himoyalangan joylarda sabzavot ekinlarini yetishtirish texnologiyasi

DOCX 14 стр. 8,0 МБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 8,0 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

himoyalangan joylarda sabzavot ekinlarini yetishtirish texnologiyasi reja kirish · himoyalangan joylarda sabzavotchilikning ilmiy asoslari · issiqxona xo’jaligini tashkil etish va sabzavot ekinlarini parvarishlash texnologiyasi · himoyalangan joylarda asosiy sabzavot ekinlarini yetishtirish tajribalari · pomidor, bodring, qalampir va boshqa sabzavot turlarini yetishtirish xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish himoyalangan joylarda sabzavotchilikning ahamiyati himoyalangan joylarda (issiqxona, parnik, tunnel va boshqa yopiq inshootlarda) sabzavot ekinlarini yetishtirish zamonaviy qishloq xo’jaligining muhim yo’nalishlaridan biridir. ushbu texnologiya tabiiy sharoitlardan (sovuq, shamol, yomg’ir, zararkunandalar va kasalliklar) himoya qilish orqali yil davomida barqaror hosil olish imkonini beradi. o’zbekiston kabi iqlimi o’zgaruvchan mamlakatlarda, masalan, qishda harorat -20°c gacha tushishi mumkin bo’lgan shimoliy hududlarda yoki yozda +40°c dan yuqori issiqlik bo’lgan janubiy viloyatlarda, himoyalangan joylar sabzavot ta’minotini uzluksiz ta’minlaydi.statistik ma’lumotlarga ko’ra, jahon banki hisobotlarida (2023) himoyalangan joylarda yetishtirilgan sabzavotlar global oziq-ovqat xavfsizligining 20-25% ni tashkil etadi. o’zbekistonda esa, qishloq xo’jaligi vazirligi ma’lumotlariga (2024) ko’ra, issiqxonalarda yetishtirilgan pomidor, bodring va qalampir kabi ekinlar …

2 / 14

plyonka bilan qoplangan doimiy inshoot bo’lib, ichki haroratni 15-30°c oralig’ida saqlaydi, avtomatlashtirilgan ventilyatsiya, isitish (gaz, quyosh energiyasi) va sug’orish tizimlariga ega. parniklar esa vaqtinchalik, pastki konstruktsiyalar (plyonka tunnel yoki kichik ramkalar) bo’lib, bahor va kuzda ishlatiladi, haroratni 5-15°c ga oshiradi. himoyalangan joylarda sabzavotchilikning ilmiy asoslari himoyalangan joy tushunchasi va turlari (issiqxona, parnik, tunel, konteyner) himoyalangan joylar sabzavot ekinlarini tashqi muhit omillaridan saqlash va sun’iy ravishda boshqariladigan sharoitlar yaratish orqali yetishtirish uchun mo’ljallangan inshootlar hisoblanadi. bu tizimlar o’simliklarni sovuqdan, quyoshning haddan tashqari ta’siridan, shamoldan va zararkunandalardan himoya qiladi, shu bilan birga yorug’lik, harorat va namlikni optimal darajada saqlashga imkon beradi. himoyalangan joylarning asosiy maqsadi mavsumdan tashqari davrlarda yuqori sifatli hosil olish va ekinlarning hosildorligini oshirishdir. bu inshootlarning turlari quyidagilardan iborat.issiqxonalar himoyalangan joylarning eng keng tarqalgan turi bo’lib, ular doimiy yoki mavsumiy isitish tizimiga ega. ular metall yoki yog’och karkasdan tayyorlanadi va shisha, polietilen plyonka yoki polikarbonat materiallari bilan qoplanadi. issiqxonalar katta …

3 / 14

nning qishki sharoitida parniklar 1,2-4 metr kenglikda va 0,7-1,7 metr balandlikda plyonka bilan yopiladi, bu erta bahorda sovuqqa chidamli ekinlarni yetishtirishga yordam beradi. tunellar esa vaqtincha himoya tizimlari hisoblanadi, ular plyonka bilan yopilgan yarim doira shaklidagi karkasdan iborat. tunellar bahor faslida issiqsevar ekinlarni sovuqdan saqlash uchun qo’llaniladi va oson o’rnatiladi, masalan, 3-25 metr uzunlikdagi variantlar katta maydonlarni qoplashi mumkin.konteynerlar zamonaviy himoya turlaridan biri bo’lib, ular yopiq tizimlarda sabzavotlarni yetishtirish uchun mo’ljallangan. konteynerlar ichida led yoritish, avtomatlashtirilgan sug’orish va haroratni boshqarish tizimlari mavjud, bu shahar sharoitida vertikal yetishtirishga imkon beradi. o’zbekistonning shaharlarida konteynerlar pomidor va bodring kabi ekinlarni mavsumdan tashqari yetishtirishda samarali, chunki ular energiya tejaydigan va kichik maydonlarda ishlaydi.bu inshootlarning barchasi o’simliklarni tashqi omillardan izolyatsiya qilish orqali hosilni 2-3 marta oshirishi mumkin, masalan, issiqxonalarda yil davomida 2-3 ta aylanishni amalga oshirish mumkin. sabzavot ekinlarining biologik xususiyatlari sabzavot ekinlari biologik xususiyatlari bo’yicha har xil guruhlarga bo’linadi, bu ularni himoyalangan joylarda yetishtirishda …

