xarbiy san'at tarixi

DOC 35 pages 159.0 KB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 159.0 KB

File type DOC

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

kirish kirish. i.bob.xarbiy san'at tarixi va uning tarakkiyoti. i.1.antik davrda harbiy san'atning vujudga kelishi. i.2.o'rta asrlar davrida harbiy san'at. i.3.yangi davrda harbiy san'atning rivojlanishi. ii.bob o'rta osiyo harbiy san'ati tarixi. ii.1.o'rta osiyoda harbiy mudofaa devorlari. ii.2.o'rta osiyoda harbiy san'atning rivojlanishi. ii.3.o'rta osiyo harbiy san'ati haqida chet el muarrixlari fikrlari. ii.4.amir temur va temuriylar davrida harbiy san'at rivoji ii.4.mustaqilo'zbekiston respublikasida harbiy san'at taraqqiyoti. xulosa. foydalanilgan manba va adabiyotlar ruyxati. i.bob.xarbiy san'at tarixi va uning tarakkiyoti. i.1.antik davrda harbiy san'atning vujudga kelishi. turkiy qavmlar jahondagi eng qadimgi xalqlardan sanalib, ular yashagan hudud faqat hozirgi o'rta osiyoni qamrab olmasdan balki sharqda tinch okeani, g'arbda dnepr va don daryolariga qadar bo'lgan ulkan hududni qamrab olgan. ular o'zaro madaniy, iqtisodiy va ba'zan harbiy-siyosiy aloqada bo'lganlar. turon zaminida yaratilgan kashfiyotlar, jang qilishning yangi usullari barcha turkiy xalqlar tomonidan tezda o'zlashtirib olinib, yangi bosqichga ko'tarilgan. mil avval 3-ming yillik oxiri-2 ming yillikda sharqdagi ko'chmanchi xalqlarda otliq qo'shin …

2 / 35

rakterida bo'lgan. biroq davlatning kuchayishi qo'shin miqdorining o'sishi, tajribaning oshishi va chopqun qilishdan qo'shni mamlakat va xalqlarni bosib olishga o'tilishi bilan oddiy urush olib borish sa'natga aylana boshlagan. strategiya urush olib borish sa'nati sifatida, asosan sharqda vujudga kelgan. qadimgi sharq qo'shinlarining urush olib borish san'ati , asosan, son jihatidan ortiq qo'shin bilan dushmanni tor-mor etishga qaratilgan. ko'chmanchi xalqlar (skiflar, saklar, massagetlar va b.) kuchli dushman hujum qilganda ko'pincha mamlakat ichkarisi tomon atayin chekinganlar. ular yo'llarida uchragan joylarni vayron qilib, kichik otliq qismlar bilan dushmanga beto'xtov xamla qilib uni xoldan toydirganlar, so'ngra qarshi hujumga o'tganlar. strategik mudofaa (chekinish) va strategik hujum (qarshi hujumga o'tish)ning shunday turini birinchi bo'lib qora dengiz bo'yi skiflari mil.av 512 y.da doro 1 bosqini davrida qo'llaganlar. saklar ham doro1 ga qarshi raqibni cho'l-biyobonlarga hiyla bilan boshlab borish taktikasini qo'llashgan. ulardan o'rnak olib mil.av 53 yilda parfiyaliklar rimliklarning m.krass boshchiligidagi qo'shinini karri jangida yakson qilganlar. jahon harbiy sa'nati …

3 / 35

ning qatorini yorib o'tib, ularni mamlakat ichkarisiga qadar ta'qib etib borganlar. biroq fors qo'shinining qanotlari zaifligi tufayli qurshovga tushib qolish xavfi tug'ilgan. shu sababli orqaga chekinilgan. sak suvoriylari jang paytida orqaga o'girilib ham behato otar edilar. mil.av. 329-327 y.larda spitamen aleksandr (iskandar)ga qarshi partizan urushi taktikasini qo'llagan. mil.av. 3-a. oxirida hunlar hukmdori mode xoqon harbiy islohat o'tkazgan. u an'anaviy engil otliq qo'shinni og'ir qurollangan otliq qo'shinga aylantiradi. gerodot massagetlar qo'shinidagi otliq jangchilarning og'ir qurol-aslahalari bo'lganini qayd etgan. shunisi xarakterliki, keyinchalik bunday qurollanish odati orol bo'ylaridan sarmat-alanlar orqali sharqiy evropaga tarqalgan. parfyanlar rimliklarga qarshi karri jangida uni ilk bor keng qo'llashgan (q.katafraktlar). massagetlar yurtidan mo'g'iliston, xitoy va sibir (oltoy)ga og'ir qurollangan suvoriyga mo'ljallangan baland bo'yli ajoyib jangovar otlar tarqalgan. hunlarning harbiy tartibiga binoan har bir ming kishidan iborat bo'lgan qo'shinga mingboshi. 100 kishidan iborat qo'shinga yuzboshi, 10-jangchiga-o'nboshi boshchilik qilgan. qo'shin, asosan otliq askarlardan iborat bo'lgan. hunlar qo'shini 4 qismga bo'linib, xar …

