topiraqlar geografiyasi

PPTX 15 pages 7.5 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.5 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

prezentatsiya powerpoint topiraqlar geografiyasi tema;uniraw procesi joba 1.uniraw procesi tu`rleri 2.fizikaliq uniraw 3.ximiyaliq uniraw 4.organikaliq uniraw 5.paydalang`an a`debiyatlar 3.2-§. unıraw procesi jer júzinde temperatura ózgeriwi, suw, hawa hám tiri organizmler tásirinde taw jınıslarınıń fizikalıq hám ximiyalıq ózgeriwi unıraw dep ataladı. unırap ketiw nátiyjesinde taw jınısları hám mierallar tarqaladı hám ózgeredi, jańa ximiyalıq birikpeler, topıraq, qazılma baylıqlar hám túrli relyef formaları payda boladı. unıraw procesleriniń kelip shıģıwında tómendegi faktorlar tiykarǵı rol oynaydı: 1. quyash nurı energiyası. 2. atmosfera quramındaǵı kislorod, karbonat angidrid hám basqalar. 3. topıraq atmosferasınıń ıǵallıǵı hám onıń rejimi. 4. taw jınıslarında temperaturanıń ózgerip turiwi. 5. taw jınısları joqarı qatlamınıń suw rejiminiń ózgeriwi. 6. topıraq organizmleriniń iskerligi. unıraw procesi úshke bólinedi: fizikalıq yamasa mexanikalıq, ximiyalıq hám biologiyalıq yamasa organikalıq. fizikalıq yamasa mexanikalıq unıraw - qattı taw jınıslarınıń hár qıylı úlken-kishi bóleklerge bólinip ketiwi. taw jınıslarınıń fizikalıq unıraw nátiyjesinde olardaǵı kishi jarıqlar keńeyedi, tereńlesedi, jańaları payda boladı. fizikalıq unırawdıń júz …

2 / 15

s, ásirese, bálent tawlı aymaqlar ushın tán, sebebi bunday aymaqlarda hawa temperaturasına baylanıslı jarıqlarǵa kirip qalǵan suwdıń temperaturası jıldıń derlik barlıq máwsimlerinde tómenlep yamasa kóterilip turadı. sol sebepli taw janbawırlarınıń úlken bólimi qalıń sıǵalanlar, qurumlar, shaqıq taw jınısları menen qaplanǵan. taw jınısları jarıqlarında suwdıń qayta muzlap eriwi menen baylanıslı fizikalıq unıraw suwıqtan unıraw dep ataladı. fizikalıq unıraw nátiyjesinde qattı taw jınısları mayda-mayda bolıp ketedi, maydalanǵan bóleksheler hátte 0,01 mm ge jetedi. qattı taw jınısları bóleksheleriniń ıssılıqtan keńeyiwi de fizikalıq unırawǵa kiredi. fizikalıq unırawǵa jer betiniń ósimlikler menen qalıń hám siyrek qaplanganlıǵı tásir kórsetken. suw az hám ósimlikler siyrek yamasa bolmaǵan orınlarda fizikalıq unıraw kúshli boladı. ximiyalıq unıraw taw jınıslarına suw, atmosferadaǵı hár túrli gazler (kislorod, karbonat angidrid) hám suwlar quramındaǵı hár túrli duz hám gazlerdiń tásirinde júz beredi. ximiyalıq unıraw kóbinese fizikalıq unıraw menen birge júz beredi, bul bolsa qattı taw jınıslarınıń jáne de kóbirek maydalanıwına járdem beredi, sonıń menen …

3 / 15

likler hám taw jınıslarınıń unırawına mexanikalıq jol menen (tamırlarınıń ósiwi) hám ximiyalıq jol menen (ósimlikler tamırınıń túrli kislotalardı islep shıǵarıwı) tásir kórsetedi. ximiyalıq unıraw júz beriwinde mikroorganizmlerdiń rolı jaqsı emes. taw jınıslarınıń unırawında jánlikler, qurt-shirkeyler, qurtlar, jer qazıwshı haywanlar hám insan iskerligi úlken rol oynaydı. joqarıda atap ótilgen unıraw processleriniń túrleri kóp aymaqlarda qattı taw jınıslarına bir waqıttıń ózinde óz tásirin kórsetedi. biraq, aymaqtıń sharayatına qarap, olardan biri ústinlik etiwi múmkin. unıraw procesleri jer júziniń barlıq aymaqlarında jer astı suwlarınan joqarıda júz beredi hám unıraw qabıǵın payda etedi. unıraw qabıǵı - taw jınıslarınıń hawa, suw hám organizmler tásirinde ózgeriwinen payda bolģan gewek jınıslar qatlamı. unıraw procesleri taw jınıslarınıń quramına qarap hár túrli aymaqta hár túrli rawajlanadı. taw jınıslarınıń bir túrinde olar tez, basqa túrinde bolsa áste rawajlanadı. sonıń menen birge bir taw jınısı hár qıylı klimat sharayatında hár qıylı túrde unıraydı. sebebi hawa temperaturası, onıń amplitudasınıń ózgeriwi, suw muģdarınıń bir …

