yunoniston notiqlik san’ati tarixi

PPTX 20 pages 440.2 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 440.2 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

🏛️ yunoniston notiqlik san’ati tarixi 🏛️ yunoniston notiqlik san’ati tarixi sobirova muxtasarxon meni hech narsani bilmasligimni bilganim uchun ham donishmand deb hisoblashsa kerak rejalar: i. yunon notiqlik san’atining kelib chiqish omillari ii. yunon notiqlik san’atining shakllanish bosqichlari iii. yunon notiqlik maktablari va mashhur notiqlar iv. notiqlikning turlari va uslublari v. yunon notiqligining madaniy va siyosiy ahamiyati kirish qadimgi yunoniston insoniyat tarixida tafakkur, siyosat, san’at va falsafaning eng yuksak cho‘qqilaridan biri sifatida tanilgan. aynan shu zamin — notiqlik san’ati (yunoncha rhetorike technē)ning beshigi bo‘ldi. notiqlik san’ati yunonlar uchun nafaqat nutq madaniyati, balki fuqarolik burchi, siyosiy ong va inson erkinligini ifoda etuvchi vosita bo‘lgan.yunonlar uchun notiqlik san’ati — so‘z orqali hukmronlik qilish, odamlarni ishontirish va jamiyatni boshqarish qudrati edi. ularning demokratiyasi, sud tizimi, xalq majlislari va siyosiy kurashlari bu san’atni hayotiy zaruratga aylantirdi. miloddan avvalgi v–iv asrlar oralig‘ida notiqlik eng yuqori darajada shakllanib, falsafiy, siyosiy va pedagogik yo‘nalishlarda rivoj topdi. jamiyat va …

2 / 20

do bo‘lishi bilan, sudda o‘z huquqini himoya qiluvchi fuqarolarga yordam beruvchi mutaxassislar — notiqlar shakllana boshladi. bu davrda koraks (corax) va uning shogirdi tisiy (tisias) ilk nazariy asoslarni yaratdilar. ular nutqning kirish (prooimion), asosiy qism (diegesis), dalillar (pistis) va xulosa (epilogos) qismlarini ajratganlar. aynan shu tuzilma keyinchalik klassik notiqlikda ham saqlanib qoldi.koraks o‘z asarlarida “kichik sababni katta qilib ko‘rsatish”, “ko‘rsatmalilik” va “mantiqiy tahlil” usullarini ishlab chiqqan. ularning qarashlari afina notiqligi uchun metodik poydevor bo‘ldi. yunon notiqlik san’atining shakllanish bosqichlari 1. sofistlar davri (mil.avv. v asr) sofistlarning roli notiqlik san’atining ilmiy shakllanishi sofislar (yunoncha sophistes – “donishmand”) faoliyati bilan chambarchas bog‘liq. ular notiqlikni o‘rgatadigan birinchi professional o‘qituvchilar bo‘lishgan. sofistlar yoshlarni davlat xizmatiga, siyosiy hayotga tayyorlashgan. ularning eng mashhurlari: protagor, gorgiy, prodik, hippiy, antifont. ular notiqlikni ishontirish san’ati sifatida ta’riflab, nutqning estetik va psixologik ta’siriga katta e’tibor berishgan. protagor protagor (480–410 mill.avv.) protagor “inson barcha narsaning o‘lchovidir” degan g‘oyasi bilan mashhur. u …

3 / 20

i tarbiyalash” edi. uning maevtika (“fikrni tug‘dirish san’ati”) usuli keyingi ritorikada tahlil, so‘rov va mantiqiy dalil usullarining asosini tashkil qildi. platon aflotun (platon) (427–347 mill.avv.) aflotun “gorgiy”, “fedr”, “sofist” dialoglarida notiqlikni axloqiy va falsafiy jihatdan tahlil qildi. u sofistik notiqlikni tanqid qilib, haqiqiy notiq bilim, axloq va haqiqatni uyg‘unlashtirgan shaxs bo‘lishi kerak, deb uqtirdi. uningcha, notiqlik – bu ruhni haqiqat sari yetaklovchi san’at. aflotun uchun so‘z – mas’uliyat, va har bir notiq o‘z nutqining ijtimoiy oqibatlarini anglamog‘i kerak. aristotel (384–322 mill.avv.) aristotel “rhetorika” asarida notiqlikni ilmiy fan darajasiga ko‘tardi. u notiqlikni dialektika bilan bir qatorda inson tafakkurining asosi deb qaradi. aristotel notiqlikning uch turini ajratdi: 1. sud notiqligi (genos dikonikon) – ayblov va himoya nutqlari; 2. siyosiy notiqlik (genos symbouleutikon) – xalq yig‘inlaridagi nutqlar; 3. ma’rifiy (epideiktik) – marosimlarda, tantanalarda so‘zlanadigan nutqlar. uning ethos – pathos – logos nazariyasi hozirgi psixologik kommunikatsiya asosida ham qo‘llaniladi: ethos – notiqning obro‘siga tayanish; …

