nuklein kislotalar, tuzilishi va vazifalari. nuklein kislotalarning fizik-kimyoviy xossalari

DOC 94.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1495859679_68339.doc nuklein kislotalar, tuzilishi va vazifalari nuklein kislotalar, tuzilishi va vazifalari. nuklein kislotalarning fizik-kimyoviy xossalari reja: 1. nuklein kislotalarni o`rganish tarixi va ularning umumiy tavsifi. 2. nuklein kislota komponentlari. 3. nuklein kislotalarning tuzilish darajalari. 4. nuklein kislotalarning fizik-kimyoviy xossalari. 5. xromosomada dnk ning struktura tuzilishi (nukleosomalar). 6. nuklein kislotalar va organizmlar sistematikasi. 1. nuklein kislotalarni o`rganish tarixi va ularning umumiy tavsifi. nuklein kislotalar yangi bir biologik modda sifatida 1868 yili shveytsariyalik biolog olim fridrix misher tomonidan kashf etilgan edi. u yiringni tashkil qiladigan qon elementlari – leykotsitlar yadrosidan fosforga boy noma’lum birikmani ajratib olib, unga “nuklein” nomini beradi. keyinroq bu modda kislota xossasiga ega bo`lgani uchun “nuklein kislota” deb ataldi. 1891 yilda nemis olimi kossel bu moddalarni gidroliz qilib, ular 3 xil komponentdan: purin va pirimidinlar qatoriga kiradigan geterotsiklik azotli asoslar, uglevod va fosfat kislotadan tashkil topganligini aniqladi. shuningdek, u kislotalarning 2 turi mavjudligini ko`rsatdi. ular keyinroq tarkibiga kiradigan uglevod …

i. yadrosi shakllanmagan bakteriya hujayralari (prokariotlar) da dnk molekulasi sitoplazmaning maxsus zonasida – nukleoidda joylashgan bo`ladi. agar u bakteriyaning hujayra membranasi bilan bog`langan bo`lsa, mezosoma deb aytiladi. kichik o`lchamli dnk bo`laklari bunday xromosomali zonadan tashqarida joylashgan bo`lib, bakteriyalarda bunday qismlar plazmidalar deyiladi. yadrosi to`la shakllangan hujayralar (eukariotlar) da dnk yadro bilan yadrocha oralig`ida – xromosomalar tarkibida hamda yadrodan tashqari organoidlar (mitoxondriya va xloroplastlar)da bo`ladi. hujayraning taxminan 1-3 % dnk si yadrodan tashqariga, qolgan qismi esa yadro ichida taqsimlangan bo`ladi. dnk dan farqli ravishda rnk hujayrada tekisroq taqsimlangan. bu esa rnk ning vazifasi turli-tuman ekanligi bilan bog`liq. yuksak tuzilgan organizm hujayrasida hamma rnk ning 11 % i yadroda, 15 % i mitoxondriyada, 50 % i ribosomada va 24 % i gialoplazmada joylashgan bo`ladi. dnk ning molekulyar massasi tirik organizmning murakkablik darajasiga bog`liq. odam va boshqa yuksak organizmlarning hujayralaridagi xromosomalarda dnk giston va giston bo`lmagan oqsillar bilan bog`langan bo`ladi. bunday komplekslar dezoksiribonukleoproteidlar …

tuzilishiga ko`ra 2 guruhga – purin va pirimidinli guruhlarga bo`linadi. ularning orasida asosiy va siyrak (minor) purin va pirimidinli asoslar mavjud. eng muhim purinli asoslarga adenin va guanin; pirimidinliga esa – sitozin, uratsil va timin kiradi. dnk tarkibiga a,g,s,t; rnk tarkibiga esa timindan boshqa shu asoslarning hammasi va uratsil kiradi. minor asoslar asosan trnk va rrnk da uchraydi. ularga qo`shimcha metillangan purin va pirimidinli asoslar kiradi. nukleozidlar. azotli asosning pentoza bilan birikishidan hosil bo`lgan moddaga nukleozid deb aytiladi. nukleozidlar n-glikozidlarga mansub. ularda pentozaning c-1 atomi purinning n-3 yoki pirimidinning n-1 atomi bilan bog`langan. pentoza turiga qarab 2 xil nukleozidlar – tarkibida 2-dezoksiriboza bo`lgan dezoksiribonukleozidlar va tarkibida riboza bo`lgan ribonukleozidlar farqlanadi. dezoksiribonukleozidlar faqat dnk ga; ribonukleozidlar esa faqat rnk ga kiradi. pirimidin va purinli nukleozidlar o`ziga mos azotli asoslar tutadi. nukleotidlar. nukleozidlarning fosfat kislota qoldig`i bilan birikishidan nukleotidlar hosil bo`ladi, ya’ni nukleotid tarkibiga azot asosi, uglevod qoldig`i va fosfat kislota kiradi. …

