nutqvauningkommunikativsifatlari

PPTX 10 pages 90.3 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 90.3 KB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

slayd 1 12-mavzu: nutq va uning kommunikativ sifatlari reja: 1.nutq bayon qilish usullari. 2.nutqning kommunikativ sifatlari. 3.mutaxassis nutqining ilmiyligi, to`g`riligi, aniqligi, mantiqiyligi, sofligi tayanch so’zlar: nutq, urg’u, bo’g’in, nutq sifatlari, nutqning to’g’riligi, nutqning sofligi, nutqning aniqligi, nutqning ta’sirchanligi, nutqning mantiqiyligi. nutq so’zlovchi yoki yozuvchi tomonidan shakllantirilgan matnning tashqi ko’rinishi bo’lib, u faqatgina lisoniy hodisa sanalmasdan, balki ham ruhiyat, ham nafosat hodisasi hisoblanadi. shuning uchun ham yaxshi nutq deyilganda, aytilmoqchi bo’lgan maqsadning tinglovchi yoki kitobxonga to’liq yetib borishi, ularga ma’lum ta’sir o’tkazishi nazarda tutiladi. shunga ko’ra nutq oldiga ma’lum talablar qo’yiladi. bu talablar nutqning kommunikativ sifatlari bo’lib, unda nutqning mantiqan to’g’ri, aniq, chiroyli va maqsadga muvofiq bo’lishi nazarda tutiladi. nutqning to’g’riligi. «to’g’rilik deganda, -deb yozadi v.g.kostomarov,- nutq madaniyatining zarur va birinchi sharti sifatida adabiy tilning ma’lum paytda qabul qilingan normasiga qat’iy va aniq muvofiq kelishini, uning talaffuz, imloviy va grammatik normalarini egallashni tushunish lozim bo’ladi».1 nutqning to’g’riligi uning eng muhim aloqaviy …

2 / 10

shaysan...», deydi.2 yana «shunday kishini notiq (suxango’y) deymizki, uning har so’zi xalqqa tushunarli bo’lsin va xalqning har so’zi unga ham ma’lum bo’lsin». nutqning sofligi. nutqning sofligi deganda eng avvalo, uning adabiy tilning lisoniy normasiga muvofiq kelish - kelmasligi tushuniladi. darhaqiqat, yaxshi, sof nutq hozirgi o’zbek adabiy tili talablariga mos holda tuzilgan bo’lishi, turli til, g’ayriadabiy til elementlaridan holi bo’lishi kerak.2 nutqimizning sofligiga, asosan, quyidagilar halaqit beradi: 1.mahalliy dialekt va shevalarga xos so’z, ibora, shuningdek, grammatik shakllar, so’z va so’z birikmalarining talaffuzi, urg’usi. 2.o’rinsiz qo’llangan chet so’z va so’z birikmalari. 3.jargonlar. 4.vulgarizmlar. 1 qarang. r.qo’ng’urov va b o’sha asar 53-bet.. 5.nutqda ortiqcha takrorlanadigan «parazit» so’zlar. 6.kantselyarizmlar. nutqning mantiqiyligi. nutqning mantiqiyligi uning asosiy sifatlari bo’lgan to’g’rilik va aniqlik bilan chambarchas bog’langandir. chunki grammatik jihatdan to’g’ri tuzilmagan nutq ham, fikrni ifodalash uchun muvaffaqiyatsiz tanlangan lug’aviy birlik ham mantiqning buzilishiga olib kelishi tabiiydir. mantiqiy izchillikning buzilishi tinglovchi va o’quvchiga ifodalanayotgan fikrning to’liq etib bormasligiga, …

