psixologik tadqiqotlar olib borish shakllari

PPT 51 pages 1.6 MB Free download

51 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPT

Pages 51

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 51

hozirgi zamon psixologiyasi tadqiqot metodlari. o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat pedagogika instituti maktabgacha ta`lim yo‘nalishi 1-kurs 252-guruh kechki talabasi yangiboyeva sanobarning bolalar psixologiyasi va psixodiognostikasi fanidan taqdimot ishi ishi psixologik tadqiqotlar olib borish shakllari bolani o‘rganish ikki asosiy shaklda: “ko‘ndalangiga kesim” va “uzunasiga kesim” metodi deb nomlanuvchi tadqiqot shaklida amalga oshiriladi. tadqiqot ko‘ndalangiga kesim shaklida o‘tkazilganda turii yoshdagi bolalar guruhlarida muayyan psixologik jarayon, holat yoki xususiyat o‘rganiladi va har xil yosh bosqichidagi bolalar ustidan olib borilgan tadqiqot natijalari o‘zaro solishtiriladi. masalan, d.b.elkonin kichik, o‘rta va katta maktabgacha yoshdagi bolalaming syujetli-rolli o‘yinlariga xos xususiyatlarni o‘rganib, o‘zaro solishtirib bolalar o‘yinlari taraqqiyotiga xos umumiy qonuniyatni aniqlagan. ko‘ndalangiga kesim shaklidagi tadqiqotda asosiy e’tibor sinaluvchi bolalar yoshidagi farqlarga qaratuishi kerak. farq qanchalik kichik bo‘lsa, pslxologtadqiqotchi bola psixikasi va shaxsidagi muhim o‘zgarishlami payqash uchun ko‘proq imkoniyatga ega boiadi. tadqiqot uzunasiga kesim shaklida o‘tkazilganda bir yoki bir necha bolaning muayyan vaqt oraligidagi …

2 / 51

i asosiy va yoidamchi metodlarga ajratiladi. asosiy metodlar — kuzatish va eksperiment — bola taraqqiyoti haqida ishonchli ma’lumot bera oladi. yordamchi metodlar — test, so‘rov, faoliyat mahsullarini o‘iganish — tasvirlovchi maiumot berib, bu maiumot asosida faqatgina taxminlami ilgari surish mumkin boiadi. kuzatish — psixologik tadqiqotning asosiy empirik metodlaridan biri boiib, psixik hodisalami maqsadga muvofiq va tizimli ravishda idrok etishga asoslangandir. kuzatish — tadqiqot vazifalaridan kelib chiqib maxsus tashkil etilgan idrok jarayonidir. kuzatish quyidagi talablaiga javob berishi kerak: 1. kuzatishdan oldin uning maqsadi aniq belgilanishi kerak: bola psixikasi, xulq-atvori va faoliyatining qaysi tomonlari kuzatilishini aniqlashtirish lozim. 2. kuzatish ob’ektiv bo‘lishi kerak: kuzatishda faqat u yoki bu holat, hodisani qayd etish, uni sub’ektiv talqin etishga o‘tmaslik lozim. 3. kuzatish muntazam, katta vaqt oraliqlarisiz o‘tkazilishi kerak. eksperiment — ilmiy bilishning asosiy metodlaridan biri. uning kuzatishdan asosiy farqi shundaki, unda tadqiqotchi o‘rganilayotgan vaziyatga faol ta’sir ko‘rsatadi, bir yoki bir necha o‘zgaruvchilar bilan manipulyatsiyani amalga …

3 / 51

llarga qanday javob qaytarish, undan olingan maiumotlar nima maqsadda ishlatilishi haqida m aium ot beriladi. 3. “so‘rovga moslashish”. bunda sinaluvchi savollarga javob berishga yo‘naltiriladi, unda o‘ziga nisbatan ishonch hosil qilinadi, u bilan o ‘zaro ishonchga asoslangan munosabat o‘matiladi, unda savollarga o ‘zing xoxlaganday javob qaytarish mumkin, degan taasurot hosil qilinadi. buning uchun so‘rovda dastlab emotsional-neytral, oson, umumiy savollar beriladi. proektiv metod — shaxsni o‘iganish metodlaridan biri. unda shunday eksperimental vaziyatlar yaratiladiki, bu vaziyatlar sinaluvchilar tomonidan talqin etilishi mumkin bo‘ladi. aynan sinaluvchining bergan talqinini tahlil etish orqali uning shaxsi haqida muayyan xulosalar chiqariladi. chunki muayyan eksperimental vaziyatni talqin etar ekan proeksiya mexanizmi tufayli sinaluvchi o‘z ichki kechinmalari, o ‘y-xayollari, orzulari, qo‘rquv va xavotirlarini tashqariga chiqaradi. makatbgacha yoshdagi bolalar bilan ishlaganda q o ‘llaniladigan odatdagi proektiv m etodikalar quyidagilardan iborat: “bola appertseptsiya testi”, “oilaviy ustanovkalaming jekson testi”, “dyuss ertaklar metodikasi” va hokazolar. ushbu metodikalami qoilash asosan individual ish jarayonida amalga oshirilib, ancha …

