sariq isitma

PPTX 24 pages 1.3 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

sariq isitma sariq isitma sariq isitma- (amarillez) (sinonimlari: yellow fever - angl.; gelb fieber - nem.; fievr ejaune - frants.; fiebr eamarilla, vomi tonegro - isp.) — o'tkir gemorragik transmissiv kasallik bo'lib, isitma, o'tkir intoksikatsiya trombogemorragik sindrom bilan o'tib buyrak, jigar faoliyatiga zarar etkazadi. ushbu kasallik tropik zooantropanoz kasallik bo'lib afrika va janubiy amerika hududlarida uchraydi. kasallik virusini chivinlar tarqatadi. tarixi sariq isitmaning klinik belgilari birinchi marta 1648 y. janubiy amerikada bo'lgan epidemiyada yozib qoldirilgan. xvii-xix asrlarda ushbu kasallikning afrika va janubiy amerikada ko'plab epidemiyalari ro'y berib ushbu epidemiya natijasida evropaning janubiy hududlariga tarqalishiga sabab bo'lgan. k. finley (1881) sariq isitma virusining transmissiv yo'l bilan aedes aegypti chivini tarqatishini aniqlagan. ushbu virus etiologiyasini u. rid i d. kerrollar (1901) batafsil o'rganishgan. sariq isitma kasalligi tabiiy o'chog'ida maymunlarning o'rnining ahamiyatini stouksa (1928) i soupera avtorlar bilan. (1933) aniqlashgan. 1936 y. lloyd o'z xodimlari bilan sariq isitmaga qarshi vaktsinani ishlab chiqqan. davomi …

2 / 24

vlatlari endemik o'choqlarida 508 milliondan ortiq aholi yashasa, qolgan 13 davlat aholisi lotin amerikasiga to'g'ri keladi. jumladan boliviya, braziliya, kolumbiya, peru va ekvador hududlari ushbu kasallik virusining tarqalishi bo'yicha yuqori havfli hududlarga kiradi. har yili dunyoda aholi orasida sariq isitma bilan kasallanish xolatlari 200 000 atrofida ro'yxatga olinsa shulardan 30 000 ga yaqini o'lim bilan tugaydi. ba'zida kasallik virusidan ozod hududlarga sariq isitma virusining kelib qolish xolatlari uchrab turadi. ammo xanuzgacha ushbu virusning osiyo davlatlariga kelib qolish xolatlari uchramagan. sariq isitmaning tarqalish hududlari etiologiyasi sariq isitma qo'zg'atuvchisi- rnk saqlovchi virus viscerophilustropicus tur flavivirus oilasi flaviviridae. virus diametri- 17-25 nm. yapon entsefaliti va denge isitmasi virusi antigeni bilan o'xshash. maymun, oq sichqon va dengiz cho'chqasi uchun patogen xisoblanadi. muzlatilgan xolatda bir yildan ortiq mobaynida saqlanishib, 60°s xaroratda 10 daqiqa ichida faollanadi. ultrabinafsha nur, efir, xlor saqlovchi preparatlar ta'sirida tezda o'ladi. epizootologiyasi va epidemiologiyasi xar yili dunyoda 200 mingga yaqin odam sariq …

3 / 24

ovvoyi» sog'lom chivinlar orqali ushbu virusni o'rmonlarda ishlovchi odamlarni chaqish yo'li bilan tarqatadi. natijada virus bemor odam orqali tarqalish extimoli paydo bo'ladi. shaxar varianti. ushbu hududlarning kengligi va aholining zichligi infektsii qo'zg'atuvchisining keng tarqalishiga zamin yaratadi. odamdan odamga kasallik virusini tarqatishda «xonaki chivinlar" (asosan aedes aegypti) katta o'rin tutadi. ushbu hududlarda kasallikning aholi orasida tarqalishida maymunlarning axamiyati yo'q. so'nggi yillarda shaxar tipidagi kasallikning epidemiya tarzida tarqalishi ko'paymoqda. sababi aholi hududlarida virusni tarqatuvchi chivinlarning yashashi va ko'payishi uchun qulay shart-sharoitlar mavjud natijada kasallik qo'zg'atuvchisining zanjirsimon shaklida («odam-chivin-odam») namoyon bo'lmoqda. oraliq variantida kasallik qo'zg'atuvchisi nam va yarim nam bo'lgan afrika savannalarida tarqalgan bo'lib, boshqa infektsiyalarga nisbatan ushbu hududlarda dominantlik qiladi. kasallik virusini qishloq va shaxar tipi oralig'idagi yarim-xonaki chivinlar xayvonlarga va odamlarga yuqtiradi. oraliq variantida tarqaluvchi epidemiya davrida bemorlar orasida o'lim ko'rsatkichi shaxar variantiga nisbatan kamroq bo'ladi. infektsiya manbai va tashuvchilari asosiy tarqatuvchilar aedes chivinlar hisoblanadi. shuningdek, turli xayvonlar (maymun, tipratikon, ba'zida …

