o‘zbek tilining sohalarda qo‘llanishi

PPTX 25 pages 125.4 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 125.4 KB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

slayd 1 1-mavzu: “o‘zbek tilining sohalarda qo‘llanishi ” fanini o`qitishning maqsad va vazifalari. reja: 1. o’zbek tilining sohalarda qo’llanishi fanining o’rganish obyekti 2. o’zbek tilining sohalarda qo’llanishi fanining boshqa fanlar bilan aloqasi. 3.o’zbek tili va davlat qonunlari tayanch so‘zlar: ta’rifi, atama va termin, tarixiylik, atamalar shakllanishining xalq tarixi bilan bog’liqligi, “devonu lug’otit-turk”, sohaviylik, tor doira, jamiyat taraqqiyoti, atamalar va dunyo tillari, boyish yo’llari, o’zlashtirish, milliylashtirish, jadidlar, “davlat tili haqida”gi qonun qabul qilinadigan keyingi o’zgarishlar, dubletlar, paralellar, o’rin egallash, xalqaro atamalar, vaqt sinovi, vaziyat, so’z valentligi va atama yasalishi, me’yor. kasb-hunar atamalari,gilamchilik, kashtachilik, to’qimachilik, me’morchilik leksikasi, sohaviy me’yorlashgan atamalar, determinatsiya. ushbu fan talabalarni mamlakatimiz ijtimoiy hayotining barcha sohalarida davlat tilining imkoniyatlaridan to‘liq va to‘g‘ri foydalanishga oid masalalar, davlat tili haqidagi hujjatlar va ularning mazmun mohiyati; o‘zbek adabiy tili me’yorlari, oʻzbek-lotin alifbosining imlo qoidalari, sohaviy leksika va uning xususiyatlari, o‘zbek tilida soha terminlarining qo‘llanilishi, nutq uslublari, sohalarda rasmiy-idoraviy ish hujjatlarining yuritilishi, ularning …

2 / 25

o‘llash ko‘nikmalarini shakllantirish, talabalarda o‘zbek tilida yozma va og‘zaki ravishda aniq, toʻgʻri va ravon nutq tuzish malakasini takomillashtirish; ularning o‘zbek tili bo‘yicha savodxonlik darajasini oshirish, sohada nutq uslublari imkoniyatlaridan samarali foydalanish, xususan, soha doirasida qo‘llaniladigan rasmiy-idoraviy ish hujjatlarini toʻgʻri rasmiylashtirishga o‘rgatishdan iborat. fanning vazifasi talabalarni fanga doir nazariy bilimlar bilan qurollantirish, ularda o‘zbek adabiy tili me’yorlarga mos tarzda nutq yaratish amaliy ko‘nikmalarini hosil qilish; talabalarni mamlakat ijtimoiy hayotining barcha sohalarida davlat tilining imkoniyatlaridan to‘liq va to‘g‘ri foydalanishga o‘rgatishdan iborat. . mustaqillik tufayli xalqimiz dunyoga yuz tutdi va jahon bizni tanidi. biz tariximizga, madaniyatimizga yangicha nazar bilan qaray boshladik hamda o’z echimini kutayotgan muammolarni ijobiy hal qilishga kirishdik. barcha sohalar singari ona tilimiz va u bilan bog’liq muammolar ham asta-sekin echimini topmoqda.“o‘zbek tilining sohada qo‘llanilishi ”ga doir masalalarni hal qilishda tilshunos olimlarimizning mehnatlari, izlanishlari tahsinga loyiqdir. “o‘zbek tilining sohada qo‘llanilishi ” jamiyat madaniy taraqqiyoti, millat ma’naviy kamolotining muhim belgisidir. mamlakatimizda ma’naviy-ma’rifiy …

3 / 25

lning turli sathlarini o‘rganuvchi fanning barcha tarmoqlari bilan uzviy aloqadordir. umumiy tarzda aytiladigan bo‘lsa, “o‘zbek tilining sohalarda qo‘llanishi ” sohasi adabiy til doirasida fonetikadan tortib to uslubiyatgacha bo‘lgan barcha lingvistik sohalarni qamrab oladi. ilmiy jihatdan asoslangan nutqning o‘ziga xos jihatlari mavjudligi va u qaysi fan sohasida bo‘lishidan qat’i nazar ma’lum me’yorlarga bo‘ysunishi kerakligi, boshqa nolingvistik sohalar bilan aloqadorligini ko‘rsatuvchi omillardan sanaladi. oʻzbek tili tarixiga nazar o’zbek tili – turkiy tillarning qarluq guruhiga mansub tillardan; yangi uyg’ur tili bilan birgalikda qarluq-xorazm guruhchasini tashkil etadi.o’zbek tili asosan, o’zbekistonda shuningdek,afg’oniston, tojikiston, qirg’iziston, qozog’iston,turkmaniston,rossiya, turkiya,saudiya arabistoni, xitoy,aqsh, germaniya va boshqa mamlakatlarda tarqalgan. o’zbek tili qipchoq, o’g’uz,qarluq-chigil-uyg’ur kabi 3 ta til birligi sifatida shakllanib, murakkab dialektal tarkibi bilan ajralib turadi. unda 3 ta asosiy lahja bor, bular: 1) qarluq-chigil-uyg’ur lahjasi; 2) qipchoq lahjasi; 3) o’g’uz lahjasi. bu lahjalar tarkibidagi ko’plab shevalar fonetik,leksik va qisman morfologik jihatdan o’zaro farqlansa-da, ularning barchasi ham milliy o’zbek tilining, adabiy …

