tuproqning suv havo issiqlik va oziq rejimlarni yaxshilash bo'yicha ilmiy maqolalar sharhi

PPT 28 pages 7.4 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.4 MB

File type PPT

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

4 - mavzu: tuproqning issiqlik va oziq rejimlari hamda ularni boshqarish. reja: issiqlikning oʼsimliklar va mikroorganizmlar hayotidagi ahamiyati. tuproqning issiqlik rejimini boshqarish tadbirlari. tuproq havosi va uning ahamiyati tuproqning havo rejimini boshqarish tuproqning suv havo issiqlik va oziq rejimlarni yaxshilash bo'yicha ilmiy maqolalar sharhi issiqlikning oʼsimliklar va mikroorganizmlar hayotidagi ahamiyati tuproqdagi biologik jarayonlar – oʼsimliklarni oʼsishi, mikroblar va xayvonlar hayoti bilan bogʼliq boʼlgan issiqlik tuproq hayotda muhim rol o’ynaydi. tuproqdagi issiqlik asosiy manbai – uning termik rejimini belgilaydigan quyosh energiyasidir. issiqlikning ikkinchi manbai mineral va organik moddalar, hamda mikroorganizmlar hayot faoliyati bilan bogʼliq boʼlgan biokimyoviy jarayonlarning oʼzaro taʼsirida sodir boʼladigan ekzotermik reaktsiyalaridir. yer yuzasiga tushadigan quyosh energiyasi miqdori joyning kengligiga oʼzgarib turadi. quyoshdan keladigan energiyaning hammasi tuproqqa yutilmaydi. u atmosferadan, yer satxidan va uni urab turgan oʼsimliklardan qaytadi va tarqaladi. qaytgan energiya kattaligi maʼlum satxiga tushishdan boshlab foiz bilan ifodalaniladi va albedo deyiladi. issiqlikning asosiy manbayi – quyosh 1 sm2 …

2 / 28

yaʼni effektiv temperatura deyiladi. oʼsimliklar turiga qarab temperatura sharoitiga turlicha munosabatda boʼladi. masalan, ulardan baʼzilari yuqori temperaturada(gʼoʼza, suli, makkajoʼxori va boshqalar) normal oʼsib rivojlansa boshqalari bahori don ekinlari nisbatan pastroq temperaturani talab etadi. kuzgi don ekinlari qishni yengil oʼtkazadi, bahorgilari esa qishki past temperaturada nobud boʼladi. urug‘larni unib chiqishi va maysalar paydo bo‘lishi uchun zarur bo‘lgan minimal xarorat sebarga, beda-0-1 bug'doy, arpa-1-2 no'xat, lavlagi-3-4 ko'ngaboqar, kartoshka-5-6 makkajuxori, soya-8-10 loviya, oqjo'xori, kanop-10-12 g'o'za, eryong'oq, sholi-12-14 sebarga, beda-2-3 bug'doy, arpa-4-5 no'xat, lavlagi-6-7 ko'ngaboqar, kartoshka-8-9 makkajuxori, soya-10-11 loviya, oqjo'xori, kanop-12-13 g'o'za, eryong'oq, sholi-14-15 ekinlar uchun optimal va maksimal harorat. optimal va maksimal harorat g’o’za kuzgi bug’doy, arpa, suli makkajo’xori optimal- 25-30s maksimal- 35-37s optimal- 20-25s maksimal- 30-35s optimal 25-30s maksimal- 35-40s ekinlarni o‘suv davrida talab etilgan foydali xaroratlar yig‘indisi (a.g.golsberg ma’lumoti) arpa- 950-1450s suli- 1000-1600s baxorgi qattiq bo'g'doy-1400-1700s kartoshka- 1200-1800s tarik – 1400-1950s don uchun ekilgan makkajuxori- 2100-2900s g'o'za-2900-4000s o’simliklarni haroratga ta’siri arpa, …

3 / 28

igi bilan ajralib turadi, chigit tuproq temperaturasi 10-12 c boʼlganda unsa ham, maysasi 16 c da yer betiga chiqadi. uning normal oʼsishi va rivojlanishi uchun temperatura 25-30 c dan past boʼlmasligi shart aks holda gʼoʼzaning rivojlanishi susayadi. o’rta tolali g’o’za uchun foydali harorat koʼsaklarni ochilishi 660s chigitni unib chiqish 84 s shonalash uchun 400 s gullash uchun 415 s gʼoʼza uchun foydali harorat- 1560s issiqlik va o’tkazuvchanlik tuproqning issiq qatlamlardan sovuq qatlamlarga issiqlik oʼtkazish qobiliyati uning issiqlik oʼtkazuvchanlik deyiladi. tuproqning issiqlik oʼtkazuvchanligi 1 sekundda 1 sm. qalinligidagi 1 sm2 satxidan oʼtgan kaloriya issiqlik miqdori bilan aniqlanadi. yerning chuqur qatlamlariga issiqlik borishi tuproqning issiqlik oʼtkazuvchanligiga bogʼliq. tuproqda gʼovakliklar soni oshsa issiqlik oʼtkazuvchanligi kamayadi. nam tuproq quruq tuproqqa nisbatan issiqlikni yaxshi oʼtkazadi ammo tez saflaydi. xavo issiqlikni yomon, suv va mineral jinslar yaxshi oʼtkazadi. serchirindi tuproq kam chirindi tuproqqa nisbatan issiqlikni sust oʼtkazadi ammo uzoq saqlaydi. tuproqning issiqlik oʼtkazuvchanligining omillarga bogʼlikliligi. yerni …