4 / 20

5–380 mill.avv.) lysiy sud notiqligining ustozi sanaladi. uning 34 ta nutqi saqlangan. u sodda, tabiiy va mantiqiy uslubda gapirgan. lysiy notiqligida dalillar, misollar va ehtiroslar o‘rtasidagi muvozanat muhim o‘rin tutadi. 3. demosten (384–322 mill.avv.) demosten yunon notiqligining eng buyuk timsoli. u filippikalar (makedoniyalik filippga qarshi nutqlar) bilan mashhur bo‘ldi. demostenning nutqlari: siyosiy jasorat, vatanparvarlik, so‘zning kuchiga bo‘lgan ishonch bilan to‘la. rivoyatlarga ko‘ra, u bolaligida duduqlanib gapirgan, lekin har kuni dengiz bo‘yida tosh og‘ziga solib mashq qilib, buyuk notiq darajasiga ko‘tarilgan. bu voqea nutq mehnati va iroda qudratining timsoli bo‘lib qolgan. notiqlikning turlari va uslublari yunonlar notiqlikni turlar va uslublarga ajratgan: (turi maqsadi misol) sud notiqligi himoya yoki ayblov lysiy, antifontsiyosiy notiqlik xalq yig‘inlaridagi maslahat perikl, demostentantana (epideiktik) marosim, maqtov isokrat, gorgiyuslublar esa uchta darajada baholangan:1. yuqori uslub (sublime) – ruhlantiruvchi, dramatik (demosten);2. o‘rta uslub – ta’sirli, muvozanatli (isokrat);3. past uslub – sodda, xalqona (lysiy). yunon notiqligining madaniy va siyosiy ahamiyati …

5 / 20

h davrida esa yunon notiqligi qayta tiklanib, yevropa universitetlarida “rhetorica” alohida fan sifatida o‘qitildi. hozirgi zamonda esa yunon notiqligining tamoyillari siyosiy nutq, psixologiya, reklama, pr, jurnalistika sohalarining asosiy nazariy tayanchlaridan biridir. xulosa yunoniston notiqlik san’ati insoniyat madaniy merosining eng yuksak yutug‘idir. u:fikrlashni mantiqiy yo‘naltirishni,so‘z orqali ta’sir ko‘rsatishni,ijtimoiy adolat va demokratiyani so‘z bilan himoya qilishni o‘rgatgan.aristotelning “ishontirish san’ati” haqidagi ta’rifi bugungi kunda ham dolzarb: notiqlik — bu haqiqatni go‘zal so‘z bilan ifoda etish mahorati. yunonlar yaratgan bu san’at insoniyatga nutq madaniyati, dalil keltirish, axloqiy so‘zlash kabi qadriyatlarni sovg‘a qildi. foydalanilgan adabiyotlar 1. aristotel. rhetorika. – afina, mil.avv. iv asr. 2. platon. fedr, gorgiy. – afina, mil.avv. iv asr. 3. isokrat. panegirik, helen. – afina, mil.avv. iv asr. 4. thukidid. peloponnes urushi tarixi. – afina, mil.avv. v asr. 5. lesky, a. m. a history of greek literature. – london: methuen, 1966. 6. kennedy, g. classical rhetoric and its christian and secular tradition. …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yunoniston notiqlik san’ati tarixi"

🏛️ yunoniston notiqlik san’ati tarixi 🏛️ yunoniston notiqlik san’ati tarixi sobirova muxtasarxon meni hech narsani bilmasligimni bilganim uchun ham donishmand deb hisoblashsa kerak rejalar: i. yunon notiqlik san’atining kelib chiqish omillari ii. yunon notiqlik san’atining shakllanish bosqichlari iii. yunon notiqlik maktablari va mashhur notiqlar iv. notiqlikning turlari va uslublari v. yunon notiqligining madaniy va siyosiy ahamiyati kirish qadimgi yunoniston insoniyat tarixida tafakkur, siyosat, san’at va falsafaning eng yuksak cho‘qqilaridan biri sifatida tanilgan. aynan shu zamin — notiqlik san’ati (yunoncha rhetorike technē)ning beshigi bo‘ldi. notiqlik san’ati yunonlar uchun nafaqat nutq madaniyati, balki fuqarolik burchi, siyosiy ong va inson erkinligini ifoda etuvchi vosita bo‘lgan...

This file contains 20 pages in PPTX format (440.2 KB). To download "yunoniston notiqlik san’ati tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: yunoniston notiqlik san’ati tar… PPTX 20 pages Free download Telegram