4 / 25

t turk”,”qutadg’u bilig” kabi o’lmas asarlar o’zbek xalqining dastlabki yozma yodgorliklari hisoblanadi.eski o’zbek adabiy tilining shakllanishi xiv asr oxirlari va xv asrga to’g’ri keladi.bu davr adabiy tilining shakllanishi va rivojlanishida buyuk shoir va mutafakkir alisher navoiyning hissasi beqiyosdir. o’zbek adabiy tili lutfiy,sakkokiy, navoiy, bobur ijodi bilan boshlanib, ogahiy, furqat, muqimiylar ijodida rivojlandi, sayqal topdi. tabiiyki, inson tabiat va jamiyat mahsuli sifatida ularning qurshovida yashaydi. ayni paytda, ularning oliy mahsuli ham sanalib, ana shu qurshovni narsa va predmet shaklida, voqyea va hodisa tarzida miyasida aks ettiradi, idrok qiladi, fikrlaydi. bu jarayonda material hisoblangan tilning ahamiyatini hyech narsaga qiyoslab bo‘lmaydi. shuning uchun ham til tafakkur quroli deb bejiz aytilmaydi. «til bilan tafakkur bir-birini taqozo etadigan ajralmas hodisadir. tilsiz tafakkur bo‘lmaganidek, til ham tafakkursiz bo‘lmaydi» . tilning inson uchun fikrlash vositasi bo‘lishini, moddiy asos sifatida xizmat qilishini hali birinchi bosqich deyishimiz mumkin. ikkinchi bosqichda esa fikrlash natijasida, tafakkur mahsuli reallashmog‘i, ya’ni fikrlash markazi …

5 / 25

rot ham yetkaziladi. demak, tilga bo‘lgan munosabatda to‘rtinchi bosqich yuzaga keladi. shu o‘rinda akademik v.v.vinogradovning muhim bir fikrini eslamaslik aslo mumkin emas. u tilning uchta eng muhim vazifasi mavjudligini ta’kidlagan edi: aloqa, xabar, ta’sir etish . til insonlar o‘rtasida aloqa vositasi bo‘lishi, tabiat va jamiyatdagi narsa va hodisalar to‘g‘risida xabar berishdan tashqari suhbatdosh yoki tinglovchiga ma’lum ta’sir o‘tkazish, hissiyotini qo‘zg‘atish kuchiga ham ega. agar bu holatni shartli ravishda beshinchi bosqich deb ataydigan bo‘lsak, ta’kidlaganimizdek, tilning bosqichma-bosqich takomillashib, mukammallashib va imkoniyatlari ham asta-sekinlik bilan kengayib borishini kuzatamiz. mana shu o‘rinda tilning hech bir imkoniyati nutqsiz, nutqiy jarayonsiz amalga oshmasligi, yuzaga kelmasligiga amin bo‘lamiz. «til va tafakkurning birligi nutqda o‘z ifodasini topadi. nutq og‘zaki va yozma holda mavjud bo‘lib, unda fikrimiz moddiy shaklga, ya’ni hissiy idrok etiladigan shaklga kiradi va shu tariqa u endi bir shaxsga emas, balki jamiyatga tegishli bo‘lib qoladi. . ma’lum bo‘ladiki, til nutqning o‘ta muhim unsuri sifatida aloqa, …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek tilining sohalarda qo‘llanishi"

slayd 1 1-mavzu: “o‘zbek tilining sohalarda qo‘llanishi ” fanini o`qitishning maqsad va vazifalari. reja: 1. o’zbek tilining sohalarda qo’llanishi fanining o’rganish obyekti 2. o’zbek tilining sohalarda qo’llanishi fanining boshqa fanlar bilan aloqasi. 3.o’zbek tili va davlat qonunlari tayanch so‘zlar: ta’rifi, atama va termin, tarixiylik, atamalar shakllanishining xalq tarixi bilan bog’liqligi, “devonu lug’otit-turk”, sohaviylik, tor doira, jamiyat taraqqiyoti, atamalar va dunyo tillari, boyish yo’llari, o’zlashtirish, milliylashtirish, jadidlar, “davlat tili haqida”gi qonun qabul qilinadigan keyingi o’zgarishlar, dubletlar, paralellar, o’rin egallash, xalqaro atamalar, vaqt sinovi, vaziyat, so’z valentligi va atama yasalishi, me’yor. kasb-hunar atamalari,gilamchilik, kashtachilik, to’qi...

This file contains 25 pages in PPTX format (125.4 KB). To download "o‘zbek tilining sohalarda qo‘llanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek tilining sohalarda qo‘ll… PPTX 25 pages Free download Telegram