4 / 28

ssalari bilan bogʼliq holda chigitning barvaqt va qiygʼos unib chiqishiga imkon beradi. bunday yerlarda chigit tekis yerdagiga nisbatan 5-6 kun oldin unib chiqadi. tuproq haroratini oshirishni va rejimini tartibga solishning yana bir asosiy omili chigit yoki boshqa ekinlar urugʼi ekilgandan keyin yerlarni mulchalashdir. mulcha sifatida chirigan goʼng, koʼmir kukuni, qora qogʼoz va plyonka kabi materiallardan foydalanish mumkin. tuproqning havo rejimi har qanday tuproqda hamma vaqt maʼlum miqdorda havo boʼlib, undagi boʼshliqlarni toʼldirib turadi. maʼlum vaqt ichida tuproqqa havo kirishi va uning miqdori hamda tarkibini oʼzgarishi havo rejimi deyiladi. tuproqda atmosferadan kirgan havo va tuproqdagi har xil bio-kimyoviy protsesslar natijasida hosil boʼlgan gazlar uchraydi. atmosfera va tuproq havosining tarkibi so2 0,03% o2 20,95% n 78,8% atmosfer havosi co2 0,1-1,0% o2 19-21% n 78-80% tupro havosi tuproq havosi va ahamiyati. tuproq havosi unda yashaydigan ayrim mikroorganizmlar uchun zarur, chunki tuproqda havo yetishmasa, aerob mikroorganizmlar hayot kechira olmaydi. natijada organik qoldiqlar yahshi chirimasdan, …

5 / 28

rda issiqlik ajralib chiqadi. oʼsimliklar ildizi nafas olganda ajralib chiqadigan so2 bir qancha mineral moddalarning eruvchanligini oshiradi. bu oʼsimliklarning yaxshi oziqlanishiga yordam beradi. oʼsimliklarda nafas olishga qaraganda fotosintez jarayoni bir necha bor faolroq oʼtadi. shuning uchun ham oʼsimliklarda organik moddalar toʼplanadi. fotosintez jarayonida oʼsimliklar atmosferada 1t uglerod oʼzlashtirsa, ayni vaqtda 2 t erkin kislorod ajralib chiqadi. tuproq havosining tarkibini oʼzgarishi. tuproq havosining tarkibi vaqt-vaqti bilan oʼzgarib turadi. tuproq havosi tarkibidagi co2 miqdorining ortishi bilan o2 miqdori kamayadi. kislorod tuproq tipiga qarab, 2-3 % gacha kamayadi, co2 miqdori esa 10% gacha ortadi. tuproq havosi qaysi omillarga bogʼliq ekinlar turiga haroratga namlikka aeratsiyaga atmosfera va tuproq havo-sining almashinishi tezligiga ekinlarni parvarish qilish agrotexnikasi taʼsir etadi. yerlarni oʼz vaqtida haydash, sugʼorish, ekin qator oralarini ishlash tuproqda havo almashinishini tezlashtiradi. oʼsimlik ildizining nafas olishida va aerob mikroorganizmlar faoliyatida tuproq havosidagi kislorod nihoyatda zarur. izlanishlar shuni koʼrsatadiki,tuproq umumiy gʼovakligini 25-40 % i havo va 75-60% …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproqning suv havo issiqlik va oziq rejimlarni yaxshilash bo'yicha ilmiy maqolalar sharhi"

4 - mavzu: tuproqning issiqlik va oziq rejimlari hamda ularni boshqarish. reja: issiqlikning oʼsimliklar va mikroorganizmlar hayotidagi ahamiyati. tuproqning issiqlik rejimini boshqarish tadbirlari. tuproq havosi va uning ahamiyati tuproqning havo rejimini boshqarish tuproqning suv havo issiqlik va oziq rejimlarni yaxshilash bo'yicha ilmiy maqolalar sharhi issiqlikning oʼsimliklar va mikroorganizmlar hayotidagi ahamiyati tuproqdagi biologik jarayonlar – oʼsimliklarni oʼsishi, mikroblar va xayvonlar hayoti bilan bogʼliq boʼlgan issiqlik tuproq hayotda muhim rol o’ynaydi. tuproqdagi issiqlik asosiy manbai – uning termik rejimini belgilaydigan quyosh energiyasidir. issiqlikning ikkinchi manbai mineral va organik moddalar, hamda mikroorganizmlar hayot faoliyati bilan bogʼliq boʼlgan biokimyovi...

This file contains 28 pages in PPT format (7.4 MB). To download "tuproqning suv havo issiqlik va oziq rejimlarni yaxshilash bo'yicha ilmiy maqolalar sharhi", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproqning suv havo issiqlik va… PPT 28 pages Free download Telegram