dizartriyaning klinik-pedagogik-psixologik ko'rinishi va belgilari

DOCX 4 pages 20.7 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.7 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

mavzu: dizartriyaning klinik-pedagogik-psixologik ko'rinishi va belgilari dizartriya - bu tovush va so‘zlarni talaffuz qilishni qiyinlashtiradigan nevrologik muammolar tufayli yuzaga keladigan nutq buzilishidir. dizartriyada odam nutqni tushunadi va yoza oladi, lekin lablar, til va yumshoq tanglay innervatsiyasining buzilishi tufayli talaffuzda qiyinchiliklarga duch keladi. dastlabki yoshda dizartriya yozish va nutqni tushunish ko‘nikmalarini rivojlantirishni qiyinlashtirishi mumkin. n dizartriyaning klinik ko'rinishi dizartriyaning pedagogik. ko'rinishi dizartriyaning psixologik ko'rinishi 1 dizartriyaning klinik ko‘rinishi markaziy yoki periferik asab tizimi shikastlanishi natijasida yuzaga keladigan nutq motorikasining murakkab buzilishlari majmuasidir. dizartriyada nutqning barcha komponentlari – artikulyatsiya, fonatsiya, nafas olish, intonatsiya va ritm tizimlari birgalikda zararlanadi. bemorning nutqi odatda noaniq, sekin, bir maromda, xirillagan yoki bo‘g‘ilib chiqadigan tusga kiradi. bu holat asosan til, lab, jag‘ mushaklari faoliyatining buzilishi bilan bog‘liq bo‘lib, ular kuchsiz yoki haddan tashqari tarang bo‘lishi mumkin. natijada tovushlar to‘g‘ri hosil bo‘lmaydi, talaffuz “yuvilgan” ko‘rinadi, ayrim tovushlar almashadi yoki tushib qoladi. ayniqsa “r”, “l”, “s”, “sh”, “z” kabi …

2 / 4

‘ladi. ba’zan yuzning bir tomoni harakatsiz, mimika cheklangan ko‘rinadi. nutq jarayonida bo‘yin, yelka va yuz mushaklarining zo‘riqishi seziladi. bolalarda dizartriya nutqning kech shakllanishi, nozik motorika sustligi, harakat koordinatsiyasining buzilishi, yozuv va o‘qishdagi qiyinchiliklar bilan namoyon bo‘ladi. ularning nutqi tez charchaydi, ovoz barqaror emas, talaffuz noaniq. nevrologik ko‘rikda reflekslarning o‘zgarishi, artikulyatsion mushaklarning tonusi va harakat doirasi cheklanganligi aniqlanadi. dizartriyaning og‘ir shakllarida nutq deyarli tushunarsiz bo‘lib qoladi yoki umuman yo‘qoladi, bu anartriya deb ataladi. shunday qilib, dizartriyaning klinik manzarasi nutqning barcha jarayonlariga ta’sir ko‘rsatuvchi umumiy nevrologik buzilishlar majmuasini tashkil etadi va u logopedik tashxis hamda korreksion ishda chuqur tahlilni talab etadi. dizartriyaning pedagogik ko‘rinishi — bu nutq buzilishining o‘quvchi yoki bolalarning ta’lim-tarbiyasiga, psixik rivojlanishiga, shaxsiy faoliyatiga va ijtimoiy moslashuviga ta’sirini ifodalovchi holatdir. dizartriya nafaqat nutq apparati harakatining buzilishi, balki bolaning umumiy bilish jarayonlari, muloqot madaniyati va o‘quv faoliyatida qiyinchiliklar paydo bo‘lishiga sabab bo‘ladi. bunday bolalar nutqiy faoliyatni to‘laqonli egallay olmagani sababli o‘qish, …