4 / 14

kabi sovuqqa chidamli ekinlar 1-5 daraja haroratda unadi va 15-20 daraja optimal hisoblanadi. karam uzun kun o’simliklari guruhiga kiradi, bu esa himoyalangan joylarda qo’shimcha yoritishni talab qiladi.piyoz va ildizmevali ekinlarning biologik xususiyatlari ularni himoyalangan joylarda ko’chat yetishtirish uchun qulay qiladi. piyoz urug’lari 3-5 daraja haroratda unadi, lekin optimal o’sish uchun 18-20 daraja kerak. qovoqdosh ekinlar (bodring, qovun) issiqqacha chidamli bo’lib, 30-40 daraja haroratda rivojlanadi va qisqa kun sharoitida meva beradi. bu ekinlarning ko’payishi urug’ va vegetativ usullar bilan amalga oshiriladi, masalan, bodringni payvandlash orqali kasalliklarga chidamliligini oshirish mumkin.himoyalangan joylarda ekinlarning biologik xususiyatlariga asoslanib, aylanish tizimlari tashkil etiladi. masalan, pomidor uzaytirilgan siklda (oktyabr-iyun) 7-8 kg/kv.m hosil beradi, bodring esa qishki-bahorgi davrda 10-12 kg/kv.m. ekinlarning fotosintez jarayoni co2 kontsentratsiyasi (0,3-0,7 foiz) va yorug’lik spektriga bog’liq, qizil va ko’k nurlar optimal hisoblanadi. o’zbekiston sharoitida himoyalangan joylar uchun qulay iqlim sharoitlari o’zbekiston iqlimi kontinental bo’lib, issiq va qurg’oq yozlar, sovuq qishlar bilan ajralib turadi. …

5 / 14

plyonkali tunellar bahorda sovuqqa chidamli ekinlarni 2-3 hafta erta yetishtiradi. quyosh radiatsiyasi yuqori bo’lgani uchun issiqxonalarda yorug’likni qo’shimcha led chiroqlar bilan ta’minlash kerak emas, lekin qishda qizil nurlar ko’p bo’lgani uchun vitamin tarkibini oshirish mumkin.iqlim sharoitida sug’orish muhim, chunki qurg’oqlik namlikni pasaytiradi. himoyalangan joylarda vpd (bug’ bosimi farqi) ni 1,76-2,22 kpa darajasida saqlash phenolics va vitamin c ni oshiradi. o’zbekistonning sho’r tuproqlari uchun chidamli navlar (pomidor, karam) tanlanadi, bu esa hosilni 15-20 foiz oshiradi. himoyalangan joylarda yetishtirishning iqtisodiy samaradorligi himoyalangan joylarda sabzavot yetishtirish yuqori tannarxga ega, lekin hosil miqdori va sifati ochiq maydonga nisbatan ustun. o’zbekistonda issiqxonalarda 1 kv.m dan pomidor 7-8 kg, bodring 6-8 kg hosil olinadi, bu esa yiliga 46-50 ming tonna mahsulot ishlab chiqarishga imkon beradi. iqtisodiy samara qurilish va isitish xarajatlarini hisobga olgan holda baholanadi, masalan, plyonkali issiqxonalar arzon (qurilish 2-3 marta tez) va eksport imkoniyatini oshiradi (rossiya, qozog’istonga).hosildorlikni oshirish orqali tannarx pasayadi, masalan, tomchilatib sug’orish …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "himoyalangan joylarda sabzavot ekinlarini yetishtirish texnologiyasi"

himoyalangan joylarda sabzavot ekinlarini yetishtirish texnologiyasi reja kirish · himoyalangan joylarda sabzavotchilikning ilmiy asoslari · issiqxona xo’jaligini tashkil etish va sabzavot ekinlarini parvarishlash texnologiyasi · himoyalangan joylarda asosiy sabzavot ekinlarini yetishtirish tajribalari · pomidor, bodring, qalampir va boshqa sabzavot turlarini yetishtirish xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish himoyalangan joylarda sabzavotchilikning ahamiyati himoyalangan joylarda (issiqxona, parnik, tunnel va boshqa yopiq inshootlarda) sabzavot ekinlarini yetishtirish zamonaviy qishloq xo’jaligining muhim yo’nalishlaridan biridir. ushbu texnologiya tabiiy sharoitlardan (sovuq, shamol, yomg’ir, zararkunandalar va kasalliklar) himoya qilish orqali yil davomida barqaror hosil olish imkonin...

Этот файл содержит 14 стр. в формате DOCX (8,0 МБ). Чтобы скачать "himoyalangan joylarda sabzavot ekinlarini yetishtirish texnologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: himoyalangan joylarda sabzavot … DOCX 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram