шукур толипович толипов (1908 -1990)

DOCX 25.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1496128484_68411.docx шукур толипович толипов (1908 -1990) шукур толипович толипов ўтган асрнинг 40-йилларида ўзбекистонда аналитик кимё илмий мактабини яратган, дунёга таниқли олим. кимё факультетида ўрта осиёдаги дастлабки аналитик кимё кафедрасини ташкил қилган ва уни 1933 - 1998 йиллар давомида бошқарган олим профессор в.а.новиков бўлиб, у ўзбекистонда кимё фанининг бу соқасидаги илмий ишларини биринчи бўлиб йўлга кўйди. сўнгра аналитик кимё кафедрасини 52 йил давомида қозоғистон фанлар академиясининг академиги, ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби, кимё фанлари доктори, профессор шукур толипович толипов бошқариб, аналитик кимёнинг устувор йўналишларидан бири бўлган «элементлар аналитик кимёсида органик реагентларнинг қўлланилиши, оптик методларда қўлланиладиган реагентларни иммобиллаш, модификацияланган электродлар яратиш ҳамда уларни атроф-муҳит объектлари анализига кўллаш» бўйича йирик илмий мактабга асос солди, уни бутун дунё кимёгарларига танитди. у шу кафедрада талабаликдан академиклик даражасигача бўлган машаққатли ва фахрли йўлни босиб ўтди. ш.толипов ўз илмий фаолиятини металларнииг фторидлари хоссалариня ўрганишдан бошлади ва илмий изланишлар асосида фторидларни кимёвий анштизда қўллаш бўйича бир қатор назарий …
2
акцион қобилиятига таъсири асосида янги конуниятлар ўрганилди ва улар асосида турли металларни атроф-муҳит билан боглик ҳолатда миқдорий аниқлашнинг физик-кимёвий усуллари ишлаб чиқилди. бу ишлар • дунё кимёгар олимлари томонидан ҳам тан олинди. бу янги йўналишнинг ривожланишида ш.толипов илмий мактабининг таянч маркази, аналитик кимё кафедраси аъзоларининг хам хизмати катта бўлди. ш.толипов 1942-1984 йилларда ўзму кимё' факультети декани лавозимида узлуксиз 42 йил самарали ишлади. бу даврда у аналитик кимё соҳасининг йирик мутахассисларидан бири сифатида танилди ва кимё таълимининг тараққиётига катта ҳисса қўшди. ўзбекистонда кимёгар аналитиклар илмий мактабини яратди. бу мактаб ўрта осиёда аналитик кимё ва унинг тараққиётига кенг йўл очиб берди. ўтган асрнинг 60-йилларида мазкур илмий мактабга асос солган кафедранинг профессор-ўкитувчилари таркиби шу кафедранинг битирувчилари ва аспирант аналитикларининг катта гуруҳи хисобига кенгайди. л.а.хадеева, г.с.андрушко, н.т.тўрахонова, и.п.шестерова, л.п.чапрасова, н.г.смаглюк, с.е.подлипская, л.е.зельцер, а.е.мартиросов, у.м.мансур-хўжаев, ш.а.исломовалар илмий фаолият билан жиддий шугуллана бошладилар. профессор ш.толипов янги йўналиш - «сийрак элементлар аналитик кимёсида органик рсагентларни қўллаш» мавзуси …
3
ида анабазин ва бошқа алкалоидлар асосидаги азобирикмалар билан элементларнинг комплекс ҳосил кшгаш реакцияларида бир қатор умумий қонуниятларни ўрганиш имконияти пайдо бўлди. шу асосда танлаб таъсир этувчанлиги юкори бўлган аниклаш методлари ишлаб чикилди. 1970-ю90 йилларда академик ш.толипов раҳбарлигида олдин синтез қилинган азобирикмаларнинг берилган хоссали айрим аналогларини моделлаш имконини берувчи квант-кимёвий хисоблашлар амалга оширилди ва шундай бирикмалар синтез қилинди, уларнинг асосида элементларни аниқлашнинг янги методлари ишлаб чиқилди (ш.толипов, ч.ибраимов). металл ионларининг алколоидлар ва флавоноидлар билан ҳосил қилган турли лигандлар комплекс бирикмалари устида илмий-тадқиқот ишлари олиб борилди. натижада сийрак элементларнинг селектив экстракцион-фотометрик аниклаш методлари ишлаб чиқилиб, амалиётга тадбиқ этилди. яна бир илмий янгилик турли табиий бирикмаларнинг металл ионлари ҳосил қиладиган комплекс бирикмаларини аниклашда бўлди. бу соҳада ш.толипов ва унинг шогирдлари р.х.жиянбаева, и.п.шестерова ва е.э.карибянлар ишлаб чиққан госсиполни, анабазинни, пахикарпинни, папаверинни ва бошқа табиий бирикмаларни экспресс аниқлаш методлари фанда муҳим аҳамиятга эга бўлди. шунингдек, турли элементларнинг натрий диэтилдитиокарбаминати ва бошқа кўпгина органик реагентлар билан …