4 / 24

us tarqatish xususiyatini yo'qotadi. shuningdek virus teri butunligini yo'qotgan joyga yoki shilliq qavatga tushgan xolatda ham kasallik chaqiradi. patogenezi virus odam organizmiga zararlangan chivin chaqishi natijasida yuqadi. laboratoriya sharaoitida xavo-tomchi yo'li bilan yuqishi ham tasdiqlangan. kasallik virusi organizmga tushgach limfa tugunlarida ko'payadi. virus 3-5 kun o'tgach limfa tugunlari orqali qonga o'tadi. ushbu vaqtda qon namunasi tekshirilganda kasallik qo'zg'atvchisini aniqlash mumkin. virus qon orali turli organlarga jumladan jigar, taloq, buyrak, suyak ko'migi, limfa tugunlariga tarqaladi va zararlaydi. natijada odam a'zolari qon tomirlarida o'zgarishlar paydo bo'lib, trombogemorragik sindrom bilan kechuvchi jarayonlar boshlanadi. jigar kattalashadi va jigar to'qimalarida katta bo'lmagan nekrozli o'chaqlar xosil bo'ladi. jigar faoliyatining buzilishi sariqlikning paydo bo'lishiga olib keladi. shuningdek, taloq, limfa tugunlari, buyraklar faoliyatining buzilishi natijasida tanada shish, qon ketish, buyrak kanallari nekrozi paydo bo'ladi. kasallikni o'tkazib bo'lgach organizmda turg'un immunitet hosil bo'ladi. epidemiyaga qarshi chora-tadbirlar va profilaktikasi sariq isitma bilan aniqlangan bemorlar yuqumli kasalliklar shifoxonasiga yotqiziladi. suv va …

5 / 24

dagi xalqaro sanitariya qoidalariga rioya qilgan xolda xar bir kasallanish to'g'risida ma'lumot berish. virusni o'rganish va rejalashtirilgan epidemiyaga qarshi chora-tadbirlar, xx asrning o'rtalarida amerika aholisi orasida sariq isitmaning epidemiya tarzida tarqalishining oldi olindi. davomi kasallikning endemik hududlariga boruvchi shaxslar ushbu kasallikka qarshi emlanadi. vaktsinada faolligi sust bo'lgan 17d virus shtammidan foydalaniladi. sariq isitma vaktsinasi vaktsinalogiya tarixidagi dunyoda eng havfsiz va samaradorligi yuqori bo'lgan ishonchli vaktsina hisoblanadi. emlashdan so'ng 1 xafta o'tgach odam organizmida 30-35 yillik (balkim bir umrlik) immunitet hosil bo'ladi. xozirgi vaqtda ko'pgina davlatlarda har 10 yilda sariq isitmaga qarshi reovaktsinatsiya o'tkaziladi. kasal bo'lib o'tgan bemor va tabiiy immunizatsiya qilingan maymun qon zardoblari bemor odamni davolashda ta'sir doirasi etarli emas. sababi virus xujayra ichi paraziti hisoblanadi. klinikasi kasallikning yashirin davri 3-6 kungacha ba'zida 10 kungacha davom etishi mumkin. kasallikning klinik davri 2 fazali ko'rinishda bo'ladi. kasallik, xolsizlik, kuchli bosh og'rig'i, ishtaxasizlik, tananing elka va bo'g'im mushaklarida og'riq, ko'ngil aynish …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sariq isitma"

sariq isitma sariq isitma sariq isitma- (amarillez) (sinonimlari: yellow fever - angl.; gelb fieber - nem.; fievr ejaune - frants.; fiebr eamarilla, vomi tonegro - isp.) — o'tkir gemorragik transmissiv kasallik bo'lib, isitma, o'tkir intoksikatsiya trombogemorragik sindrom bilan o'tib buyrak, jigar faoliyatiga zarar etkazadi. ushbu kasallik tropik zooantropanoz kasallik bo'lib afrika va janubiy amerika hududlarida uchraydi. kasallik virusini chivinlar tarqatadi. tarixi sariq isitmaning klinik belgilari birinchi marta 1648 y. janubiy amerikada bo'lgan epidemiyada yozib qoldirilgan. xvii-xix asrlarda ushbu kasallikning afrika va janubiy amerikada ko'plab epidemiyalari ro'y berib ushbu epidemiya natijasida evropaning janubiy hududlariga tarqalishiga sabab bo'lgan. k. finley (1881) sariq isitm...

This file contains 24 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "sariq isitma", click the Telegram button on the left.

Tags: sariq isitma PPTX 24 pages Free download Telegram