4 / 35

simaga tushib qolgan paytlar ko'p bo'lgan. aynan hunlar davrida osiyo cho'l mintaqalarda harbiy sa'natning harbiy- texnikaviy va tashkiliy sohalarida bir qator muhim yangiliklar tarqalagan: suyak qoplagichli murakkab tarkibli kamon, hushtak tovushini beruvchi ko'p parrakli paykonlar, qo'shin tuzilishining markazlashgan tizimi, masofa jangi olib borishning samarali taktikasi, mudofaa inshootlari (harbiy istehkomlar) qurish an'analari vujudga keldi. o'rta osiyoda kushon podsholigi davrida saltanat sarhadlarida mustahkam qal'alar (jumladan, xorazmdagi ayoz qal'a, tuproq qal'a va b.) qurilishi keng rivojlangan. shaharlar burjli qalin devorlar bilan o'rab olingan. qang davlati qo'shinining asosini engil otliqlar tashkil etgan, qo'shin safarda ekanligida razvedka maqsadida oldinga ilg'or qism jo'natilgan. o'tmishda har bir qabilaning o'ziga xos o'roni bo'lgan. bir necha qabilalar birlashib, dushmanga qarshi kurashayotgan paytda qabila sarkardasi o'ziga tegishli qabila jangichilarini nomini aytib chaqirgan. o'rta asrlarda o'ronlardan juda keng foydalanilgan. eftaliylar davrida jang qilishning asosiy usullaridan biri, kuchli raqib bilan yuzma-yuz jang qilmasdan uning 2 qanotiga beto'xtov zarbalar berish yo'li bilan uni …

5 / 35

or qoplagan tog'dan oshib to'satdan qilgan hujumi va qora irtishdan o'tib turgashlar uxlab yotganda qo'qqisdan hujum qilib ularning torg'mor qilinganligi). turk sarkardalari raqibini g'aflatda qoldirish usulidan keng foydalanganlar. arablar istilosi davrida sug'dga yordamga kelgan turkashlar kichik urush taktikasini qo'llaganlar. ularning engil otliq qo'shini arablarga qo'qqisdan hamla qilib ularga tinchlik bermagan. bunday taktika arab garnizonlarini doimo o'ta hushyor holatda turishga majbur qilgan. arablarga faqat jang bilan olingan shaharlar va vodiylardagi himoyasiz qishloqlar bo'ysingan. turk xoqonligida qo'shin zarbdor qismlardan- kamon bilan qurollangan engil otliqlar va og'ir qurollangan otliqlardan, shuningdek, ko'p sonli yordamchi qismlardan: piyodalar, ug'ruq, xizmatkorlar, ta'minot xizmati va b.dan iborat edi. ibn xaldunning yozishicha, insoniyat vujudga kelgandan beri er yuzida urushlar 2 yul bilan olib borilgan: biri-saf tortib hujum qilish (bi-l-zaxf sufufa), ikkinchisi-al-karr-va-l-farr(aynan, “hujum va chekinish”)usuli,ya'ni shiddatli hujum qilish va raqibini tuzoqqa tushirish maqsadida yolg'ondakam chekinish taktikasi.bu usullarni birinchisiga “sosoniylar usuli”, ikkinchisiga “turkiylar usuli” deb nom berilgan. urushga turkiy qabilalar tinchlik …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xarbiy san'at tarixi"

kirish kirish. i.bob.xarbiy san'at tarixi va uning tarakkiyoti. i.1.antik davrda harbiy san'atning vujudga kelishi. i.2.o'rta asrlar davrida harbiy san'at. i.3.yangi davrda harbiy san'atning rivojlanishi. ii.bob o'rta osiyo harbiy san'ati tarixi. ii.1.o'rta osiyoda harbiy mudofaa devorlari. ii.2.o'rta osiyoda harbiy san'atning rivojlanishi. ii.3.o'rta osiyo harbiy san'ati haqida chet el muarrixlari fikrlari. ii.4.amir temur va temuriylar davrida harbiy san'at rivoji ii.4.mustaqilo'zbekiston respublikasida harbiy san'at taraqqiyoti. xulosa. foydalanilgan manba va adabiyotlar ruyxati. i.bob.xarbiy san'at tarixi va uning tarakkiyoti. i.1.antik davrda harbiy san'atning vujudga kelishi. turkiy qavmlar jahondagi eng qadimgi xalqlardan sanalib, ular yashagan hudud faqat hozirgi o'rta osiyoni qamr...

This file contains 35 pages in DOC format (159.0 KB). To download "xarbiy san'at tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: xarbiy san'at tarixi DOC 35 pages Free download Telegram