temuriylar davrida ilm fan va tarbiya

PPTX 19 pages 6.8 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.8 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

temuriylar davrida ilm fan va tarbiya temuriylar davrida ilm fan va tarbiya xiv–xv asrlar markaziy osiyo tarixida temuriylar davri (1370–1506-yillar) nomi bilan ajralib turadi. bu davr nafaqat siyosiy qudrat va hududiy yuksalish davri, balki ilm-fan, madaniyat, adabiyot, san’at va tarbiya sohalarining gullagan davridir. amir temur va uning vorislari — xususan, mirzo ulug‘bek, boysung‘ur mirzo, shohruh mirzo, sulton husayn boyqaro kabi hukmdorlar ilm-fan homiylari bo‘lib, o‘z zamonasida madaniy-ma’rifiy uyg‘onish jarayonini shakllantirdilar. amir temur va ilm-ma’rifat siyosati amir temur (1336–1405) o‘z siyosiy faoliyatida ilm va ma’rifatni davlat boshqaruvi va jamiyat taraqqiyotining asosiy tayanchi deb bildi. u o‘zining mashhur “temur tuzuklari” asarida shunday yozadi: “podshohlik ilm va tadbir bilan mustahkam bo‘lur.” bu fikr uning ilm va tarbiyani siyosat bilan uyg‘unlashtirish tamoyilini ko‘rsatadi. temur samarqand, buxoro, toshkent va shahrisabz kabi shaharlarda madrasalar, kutubxonalar, rasadxona va maktablar barpo etilishini qo‘llab-quvvatladi. uning davrida oliy ta’limning dastlabki shakllari — madrasa tizimi mustahkamlandi, ilmiy merosga hurmat kuchaydi. “har …

2 / 19

iyotlar qilgan. uning “miftah al-hisob” asari asrlar davomida darslik sifatida ishlatilgan. qazizoda rumiy – ulug‘bekning ustozlaridan biri, ilmiy hisoblashlarda muhim rol o‘ynagan. ali qushchi – ulug‘bekning shogirdi, astronomiya va fizika ilmini istanbulda davom ettirgan. ulug‘bek rahbarligida yaratilgan “ziji jadidi ko‘ragoniy” asari sharq astronomiyasining eng yirik yutug‘i bo‘lib, unda 1018 ta yulduzning koordinatalari aniq hisoblab chiqilgan. bu asar evropa astronomiyasiga ham katta ta’sir ko‘rsatgan. temuriylar davrida tarbiya tizimi temuriylar zamonida tarbiya islomiy va dunyoviy qadriyatlar uyg‘unligiga asoslangan edi. maktab va madrasalarda nafaqat diniy fanlar (fiqh, tafsir, hadis, arab tili), balki dunyoviy fanlar (matematika, mantiq, falsafa, tibbiyot, astronomiya) ham o‘qitilgan. ta’lim-tarbiya mazmuni temuriylar davridagi tarbiya tizimi uch bosqichda shakllangan: boshlang‘ich maktab – qur’on, yozuv, arifmetika, axloq saboqlari. madrasalar – yuqori bosqichda falsafa, mantiq, adabiyot, fiqh, geometriya. ilmiy markazlar – rasadxonalar, kutubxonalar, ilmiy majlislar. bu tizimda aql, odob, halollik, mehnatsevarlik, vatanparvarlik kabi fazilatlarni shakllantirish asosiy maqsad bo‘lgan. alisher navoiy va tarbiya falsafasi alisher …

