchilarining amaliy hayotida zarur bo‘ladigan eng muhim malakalardan biridir. ba’zan biologik masalalar degan so‘zdan, asosan genetika mavzulari bo‘yichayechiladigan masalalar tushuniladi. to‘g‘ri genetik masalalar biologiya o‘qitish jarayonida test topshiriqlarini tuzishda ancha qulay va genetika o‘qitish jarayonida muhim ahamiyatga ega – hayotda ham shunday masalalarga duch kelinadi. shuningdek biologiyaning boshqa tarmoqlariga oid masalalar ham – biologik tushunchalar, nazariyalar, qonun, qoidalarni mohiyatini ochib beradigan masalalar ham katta amaliy ahamiyatga ega. bu masalalar o‘qituvchi tomonidan o‘quvchilarning nazariy va amaliy tayyorgarlik darajasini aniqlashda, ularning o‘simlik va hayvonot olami haqidagi tasavvurlarini chuqurlashtirishda, nazariy …

3 / 8

shtirilgan bilimlarni mustaxkamlash va rivojlantirishga qaratilgan harakatlardir. mashq qilish bilimni – ko’nikmaga, ko’nikmani-malakaga aylanishini ta’minlaydigan jarayondir. mavzu tekstidagi xatolarni topish bo‘yicha mashqlar o‘smirlarda boshqalarni xatosi topish juda katta xursandchilikni keltirib chiqaradi. har doim o‘zini boshqalardan aqlliroq ekanligini sezish o‘ziga xos xissiyotlarga sabab bo‘ladi. ayniqsa biror bir nashr etilgan kitoblarning betlaridagi xatolikni topish. inson tabiatidagi bu xususiyatni o‘quv jarayonida foydalanish samarali natija beradi. beshinchi sinf o‘quvchilari uchun o‘simliklarning hayotiy shakllari bo‘yicha matn tuzib ular ichiga noto‘g‘ri javoblarni qo‘shib xatolikni topish tavsiya etilishi mumkin. misol uchun: butalar bo‘yicha quyidagi matnni tavsiya etib uni xatosini topishni o‘quvchilarga topshiriladi. butalar – poyasi yog‘lashgan, bo‘yi 2-3 metrdan oshmaydigan bitta yoki bir necha poya hosil qiladigan sershox o‘simlik. butalarga tog‘lar yonbagirlarida keng tarqalgan irg‘ay, singirtak, archa, na‘matak, shuvoq, zirk, bodomcha, uchqat, madaniy o‘simliklardan anor, limon, qoraqat, gulsapsar kabilarni misol qilish mumkin. matnda qanday xatolik mavjud? bu tipdagi mashqlarni bajarish shu tomondan muhimki bunday mashqlar turli xil …

4 / 8

rasining membranalarida elektr maydon kuchlanishi va potensiallar farqi nimaga teng bo‘ladi? (elektr maydonining kuchlanishi – bu kuchdir, u membranada hosil bo‘ladigan yagona elektr zaryad hisoblanadi). masala quyidagicha yechiladi: membranining ikki tomonidagi potensiallar farqi (100 mv atrofida)ni uning qalinligiga (25mmk) bo‘lish kerak. javob: juda hayratlanarli darajada: 4 mln. volt/m yoki 4 ming volt/mm. kimyoviy masalalar o‘quvchilarning biologiya va kimyodan olgan bilimlarini tekshirish uchun kimyo bilan biologiyani bog‘lovchi masalalardan foydalanish ularni biologiya va kimyoga bo‘lgan qiziqishlarni oshiradi. bunday masalalar birinchidan bolalarni kimyoni o‘rganib biologiyaga borganda uni esdan chiqarmaslikka o‘rgatadi. o‘quvchilarning mantiqiy fikrlashga o‘rgatadigan murakkab masalalarga quyidagini ham misol qilish mumkin. masala: dnk molekulasida guanin va sitozin nukleotidlar orasida uchta, adenin va timin nukleotidlari o‘rtasida ikkita vodorod bog‘i mavjudligini e’tiborga olsak, ushbu fragmentda 1400 juft nukleotidlar mavjud. unda guanin va sitozin juftligi adenin va timin juftligidan 2.5 barobar ko‘p bo‘lsa, ushbu zanjirdagi vodorod bog‘lar sonini toping? yechish: 1400 = 2800 2800 = 2x …

5 / 8

savvur qilishi qiyin bo’lgan ob’ektlar haqida aniq tushunchalarni shakllantirishga yordam beradi. masalan, o’simlikning bir kunda va yoz davomida bug’lantiradigan suvning miqdorini hisoblash bo’yicha masalalar tuzib, natijani chelak yoki bochkalar ko’rinishida taqqoslashni o’quvchilarga taklif etadi.umum o’rta ta’lim maktablarining botanika darsligining “barglarning suv bug’latishi” mavzusida bir tup g’o’za yoz davomida o’z vaznidan 500-600 hissa ko’p suv bug’latishi, bir tup makkajo’xori yoz davomida 200 l suv bug’latishi, orta yoshdagi shirinmiya esa 500-600 l suv bug’latishi haqida ma’lumot berilgan. bu ma’lumotlarga asoslanib, quyidagi masalani o’quvchilarga havola etish mumkin: agar tomorqangizda 100 tup makkajo’xorini parvarish qilayotgan bo’lsangiz, bu miqdordagi makkajo’xorilar bir yoz davomida necha litr suv bug’latadi. buncha suv 10 litrlik chelakning nechtasini to’ldirgan bo’lardi. shuningdek botanika bo’yicha o’quvchilar bilimini hisobga olishda obektlarni tanib olishga oid mashqlar katta o’rin oladi. o’quvchilar bilimini tekshirishda jamoa bo’lib namoyish etilayotgan rasmli jadballarni to’ldirish yoki mavzu mazmuni bo’yicha tekstli sxemalar tuzish foydalidir, bunda har bir nomi aytilgan o’quvchi bitta …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biologiya (botanika, zoologiya)ni o‘qitishda masala va mashqlardan foydalanishning ahamiyati, turlari"

biologiya (botanika, zoologiya)ni o‘qitishda masala va mashqlardan foydalanishning ahamiyati, turlari reja: 1. masala va mashqlarning o’quvchilarning bilish faoliyatini faollashtirish, qiziqishini orttirishdagi roli. 2. biologiya (botanika va zoologiya)ni o’qitishda foydalaniladigan masala va mashq-larning turlari va darajalari 3. biologiya (botanika va zoologiya) dan masala va mashqlar yechishning ta’lim tarbiyaviy ahamiyati. tayanch iboralar: masala, mashq, ko‘nikma, malaka, nostandarttest, hujayra, organoid, oqsil, nuklein kislota, lipid, o‘simlik, vegetativ va generativ organ, hayvon, nostandart test, hujayra, organoid, oqsil, nuklein kilota, lipid o‘quv fanini o‘zlashtirilganlik darajasi nafaqat nazariy bilimlar bilan balki olingan bilimlarni turli xil sharoitlarda qo‘llay olish orqal...

This file contains 8 pages in DOCX format (398.4 KB). To download "biologiya (botanika, zoologiya)ni o‘qitishda masala va mashqlardan foydalanishning ahamiyati, turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: biologiya (botanika, zoologiya)… DOCX 8 pages Free download Telegram