3 / 10

linishi lozim. ya’ni, bunda notiq tinglovchilarni ularning bilim darajasidan tortib, hatto yoshigacha, nutqining qanday qabul qilayotganigacha nazorat qilishi zarurdir. professional bilimga ega bo’lgan kishilar oldida jo’n, sodda tilda gapirish maqsadga muvofiq bo’lmagani kabi, oddiy, etarli darajada ma’lumotga ega bo’lmagan tinglovchilar oldida ham ilmiy va rasmiy tilda gapirishga harakat qilish maqsadga muvofiq emas. xullas, notiqdan vaziyatga qarab ish tutish talab qilinadi va ifodalamoqchi bo’lgan fikrni to’laligicha tinglovchilarga to’liq etkazishga harakat qilish vazifa qilib belgilanadi. xo’sh, ta’sirchan nutq deganda qanday nutqni tushunmoq kerak? b.n.golovin aytganidek, ta’sirchan nutq tinglovchi va o’quvchining e’tiborini va qiziqishini hisobga oladigan nutqdir. nutqning maqsadga muvofiqligi. nutqning maqsadga muvofiqligi juda muhimdir. nutq madaniyati adabiy til me’yorlarini puxta egallash va ulardan nutqda to’liq foydalanish demakdir. nutq madaniyati yuksak bo’lgan kishi, birinchidan, o’z nutqini to’g’ri, adabiy til me’yorlariga muvofiq tuzadi. ikkinchidan, til vositalaridan eng muvofiq, eng zarurlarini tanlab olib, nutqning jozibali bo’lishini ta’minlaydi. shuningdek, nutqning ixchamligi, mazmundorligi ham katta ahamiyatga egadir. …

4 / 10

qiyin bo’lgan bo’lsa kerak. abdulla qodiriy, oybek qo’lda yozgan, bir sidra oson yozilgan yaxshi asar yo’q, har qanday zako va etuklik ham tahriru ter to’kishni taqozo etadi». ko’rinadiki, yozuvchilar so’z va so’z birikmalarining birini boshqasi bilan almashtirganda, normaga mosligini emas, maqsadga qay darajada muvofiq kelishini ko’zda tutadilar. nutq faoliyatida muallif o’z oldiga qo’ygan maqsadni eng aniq, eng to’g’ri, eng yaxshi, eng ta’sirli, eng tushunarli qilib ifodalaydigan so’zlarni, so’z birikmalarni, gaplarni, topishga, tanlashga intiladi. bu vositalarni yaxlit qilib, «maqsadga muvofiqlik» deb belgilash mumkin. so’zlovchining u yoki bu so’zning, u yoki bu sintaktik qurilma matnining maqsadga muvofiq tuzilganini sezishi, shunga muvofiq ish olib borishi lozim. norma va maqsadga muvofiqlikning birgalikdagi harakati nutq madaniyatini mukammallashtirishdir. /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 10

nutqvauningkommunikativsifatlari - Page 5

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutqvauningkommunikativsifatlari"

slayd 1 12-mavzu: nutq va uning kommunikativ sifatlari reja: 1.nutq bayon qilish usullari. 2.nutqning kommunikativ sifatlari. 3.mutaxassis nutqining ilmiyligi, to`g`riligi, aniqligi, mantiqiyligi, sofligi tayanch so’zlar: nutq, urg’u, bo’g’in, nutq sifatlari, nutqning to’g’riligi, nutqning sofligi, nutqning aniqligi, nutqning ta’sirchanligi, nutqning mantiqiyligi. nutq so’zlovchi yoki yozuvchi tomonidan shakllantirilgan matnning tashqi ko’rinishi bo’lib, u faqatgina lisoniy hodisa sanalmasdan, balki ham ruhiyat, ham nafosat hodisasi hisoblanadi. shuning uchun ham yaxshi nutq deyilganda, aytilmoqchi bo’lgan maqsadning tinglovchi yoki kitobxonga to’liq yetib borishi, ularga ma’lum ta’sir o’tkazishi nazarda tutiladi. shunga ko’ra nutq oldiga ma’lum talablar qo’yiladi. bu talablar nutqning ko...

This file contains 10 pages in PPTX format (90.3 KB). To download "nutqvauningkommunikativsifatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqvauningkommunikativsifatlari PPTX 10 pages Free download Telegram