3 / 19

fatparvarlik siyosatini namoyon etadi. tarixiy merosning ahamiyati temuriylar davrining ilm-fan va tarbiya yutuqlari keyingi asrlarda butun markaziy osiyo, eron, hindiston va hatto yevropada ham uyg‘onish harakatlariga turtki bo‘ldi. ulug‘bek maktabining ilmiy an’analari keyinchalik yevropa astronomiyasiga, xususan tycho brahe va kopernik asarlariga ta’sir ko‘rsatgan. bugungi kunda temuriylar davri o‘zbekiston tarixidagi eng yuksak ma’naviy bosqichlardan biri sifatida o‘rganiladi va yoshlar tarbiyasida o‘sha davr qadriyatlariga tayanish milliy g‘urur va ilmiy an’analarni mustahkamlaydi. astronomiya va matematika temuriylar davrida eng yirik ilmiy soha bu — astronomiya edi. mirzo ulug‘bek rahbarligida shakllangan samarqand ilmiy maktabi o‘rta asr sharqining eng nufuzli ilm markaziga aylandi. “ziji jadidi ko‘ragoniy” asari astronomiya tarixidagi eng mukammal yulduz jadvallaridan biri bo‘lib, 1018 ta yulduzning koordinatalarini o‘z ichiga olgan. al-koshiy π (pi) sonini 16 belgigacha aniqlagan bo‘lib, bu natija yevropa ilmida 200 yildan keyin takrorlangan. ulug‘bek rasadxonasida foydalanilgan kvadrant va murabba’ asboblari o‘z davri uchun ilg‘or texnik yangilik edi. bu ilmiy ishlar keyinchalik …

4 / 19

ishlagan. bu markazda forobiy, ibn sino, umar xayyom, beruniy, nizomiy kabi buyuk allomalarning asarlari qayta ko‘chirilib, tarjima qilingan. shu bilan birga, arab, fors, turkiy va yunon tillaridan ilmiy tarjimalar keng yo‘lga qo‘yilgan. bu ilmiy muhit keyinchalik hindistondagi boburiylar saroyi orqali yevropaga ham ta’sir ko‘rsatgan. temuriylar davri ilm-fan tarixida sharq uyg‘onishining cho‘qqisi sifatida qadrlanadi. bu davrda: ilm amaliy hayot bilan bog‘landi, xalqning ma’naviy darajasi oshdi, ilmiy maktablar, rasadxona va madrasalar xalqaro markazga aylandi, temuriylar siyosiy hokimiyatni ma’rifat va ilm bilan uyg‘unlashtirishni uddaladi. bugungi o‘zbekiston ilmiy an’analari, ayniqsa samarqand ilmiy merosi, aynan o‘sha temuriylar zamonidagi buyuk uyg‘onishning bevosita davomidir. thank you image1.jpeg image2.png image3.svg image4.png image5.svg image6.png image7.svg image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 19

temuriylar davrida ilm fan va tarbiya - Page 5

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temuriylar davrida ilm fan va tarbiya"

temuriylar davrida ilm fan va tarbiya temuriylar davrida ilm fan va tarbiya xiv–xv asrlar markaziy osiyo tarixida temuriylar davri (1370–1506-yillar) nomi bilan ajralib turadi. bu davr nafaqat siyosiy qudrat va hududiy yuksalish davri, balki ilm-fan, madaniyat, adabiyot, san’at va tarbiya sohalarining gullagan davridir. amir temur va uning vorislari — xususan, mirzo ulug‘bek, boysung‘ur mirzo, shohruh mirzo, sulton husayn boyqaro kabi hukmdorlar ilm-fan homiylari bo‘lib, o‘z zamonasida madaniy-ma’rifiy uyg‘onish jarayonini shakllantirdilar. amir temur va ilm-ma’rifat siyosati amir temur (1336–1405) o‘z siyosiy faoliyatida ilm va ma’rifatni davlat boshqaruvi va jamiyat taraqqiyotining asosiy tayanchi deb bildi. u o‘zining mashhur “temur tuzuklari” asarida shunday yozadi: “podshohlik ilm va ...

This file contains 19 pages in PPTX format (6.8 MB). To download "temuriylar davrida ilm fan va tarbiya", click the Telegram button on the left.

Tags: temuriylar davrida ilm fan va t… PPTX 19 pages Free download Telegram