i nukleozidlarning unumlari bo`lgani uchun asosiy va siyrak ribomononukleotidlar va dezoksiribomononukleotidlar farq qilinadi. mononukleotidlarning fosfatli uchiga qo`shimcha fosfatlarning birikishi hisobiga uzayishidan nukleozidpolifosfatlar hosil bo`ladi: adenozin 5¹-trifosfat (atf). hujayrada ko`proq nukleoziddifosfatlar va nukleozidtrifosfatlar uchraydi. siklik nukleotidlar nukleotidlarning unumlari bo`lib, hujayra ichidagi moddalar almashinuvining universal regulyatorlari hisoblanadi (3¹, 5¹ - amf va 3¹, 5¹ - gmf). nukleotidlar unumlarining katta guruhi turli fermentlarning kofermentlari bo`lib xizmat qiladi. 3. nuklein kislotalarning tuzilish darajalari. 3¹, 5¹- fosfodiefir bog`lari bilan bog`langan mononukleotidlarning to`g`ri chiziqli polinukleotid zanjiriga dnk va rnk ning birlamchi strukturasi deyiladi. dnk va rnk birlamchi strukturasining tuzilish negizi bir xil: bir mononukleotid pentozasining har bir 3¹-gidroksil guruhi ikkinchi mononukleotid pentozasining 5¹-gidroksil guruhi bilan kovalent bog` orqali bog`langan. shu sababdan 3¹, 5¹-difosfodiefirli bog`lar deb ataladi. dnk va rnk to`g`ri chiziqlarining uzunligi uning zanjiri tarkibidagi mononukleotidlar soniga bog`liq bo`lib, ikkita uchga ega bo`ladi: ulardan birinchisi 3¹-uchi, ikkinchisi esa 5¹-uchi deb ataladi. hujayradagi nuklein kislotalar zanjirining yig`ilishida …

turasi. dnk molekulalari nukleotidlari tarkibi uchun ularning ajratib olingan manbasidan qat’iy nazar muhim umumiy qonuniyatlari ham ma’lum. bu qonuniyatlar ularni kash etgan olim sharafiga chargaff qoidalari deb ataladi. ular quyidagilardan iborat: 1. purin asoslari (a+g) soni pirimidin asoslari (s+t) ga teng, ya’ni purinlarni pirimidinlarga nisbati birga teng: a+g/s+t =1. 2. adenin qoldiqlarining soni timin qoldiqlari soniga teng, ya’ni adeninning timinga nisbati birga teng ( a = t yoki a/t = 1). 3. guanin qoldiqlarining soni sitozin qoldiqlarining soniga teng (g = s yoki g/s = 1). 4. dnk tarkibidagi 6-aminoguruhlar soni 6-ketoguruhlar soniga teng: g + t = a+s. 5. faqat a + t va g + s yig`indilari o`zgaruvchan. agar a + t > g + s bo`lsa, bu at-turli dnk; agar g + s > a + t bo`lsa, bu gs - turdagi dnk bo`ladi. bu qoidadan dnk tuzilishi uchun purin va pirimidin asoslarining qat’iy tartibda mos kelishi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nuklein kislotalar, tuzilishi va vazifalari. nuklein kislotalarning fizik-kimyoviy xossalari"

1495859679_68339.doc nuklein kislotalar, tuzilishi va vazifalari nuklein kislotalar, tuzilishi va vazifalari. nuklein kislotalarning fizik-kimyoviy xossalari reja: 1. nuklein kislotalarni o`rganish tarixi va ularning umumiy tavsifi. 2. nuklein kislota komponentlari. 3. nuklein kislotalarning tuzilish darajalari. 4. nuklein kislotalarning fizik-kimyoviy xossalari. 5. xromosomada dnk ning struktura tuzilishi (nukleosomalar). 6. nuklein kislotalar va organizmlar sistematikasi. 1. nuklein kislotalarni o`rganish tarixi va ularning umumiy tavsifi. nuklein kislotalar yangi bir biologik modda sifatida 1868 yili shveytsariyalik biolog olim fridrix misher tomonidan kashf etilgan edi. u yiringni tashkil qiladigan qon elementlari – leykotsitlar yadrosidan fosforga boy noma’lum birikmani ajratib olib, ...

DOC format, 94.0 KB. To download "nuklein kislotalar, tuzilishi va vazifalari. nuklein kislotalarning fizik-kimyoviy xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: nuklein kislotalar, tuzilishi v… DOC Free download Telegram