blast dasturi va unda ishlashni o'rganish bosqichlari

DOCX 19 pages 5.3 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.3 MB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

reja: i. kirish bioinformatika faniga kirish. ii. asosiy qism 1.blast dasturi va uning ishlatilishi. 2.blast dasturida translatorlarning olinishi. iii. xulosa iv. foydalanilgan adabiyotlar bioinformatika faniga kirish. bioinformatika — umumiy biologiya, molekulyar biologiya , kibernetika, genetika , kimyo, informatika , matematika va statistikani birlashtirgan fanlararo sohadir. katta hajmdagi maʼlumotlarni tahlil qilishni talab qiladigan keng koʻlamli biologik muammolar bioinformatika dasturlari yordamida hal qilinadi.. bioinformatika asosan kompyuter usullarini oʻrganish va ishlab chiqishni oʻz ichiga oladi va biologik maʼlumotlarni olish, tahlil qilish, saqlash, tartibga solish va vizualizatsiya qilishga qaratilgan. bioinformatika biologiyaning koʻplab sohalarining muhim qismiga aylandi. bioinformatikaning tahlil usullari ushbu soha rivojlanishidan oldin deyarli imkonsiz boʻlgan katta hajmdagi eksperimental maʼlumotlarni sharhlash imkonini beradi. genetika va genomika sohasida bioinformatika genomlarning funksional annotatsiyasi, mutatsiyalarni aniqlash va tahlil qilishda yordam beradi. bularning ichida muhim vazifalarning biri gen ekspressiyasi va uni tartibga solish usullarini oʻrganishdir. bundan tashqari, bioinformatika dasturlari genomik maʼlumotlarni solishtirish imkonini beradi, bu molekulyar evolyutsiya qonuniyatlarini …

2 / 19

asalliklarni tashxislash uchun aniqroq testlarni ishlab chiqishga yordam beradi.. bemorlarga dori vositalarining samaradorligi va salbiy taʼsirini bashorat qilishga imkon beruvchi tadqiqot yoʻnalishi farmakogenetika deyiladi. farmakogenetikaning asosi bioinformatika usullariga tayangan. bioinformatikaning asosiy maqsadi biologik jarayonlarni tushunishga hissa qoʻshishdir. bioinformatikani boshqa biologiya yoʻnalishlaridan ajratib turadigan jihati shundaki, u ushbu maqsadga erishish uchun intensiv hisoblash usullarini yaratish va qoʻllashga qaratilgan. shunga oʻxshash usullarga misollar namunani aniqlash, maʼlumotlarni olish, mashinani oʻrganish algoritmlari va biologik maʼlumotlarni vizualizatsiya qilishdir. tadqiqotchilarning asosiy saʼy-harakatlari ketma-ketlikni moslashtirish, genlarni topish (genlarni kodlovchi dnk mintaqasini qidirish), genomni dekodlash, dori-darmonlarni loyihalash, dori-darmonlarni ishlab chiqish, oqsil tuzilishini moslashtirish, oqsil tuzilishini bashorat qilish, genlar ifodasini bashorat qilish muammolarini hal qilishga qaratilgan va oqsil-oqsil oʻzaro taʼsiri, genom boʻylab assotsiatsiyalarni izlash va evolyutsiyani modellashtirish hisoblanadi. blast dasturi va uning ishlatilinishi. blast (basic local alignment search tool – asosiy gomologik ketma-ketliklarni bazadan izlash dasturi) bu kompyuter dasturlaridan biri bo’lib, u oqsil tarkibidagi aminokislotalarni yoki dnk tarkibidagi nuklein …

3 / 19

dasturining asosiy oynasi quyidagicha ko’rinishda bo’ladi: blast dasturida ishlash uchun aqshning biotexnologik ma’lumotlar milliy markazi (ncbi) saytiga kiramiz. u yerdan blast bo’limi tanlaymiz. shunda blast dasturining asosiy oynasi ochiladi. agar nukleotidlar ketma-ketligini tekshirmoqchi bo’lsak chap tomonda turgan nucleotide blast tugmasini bosamiz. kompyuter ekranida quyidagi oyna ochiladi: 1.nukleotidlarimizni birinchi yuqoridagi qizil ko’rsatgichda ko’rsatilgan joyga ko’chirib olib qo’yamiz (ctrl+c va ctrl+v). 2. ikkinchi ko’rsatkich ko’rsatayotgan joy belgilanganligini tekshiramiz. bu nuqta siz yuklagan nukleotidlarni qaysi ma’lumotlar ba’zasi bilan solishtirish kerakligini aniqlashtirish uchun kerak. u yerda ayni vaqtda human genomic - odam genomi va mouse genomic – sichqon genomi ma’lumotlar bazasi ko’rsatilmoqda. biz others boshqalar degan bo’limini tanlashimiz kerak. chunki bizga aynan odam yoki sichqon genomi emas hamma hayvonlarning kerak. agar aynan odam yoki sichqonniki kerak bo’lsa aynan shularni o’zini tanlashimiz kerak bo’ladi. 3. oxirgi ko’rsatkich highly similar sequences – ‘‘juda ham o’xshash ketma-ketlik’’ degan tugma tanlanganligini ko’rsatmoqda. bu bizga biz tekshirayotgan nukleotidlar ketma-ketligiga …