4 / 51

” grafik testi, “grafik diktant” va boshqalami oladi. yuqorida tilga olingan metodik vositalar adabiyotlarda batafsil tahlil etilgan. haqiqiy ilmiy psixologiya psixikani o`rganishning ob'ektiv metodlaridan foydalanish asosiga ko`rilishi kerak. hozirgi zamon psixologiyasining ilmiy tadqiqotga nisbatan muhim talabi psixik faktlarini genetik (tarixiy) jihatdan o`rganish printsipiga amal qilishni taqozo etadi. genetik printsipning mohiyati shundan iboratki, o`rganilayotgan psixik xodisaga jarayon deb qaraladi va tadqiqotchi uning dialektik rivojlanishining barcha xolatlarini tiklashga, ular bir–birlarini qay yo`sinda olmoshtira olishlarini ko`rish va tushunib etishga harakat qiladi, o`rganilayotgan psixik faktni uning konkret tarixi jihatidan tasavvur etishga o`rinadi. psixologiyada genetik printsipdan foydalanish zarurligini p. p. blonskiy (1884–1941), l. s. vigotskiy (1896–1934), s.l.rubinshteyn (1889–1960), a.n. leontev (1903–1979) lar o`z asarlarida ta'kidlaganlar. tadqiqotlarni amalga oshirishning genetik printsipi keyingi yillarda, ayniqsa bolalar psixologiyasida bola shaxsini bo`ylama kesimi (prodolniy razrez) bo`yicha o`rganish metodi deb atalgan usuli keng qo`llanilmoqda. bu longityud metodi deb ham aytiladi. longityud (inglizcha longitude–dolgota) bir xolatni uzoq vaqt va muntazam o`rganish …

5 / 51

zazzo, rus olimlari n. a. menchinskaya, a. n. gvozdev, n. s. leytis, v. s. muxina va boshqalar bu usuldan keng foydalandilar. bu usulda kuzatish "ona kundaligi" singari nomda ham atalishi mumkin. psixologik tadqiqotlar ilmiyligini oshirishda bir necha fanlar hamkorligiga suyanib kompleks metod qo`llaniladi. (psixologiya, fiziologiya, genetika, falsafa, sotsiologiya, kibernetika, logika va boshqa fanlar hamkorligi). ikkinchi guruh–empirik metodlarga kuzatish (o`z–o`zini kuzatish), eksperiment (tabiiy va laboratoriya eksperimenti), test, anketa, so`rovlar, sotsiometriya, suhbat, intervyu, faoliyat jarayoni va uning mahsulini tadqiq qilish, tarjimai xol (shaxsiy guvohnomalarni, xujjat, turmush faoliyati voqealarini tahlil qilish) kabilar kiradi va ular sinash, tekshirish, diagnostika va prognozlash vazifalarini bajaradi. uchinchi guruh metodlar–natijalarni qayta ishlashga mo`ljallangan bo`lib, ular statistik (miqdoriy) va psixologik (sifat) tahlili turlariga bo`linadi. tadqiqot metodlarining to`rtinchi guruhi –genetik va donalash metodlaridan iboratdir. genetik metodga asoslanib psixik o`zgarishlar bilan rivojlanish bosqichlarining bevosita bog`liqligining ildizini aniqlanadi. o`zilishlarga yo`l qo`ymaslik uchun yig`ilgan materiallar maxsus bosqichlarga ajratib sharxlanadi. tadqiqotning birinchi tayyorlov bosqichida …

Want to read more?

Download all 51 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologik tadqiqotlar olib borish shakllari"

hozirgi zamon psixologiyasi tadqiqot metodlari. o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat pedagogika instituti maktabgacha ta`lim yo‘nalishi 1-kurs 252-guruh kechki talabasi yangiboyeva sanobarning bolalar psixologiyasi va psixodiognostikasi fanidan taqdimot ishi ishi psixologik tadqiqotlar olib borish shakllari bolani o‘rganish ikki asosiy shaklda: “ko‘ndalangiga kesim” va “uzunasiga kesim” metodi deb nomlanuvchi tadqiqot shaklida amalga oshiriladi. tadqiqot ko‘ndalangiga kesim shaklida o‘tkazilganda turii yoshdagi bolalar guruhlarida muayyan psixologik jarayon, holat yoki xususiyat o‘rganiladi va har xil yosh bosqichidagi bolalar ustidan olib borilgan tadqiqot natijalari o‘zaro solishtiriladi. masalan, d.b.elkonin kichik, o‘rta va katta maktabga...

This file contains 51 pages in PPT format (1.6 MB). To download "psixologik tadqiqotlar olib borish shakllari", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologik tadqiqotlar olib bor… PPT 51 pages Free download Telegram