organizmni to'la nurlanishdan keyingi tiklanish

PPTX 16 pages 1.2 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

prezentatsiya powerpoint mavzu:organizmni to’la nurlanishdan keyingi tiklanish kinetikasi reja: 1. nurlanish va uning organizmga ta’siri 2. to‘la nurlanish oqibatida yuzaga keladigan biologik o‘zgarishlar 3. tiklanish jarayonining bosqichlari 1. nurlanish va uning organizmga ta’siri nurlanish — bu turli manbalardan chiqadigan ionlashtiruvchi energiya bo‘lib, u tirik to‘qimalarga kirib, ularning molekulyar tuzilishini o‘zgartiradi. ionlashtiruvchi nurlanishlar (alfa, beta, gamma, rentgen, neytron) biologik jarayonlarni izdan chiqaradi. nurlanish ta’sirida hujayralarda: dnk zanjiri uzilishi, oqsil sintezining buzilishi, ferment tizimlarining faoliyati susayishi, hujayra o‘limi (apoptoz yoki nekroz) sodir bo‘ladi. tirik organizmga tushganida, bu nurlar hujayra ichidagi suv molekulalarini ionlashtirib, erkin radikallar hosil qiladi. natijada biologik muhim moddalarning (dnk, oqsil, fermentlar) tuzilishi buziladi. asosiy ta’sir mexanizmlari: ionlash va erkin radikallar hosil bo‘lishi – bu radikallar hujayra komponentlarini parchalaydi. dnk zanjirining uzilishi – genetik axborotning buzilishi natijasida hujayra bo‘linishi to‘xtaydi. ferment faoliyatining pasayishi – metabolizm jarayonlari izdan chiqadi. oqsillar denaturatsiyasi – hujayra membranalarining yaxlitligi yo‘qoladi. nurlanishning organizmga ta’siri murakkab bo‘lib, …

2 / 16

sil qilib, erkin radikallar paydo qiladi. ular hujayra molekulalariga hujum qilib, ularning tuzilishini buzadi. 2.tóla nurlanish oqibatida yuzaga keladigan biologik ózgarish molekulyar darajadagi o‘zgarishlar to‘la nurlanish ta’sirida eng avvalo dnk, rnk, oqsil va fermentlar zararlanadi. dnk zanjirining uzilishi – genetik axborot buziladi, hujayra bo‘linish qobiliyatini yo‘qotadi. oqsil va fermentlar denaturatsiyasi – hujayraning normal hayot faoliyati to‘xtaydi. erkin radikallar (h·, oh·) hujayra membranasini parchalaydi. lipid peroksidlanish jarayoni boshlanadi – bu hujayra nobud bo‘lishiga olib keladi. hujayra darajasidagi o‘zgarishlar ionlashtiruvchi nurlanishdan so‘ng hujayra darajasida quyidagi jarayonlar kuzatiladi: hujayra yadrosi kattalashadi, xromatin parchalanadi. sitoplazma shishadi, organoidlar (mitoxondriya, endoplazmatik tarmoq) faoliyatini yo‘qotadi. hujayra bo‘linishi sekinlashadi yoki butunlay to‘xtaydi. ba’zi hujayralarda mutatsiyalar yuz beradi (irsiy o‘zgarishlar). to‘qima va a’zolar darajasidagi o‘zgarishlar to‘la nurlanishda organizmdagi barcha tizimlar zararlanadi, lekin eng sezgir to‘qimalar quyidagilardir: 🩸 qon hosil qiluvchi tizim (suyak ko‘migi) leykotsit, eritrotsit va trombotsitlar soni kamayadi. qon ivish jarayoni buziladi. immunitet pasayadi — organizm infektsiyalarga bardoshliligi …

3 / 16

ra boshlaydi (antioksidantlar, immun javob, fermentlar faollashadi). tiklanish (regeneratsiya) bosqichi davomiyligi: bir necha kundan haftalargacha. asosiy jarayonlar: shikastlangan hujayralar o‘rnini yangi hujayralar egallaydi — mitoz yo‘li bilan faol bo‘linish boshlanadi. dnk ta’mirlanadi (reparatsiya mexanizmlari ishga tushadi). qon tomirlar, epiteliy va suyak iligi hujayralari qayta tiklana boshlaydi. oqsil sintezi kuchayadi, bu esa to‘qima strukturasining tiklanishini ta’minlaydi. nurlanishdan keyin immun tizim asta-sekin qayta faol holatga o‘tadi. to‘liq funksional tiklanish (reabilitatsiya) bosqichi davomiyligi: haftalardan oylargacha, ayrim hollarda yillargacha. asosiy jarayonlar: organ va tizimlarning fiziologik faoliyati normallashadi. yangi hosil bo‘lgan hujayralar differensiyalanadi, to‘qimalar o‘ziga xos tuzilishini qayta tiklaydi. organizm umumiy homeostazini (ichki muvozanatni) qayta tiklaydi. ba’zi hollarda to‘liq tiklanish bo‘lmaydi — fibroz, atrofiya yoki surunkali o‘zgarishlar qolishi mumkin. xulosa organizm to‘la nurlanishdan so‘ng hujayra va to‘qimalarda chuqur biologik o‘zgarishlar yuz beradi. ammo organizmda mavjud reparatsiya va regeneratsiya mexanizmlari tufayli tiklanish jarayoni ma’lum vaqt o‘tib bosqichma-bosqich kechadi. tiklanish kinetikasi — bu nurlanishdan keyin hujayralarning o‘sishi, …

4 / 16

organizmni to'la nurlanishdan keyingi tiklanish - Page 4

5 / 16

organizmni to'la nurlanishdan keyingi tiklanish - Page 5

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "organizmni to'la nurlanishdan keyingi tiklanish"

prezentatsiya powerpoint mavzu:organizmni to’la nurlanishdan keyingi tiklanish kinetikasi reja: 1. nurlanish va uning organizmga ta’siri 2. to‘la nurlanish oqibatida yuzaga keladigan biologik o‘zgarishlar 3. tiklanish jarayonining bosqichlari 1. nurlanish va uning organizmga ta’siri nurlanish — bu turli manbalardan chiqadigan ionlashtiruvchi energiya bo‘lib, u tirik to‘qimalarga kirib, ularning molekulyar tuzilishini o‘zgartiradi. ionlashtiruvchi nurlanishlar (alfa, beta, gamma, rentgen, neytron) biologik jarayonlarni izdan chiqaradi. nurlanish ta’sirida hujayralarda: dnk zanjiri uzilishi, oqsil sintezining buzilishi, ferment tizimlarining faoliyati susayishi, hujayra o‘limi (apoptoz yoki nekroz) sodir bo‘ladi. tirik organizmga tushganida, bu nurlar hujayra ichidagi suv molekulalarini ionl...

This file contains 16 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "organizmni to'la nurlanishdan keyingi tiklanish", click the Telegram button on the left.

Tags: organizmni to'la nurlanishdan k… PPTX 16 pages Free download Telegram