4 / 19

st dasturining asosiy oynasiga kiramiz. bu yerda translatorlar olinishiga kerak bo’ladigan 2ta (blastx va tblastn) bor. blastx- o’rganilgan nukleotidlar ketma-ketligini kodlangan aminokislotalarga aylantiradi va keyin uni oqsillarning aminokislotalar ketma-ketligining mavjud ma’lumotlar bazasi bilan taqqoslaydi. tblastn- o’rganilgan aminokislotalar ketma-ketligi ketma-ket nuklein kislotalar bazasining tarjima qilingan ketma-ketliklari bilan taqqoslaydi. blast dasturida translator olishimiz uchun dastlab (ncbi) milliy biotexnologik axborot markazidan bizga kerak bo’lgan gen to’g’risidagi ma’lumotlarni topib olib, keyin uni blast dasturiga ko’chirib o’tkazishimiz kerak bo’ladi. misol uchun (short finger) kalta barmoqlilik geni haqida qidiruv beramiz. shunda bizda quyidagi oynalar paydo bo’ladi. bu oynada qidirayotgan genimiz orqali nechta va qanday turli xil klinik sinovlar o’tkazilgani haqida va shu genning oqsillari kabi ko’plab ma’lumotlar kelib chiqadi. masalan bu genning 29966 ta oqsili mavjud ekan. shundan so’ng biz nukleotidni bosamiz. chunki bizga nukleotid ketma-ketligi kerak bo’ladi. translator olish uchun avval dnk nukleotidlarini olib, keyin rnk molekulalarining nukleotidlariga aylantirishimiz kerak. shuning uchun biz quyidagi rasmda …

5 / 19

icha 100 ta natija ko’rsatilgan. agar tekshirilayotgan nukleotidlar ketma-ketligidagi 200 tadan ortiq nukleotidlar o’zaro o’xshash chiqsa natija qizil rangda bo’ladi. bizdagi natijada pushti 80-200 tagacha nukleotidlar o’xshash, yashil 50-80 tagacha bo’lgan nukleotidlar o’xshash va ko’k 40-50 tagacha nukleotidlar o’xshash bo’lgan natija olindi. bu yerda biz kiritgan genning rnk nukletidlari ketma-ketliklari asosida tarjima qilingan aminokislotalar ketma-ketligi hosil bo’lganligi natijasi ko’rsatilgan. xulosa xulosa qilib aytadigan bo’lsak, blast dasturi ma’lum bo’lgan oqsil yoki nuklein kislotalar gomologlarini izlab topishga imkoniyat yaratadigan dastur hisoblanadi. blast dasturi yordamida biz qilayotgan ilimiy ishimizda qo’llagan genimizni dnk yoki rnk nukleotidlar ketma-ketligini oqsilning aminokislotalar ketma-ketligiga tarjima qilib olib o’rganishimizni osonlashtirib, bizga qulaylashtirish va vaqtni tejash uchun xizmat qiladi. hozirgi kunda blast dasturi eng foydali dasturlardan biri hisoblanadi. foydalanilgan adabiyotlar 1. ↑ manisekhar s. r., siddesh g. m., manvi s. s. introduction to bioinformatics // statistical modelling and machine learning principles for bioinformatics techniques, tools, and applications. — springer, singapore, …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "blast dasturi va unda ishlashni o'rganish bosqichlari"

reja: i. kirish bioinformatika faniga kirish. ii. asosiy qism 1.blast dasturi va uning ishlatilishi. 2.blast dasturida translatorlarning olinishi. iii. xulosa iv. foydalanilgan adabiyotlar bioinformatika faniga kirish. bioinformatika — umumiy biologiya, molekulyar biologiya , kibernetika, genetika , kimyo, informatika , matematika va statistikani birlashtirgan fanlararo sohadir. katta hajmdagi maʼlumotlarni tahlil qilishni talab qiladigan keng koʻlamli biologik muammolar bioinformatika dasturlari yordamida hal qilinadi.. bioinformatika asosan kompyuter usullarini oʻrganish va ishlab chiqishni oʻz ichiga oladi va biologik maʼlumotlarni olish, tahlil qilish, saqlash, tartibga solish va vizualizatsiya qilishga qaratilgan. bioinformatika biologiyaning koʻplab sohalarining muhim qismiga aylandi...

This file contains 19 pages in DOCX format (5.3 MB). To download "blast dasturi va unda ishlashni o'rganish bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: blast dasturi va unda ishlashni… DOCX 19 pages Free download Telegram