4 / 15

o jemiriliw, unıraw ) - topıraqtıń eń ónimli joqarı qatlamları hám topıraq astı jınıslarınıń atmosfera jawınları hám de suwǵarıw suwi, samal hám basqa tásirinde jemiriliw procesi. júz beriw dárejesine kóre, tábiyiy hám jedellashgan (yemiradigan) túrlerge bólinedi. tábiyiy topıraq erroziyası salıstırǵanda aste keship, topıraq tábiyiy payda bolıw processinde qayta tiklenip turadı. jedellashgan topıraq erroziyası adamdıń xojalıq iskerligi (mádeniy ósimliklerdi ósiriwde jerden nadurıs, iykemsiz paydalanıw, erroziyaǵa qarsı ilajchoralarga ámel etpey jerlerdi ózlestiriw, sugorish, sharba buyımlardı bagıw, ormanzorlarni joq etiw, qurılıs jumısların aparıw hám basqalar ) nátiyjesinde júz berip, topıraq ónimliligin sezilerli dárejede tómenletip jiberedi. topıraq erroziyası, tiykarlanıp, relyefi tegis emes - pastbaland, erroziya bazisi (málim bir orınnıń m esabında teńiz júzesinen biyikligi menen suw kelip quyılatuǵın jerdiń teńiz júzesinen biyikligi arasındaǵı parq) úlken bolǵan jerlerde baslanadı. topıraq erroziyası payda bolıw faktorlarına kóre, suw, samal, sanaat, abraziya, jaylaw, mexanik topıraq erroziyası hám túrlerge bólinedi. suw erroziyasınıń baslanıwı hám kusheytiwi relyefi dúzilisi menen baylanıslı …

5 / 15

iliwi hám juwılıwı nátiyjesinde payda boladı. suw tásirinde jerdiń maydanında oqpanlar payda boladı. bir kdncha waqıttan keyin bul oqpanlar jemirilip jarlıqlar payda boladı ózbekstannıń suwǵarılatuǵın dıyxanshılıq zonasında suw erroziyası ıǵallıq menen jetkilikli támiyinlengen (jıllıq jawınsochin muǵdarı 350-400 mm den joqarı ) hám yarım támiyinlengen (jıllıq yoginsochin muǵdarı 200-300 mm) jawınnan suw ishetuǵınkor jerlerde hám de tipik hám toq tusli sur topraqlarda, tolıq emes taw aldı hám taw etagi qıyalarında (mas., tashkent, samarqand, qashqadárya hám surxondaryo wálayatlarında ; ulıwma maydanı 969, 4 mıń ga) tarqalǵan. samal erroziyası (deflyatsiya) 2 qıylı boladı : tezligi onsha úlken bolmaǵan samaldıń topıraq mayda bólekshelerin uchirib ketiwinen kelip shıǵıwshı ápiwayı hám úlken tezliktegi samal sebepli vujudga keliwshi shańlı dúbeley. samal erroziyası suwǵarılatuǵın jerlerge úlken zıyan jetkeredi (oraylıq ferǵana, buxara oazisi, qarsı shóli, qaraqalpaqstandıń batıs zonalarında, um. maydanı 1, 8 mln.ga). samal erroziyasına, relyefden qaramastan, tiykarlanıp bir jóneliste bolsatuǵın kúshli samal, topıraqtıń jeńil mexanik quramı hám kebirlanganligi, …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "topiraqlar geografiyasi"

prezentatsiya powerpoint topiraqlar geografiyasi tema;uniraw procesi joba 1.uniraw procesi tu`rleri 2.fizikaliq uniraw 3.ximiyaliq uniraw 4.organikaliq uniraw 5.paydalang`an a`debiyatlar 3.2-§. unıraw procesi jer júzinde temperatura ózgeriwi, suw, hawa hám tiri organizmler tásirinde taw jınıslarınıń fizikalıq hám ximiyalıq ózgeriwi unıraw dep ataladı. unırap ketiw nátiyjesinde taw jınısları hám mierallar tarqaladı hám ózgeredi, jańa ximiyalıq birikpeler, topıraq, qazılma baylıqlar hám túrli relyef formaları payda boladı. unıraw procesleriniń kelip shıģıwında tómendegi faktorlar tiykarǵı rol oynaydı: 1. quyash nurı energiyası. 2. atmosfera quramındaǵı kislorod, karbonat angidrid hám basqalar. 3. topıraq atmosferasınıń ıǵallıǵı hám onıń rejimi. 4. taw jınıslarında temperaturanıń ózgerip turi...

This file contains 15 pages in PPTX format (7.5 MB). To download "topiraqlar geografiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: topiraqlar geografiyasi PPTX 15 pages Free download Telegram