3 / 4

nutqiy rivojlanishidagi sustlik bilan bir qatorda, psixologik jarayonlarning ham orqada qolishiga sabab bo‘ladi. ularning e’tibor, xotira, tafakkur va idrok faoliyatlari beqaror, sekin kechadi. bunday bolalar ko‘rsatmalarni eslab qolish va bajarishda qiynaladilar, nutqiy topshiriqlarni to‘liq anglamasliklari mumkin. dizartriya yozuv va o‘qish malakalarining shakllanishiga ham salbiy ta’sir etadi — disleksiya (o‘qishdagi nuqson) va disgrafiya (yozuvdagi nuqson) tez-tez uchraydi. dizartriyasi bor bolalar jamoa ishida faol bo‘lolmaydi, muloqotdagi qiyinchilik sababli ijtimoiy izolyatsiya holatiga tushishadi. shu sababli logoped, defektolog, psixolog va o‘qituvchining birgalikdagi korreksion-pedagogik yordami muhim ahamiyat kasb etadi. pedagogik jarayonda bunday bolalar uchun individual yondashuv, nutqni rivojlantiruvchi o‘yinlar, artikulyatsion mashqlar, fonematik eshituvni rivojlantirish mashg‘ulotlari tashkil etilishi lozim. dizartriyaning pedagogik ko‘rinishi shundan iboratki, u faqat nutqiy emas, balki umumiy intellektual va ijtimoiy rivojlanish jarayonlarini ham qamrab oladi. shu bois dizartriyasi bor bolalar bilan olib boriladigan ta’lim-tarbiya ishlari tizimli, izchil va psixologik-pedagogik jihatdan puxta rejalashtirilgan bo‘lishi kerak. dizartriyaning psixologik ko‘rinishi — bu nutq apparati faoliyatidagi buzilishlar …

4 / 4

shu bilan birga, ba’zilarida buning aksi — asabiylik, tajovuzkorlik, injiqlik, tez ranjish holatlari ham rivojlanishi mumkin. dizartriya bolaning hissiy-irodaviy sohasiga ham salbiy ta’sir qiladi: ular tez charchaydi, diqqatini uzoq saqlay olmaydi, topshiriqlarni yakunlashda befarqlik ko‘rsatadi. bu holat asosan nutqiy qiyinchiliklar va o‘z fikrini ifodalashdagi muvaffaqiyatsizliklar natijasidir. dizartrik bolalarda motivatsiya sustligi, o‘ziga nisbatan past baho, “men” obrazi zaif shakllanadi. ular o‘z tengdoshlaridan orqada qolayotganini sezib, ichki xavotir yoki uyat hissini boshdan kechiradilar. shuningdek, dizartriya bilish jarayonlari — diqqat, xotira, idrok, tafakkur rivojlanishida ham muammolar keltirib chiqaradi. diqqat tez chalg‘iydi, eslab qolish hajmi kamayadi, mantiqiy fikrlash sekinlashadi. ba’zi hollarda nutqiy faoliyatning sustligi sababli tafakkur jarayonlari ham yetarlicha faollashmaydi. bu esa ta’lim jarayonida qiyinchiliklarga olib keladi. psixologik ko‘rinish shuningdek ijtimoiy moslashuv bilan bog‘liq. dizartriyasi bor bolalar muloqotdagi cheklanishlar tufayli jamoaga kirisha olmaydi, o‘zlarini “boshqacha” his qiladilar. bu holat uzoq davom etsa, nevrotik holatlar, ichki komplekslar va ijtimoiy izolyatsiya yuzaga keladi. shu sababli psixologik …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dizartriyaning klinik-pedagogik-psixologik ko'rinishi va belgilari"

mavzu: dizartriyaning klinik-pedagogik-psixologik ko'rinishi va belgilari dizartriya - bu tovush va so‘zlarni talaffuz qilishni qiyinlashtiradigan nevrologik muammolar tufayli yuzaga keladigan nutq buzilishidir. dizartriyada odam nutqni tushunadi va yoza oladi, lekin lablar, til va yumshoq tanglay innervatsiyasining buzilishi tufayli talaffuzda qiyinchiliklarga duch keladi. dastlabki yoshda dizartriya yozish va nutqni tushunish ko‘nikmalarini rivojlantirishni qiyinlashtirishi mumkin. n dizartriyaning klinik ko'rinishi dizartriyaning pedagogik. ko'rinishi dizartriyaning psixologik ko'rinishi 1 dizartriyaning klinik ko‘rinishi markaziy yoki periferik asab tizimi shikastlanishi natijasida yuzaga keladigan nutq motorikasining murakkab buzilishlari majmuasidir. dizartriyada nutqning barcha komp...

This file contains 4 pages in DOCX format (20.7 KB). To download "dizartriyaning klinik-pedagogik-psixologik ko'rinishi va belgilari", click the Telegram button on the left.

Tags: dizartriyaning klinik-pedagogik… DOCX 4 pages Free download Telegram