4
улаларининг тузилиши билан нурланиш имконияти орасидаги богланиш ҳақидаги назарий тушунчаларни ишлаб чиқиш имконини берди. академик ш. толипов кенг қамровли олимдир. 1950 йиллардан бошлаб унинг раҳбарлигида амперометрия ва айрим физик-кимёвий титрлаш методлари назарияси ва амалиёти соҳасида ҳам илмий-текшириш ишлари олиб борилди (в.а.хадеев, а.к.жданов). металларни комплек сон iii билан аниқлашнинг янада кулай ва сезгир титрлаш методларини ишлаб чиқиш мақсадида танталдан ясалган айланиб турувчи индикатор электрод ёки иккита платина электродларни қўллаш (биамперометрия) билан илмий-текшириш ишларининг катта комплекси амалга оширилди. бу соҳада турли катионларнинг микромикдорларини экстракцион титрлашда амперометрик титрлаш ва титрлашнинг охирги нуқтасини биамперометрик аниклаш усулини қўллаш ишлари улкан ахдмиятга эга (в.а. хадеев, а.к.жданов, а.м.геворгян). ҳозирги кунда ш.толипов илмий мактабини унинг шогирдлари профессор а.м.геворгян (электрокимёвий анализ методлари), доцентлар н.т.туробов ва з.а. смановалар (оптик анализ методлари) давом эттирмоқдалар. кейинги пайтда мазкур мактабнинг фаоллари «эритмаларда мувозанатни ўрганиш ва элементлар ҳамда биологик фаол бирикмаларни аниклашнинг физик-кимёвий методларини ишлаб чиқиш ва аналитик мақсадларда фойдаланиш учун органик реагентлар синтез …
5
изланишлар олиб бориш асосида огир, заҳарли металларни турли объектларда инверсион-вольтамнерметрик аниқлаш усулларини ишлаб чиқиб, амалиётга тадбиқ этишди. хрзиргача ш.тслипов илмий мактаби асосини ташкил этган аналитик кимё кафсдрасида 1300 дан ортиқ илмий мақола ва тезислар, 6 та ўқув қўлланма, 8 та монография чоп этилди ва 20 дан ортиқ муаллифлик гувохномаси ҳамда 9 та патент олинди, 4 та докторлик ва 90 дан ортиқ номзодлик диссертациялари ҳимоя қилинди. адабиётлар: 1.каримов и.а. “ўзбекистон ххi аср бўсағасида: хавфсизликка тахдид ва барқарорлик шартлари ва тараққиёт кафолатлари.”т. 1997 105-128 бетлар. 2.тўхтаев а. “экология” т. ўқитувчи-1998. 3.ғуломов м. жўраев й. “экология. жиноят ва жазо” т. 1991 4.алимов т.а. рафиқов а.а. “экология хатолик сабоқлари” т. “ўзбекистон”1991 image1.jpeg

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "шукур толипович толипов (1908 -1990)"

1496128484_68411.docx шукур толипович толипов (1908 -1990) шукур толипович толипов ўтган асрнинг 40-йилларида ўзбекистонда аналитик кимё илмий мактабини яратган, дунёга таниқли олим. кимё факультетида ўрта осиёдаги дастлабки аналитик кимё кафедрасини ташкил қилган ва уни 1933 - 1998 йиллар давомида бошқарган олим профессор в.а.новиков бўлиб, у ўзбекистонда кимё фанининг бу соқасидаги илмий ишларини биринчи бўлиб йўлга кўйди. сўнгра аналитик кимё кафедрасини 52 йил давомида қозоғистон фанлар академиясининг академиги, ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби, кимё фанлари доктори, профессор шукур толипович толипов бошқариб, аналитик кимёнинг устувор йўналишларидан бири бўлган «элементлар аналитик кимёсида органик реагентларнинг қўлланилиши, оптик методларда қўлланиладиган реагентларни иммоби...

DOCX format, 25.5 KB. To download "шукур толипович толипов (1908 -1990)", click the Telegram button on the left.