yarimo’tkazgichli lazerlar

DOCX 9 pages 381.1 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 381.1 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

yarimo’tkazgichli lazerlar haqida umumiy ma’lumotlar yarimo’tkazgichli lazerlarning nurlanishi ham boshqa turdagi lazerlarning nurlanishi kabi vaqt va fazoda kogerent hisoblanadi. ya’ni, lazer nurlanishi yuqori monoxromatikligi sababli, qat’iy yo’nalgan yorug’lik dastasi hosil qiladi. shular bilan bir qatorda yarimo’tkazgichli lazerlarning boshqa turlari bilan quyidagi farq qiluvchi xususiyatlarga ega: 1. yoqutli va gazli lazerlarda nurlantiruvchi o’tishlar diskret energetik satxlar o’rtasida sodir bo’lsa, yarimo’tkazgichli lazerlarda bunday o’tishlar materialning energetik zonalari tuzilishiga bog’liq bo’ladi. 1. yarimo’tkazgichar juda kichik o’lchamlar (uzunligi 0.1 mm tartibida)ga ega. natijada, ularning faol muhiti juda ham qisqa (1 mkm tartibida)ligi sababli, yarimo’tkazgichli lazerlarda nurning yoyilishi, yoqutli va gazli lazerlardagiga qaraganda ancha katta. 1. yarimo’tkazgichli lazerlarning fazoviy va spektral xarakteristikalari p-n o’tish hosil qilingan materialning xususiyatlariga keskin bog’liq. 1. yarimo’tkazgichli lazerlar uchun qo’zg’atish (damlash)ning turli: p-n o’tish orqali injeksiyalash (injeksion lazerlar), optik qo’zg’atish, elektronlar dastasi va ko’chkili teshilish yordamida qo’zg’atish usullari mavjud. 1. p-n o’tishli lazerlarda nurlanish dioddan tok o’tganda yuzaga kelishi sababli …

2 / 9

yasi. ushbu satxlar o’rtasidagi o’tishlar plank qonuniga ko’ra hv12=e2-e1 shartdan aniqlanuvchi v12 chastotali foton ajralishi yoki yutilishi bilan kechadi. odatdagi temperaturalarda atomlarning ko’pchiligi quyi energiyali asosiy holatda bo’ladilar. agar sitema hv12 energiyali foton bilan nurlantirilsa muvozanat buzilib, e1 holatdagi atom fotonni yutib e2 qo’zg’olgan holatga o’tadi. qo’zg’olgan holat noturg’un bo’lganligi sababli juda qisqa vaqt oralig’ida atom hech qanday tashqi ta’sirsiz hv12 energiyali foton chiqarib asosiy holatga qaytadi. bu jarayon spontan emissiya deyiladi (2.12b-rasm), bunda atomning qo’zg’olgan holatda bo’lish vaqti yarimo’tkazgichning turli parametrlari – zona tuzilishi (to’g’ri yoki to’g’ri bo’lmagan zonali) ga va rekombinatsion markazlar konsentratsiyasiga bog’liq holda 10-9 dan 10-3 sek diapazonda o’zgarishi mumkin. agar hv12 energiyali foton uyg’ongan holatdagi atom bilan to’nashsa, muhim va qiziq hodisa yuz beradi, foton ta’sirida atom hv12 energiyali, fazasi boshlang’ich majburiy nurlanish bilan mos foton nurlantirib asosiy holatga o’tadi. bu jarayon stimullashgan emissiya deyiladi (2.12v-rasm). 2.12-rasm. ikki energetik satx e1 va e2 lar o’rtasidagi …

3 / 9

g optik koeffitsiyenti yuqori qiymatga ega bo’ladi. ikkinchi tomondan, to’g’ri bo’lmagan yarimo’tkazgichlarda optik o’tishlar ikkinchi tartibli jarayon(fononlar yoki boshqa sochiluvchi jismlar uchun energiya va impuls saqlanishi)lar hisoblanib, bu moddalarda nurlanuvchi o’tishlar ehtimolligi kichik va mos ravishda kuchaytirish koeffitsiyenti to’g’ri zonali yarimo’tkazgichga nisbatan kichik qiymatga ega. yuqorida keltirilgan mulohazalar toza yarimo’tkazgichlarda zonalaro va eksitonlar ishtirokidagi o’tishlar uchun o’rinli bo’ladi. kuchli legirlangan yarimo’tkazgichlarda kirishmalaro o’tishlarda impuls saqlanish qonuni bajarilmasligi ham mumkin. lekin, shunga qaramay, hozirga kelib lazerlar uchun mo’ljallangan yarimo’tkazgichlarning hammasi to’g’ri zonali bo’lishi zarurligi isbotlangan. asosiy holatga nisbatan qo’zg’olgan holatda atomlar soning ko’p bo’lishi invers bandlik deyiladi. agar hv12 energiyali foton e1 satxga nisbatan e2 satxning invers band sistemasi bilan to’qnashsa, majburiy emissiya yutilishdan ortib ketadi va sistemaga tushuvchi hv12 energiyali fotonlarga qaraganda ko’proq foton undan chiqib ketadi. bu hodisani kvant kuchayish deyiladi. yarimo’tkazgichlarda invers bandlikshartini ko’rib chiqish uchun to’g’ri zonali yarimo’tkazgichlarda energiyaning holat zichligiga bog’liqligi ko’rsatilgan 2.13-rasmga murojaat qilamiz. 2.13a-rasmda …

4 / 9

stotali fotonlar nurlanishining intensivligini ko’rib chiqaylik. ma’lumki u - band qilingan yuqori satxlar zichligining nc(e)fc(e) band qilingan quyi satxlar zichligi nv(e-hv)[1-fv(e-hv)] ga ko’paytmasiga proporsinal bo’ladi. nurlanishning to’liq intensivligi esa energiyalar bo’yicha integrallash orqali aniqlanadi: (2.10) shunga o’xshash yutilish uchun (2.11) ni yozish mumkin. yorug’lining kuchayishi uchun sharti bajarilishi kerak. (2.9)-(2.11) tenglmalardan fermi kvazisatxlarining efv va efc energiyalari uchun efv–efc>hv (2.12) ni hosil qilamiz. bu – xususiy yarimo’tkazgichda zonalaro o’tishlarda majburiy nurlanishning yutilishdan ustun kelish sharti hisoblanadi. agar yarimo’tkazgich kirishmali bo’lsa va kirishmaning energetik satxi yo keyingi, yo boshlang’ich holatga mos kelsa, kirishmali satxlar uchun mos aynish koeffitsiyentli fermi kvazisatxlaridan foydalanish zarur bo’ladi. 4. uzunlik birligiga mos keluvchi kuchaytirish koeffitsiyenti. yarimo’tkazgichli lazerning g kuchaytirish koeffitsiyenti, yoki uzunlik birligiga mos keluvchi energiya oqimining ortishi yarimo’tkazgich energetik zonalarining tuzilishiga va legirlash darajasi, tok zichligi, temperatura va chastotalarning murakkab funksiyasidan iborat bo’ladi. kuchaytirish koeffitsiyenti to’g’risida asosiy tushunchalarni hosil qilish uchun dastlab 1-rasmda keltirilgan ikki …

5 / 9

v rasmlar) (2.14) 1. satxdan (2) satxga o’tish (2.9a-rasm) uchun intensivlik ifodasi (2.15) ga teng, bu yerda τspontan – spontan nurlanishning yashash vaqti, b21 va b12 – aniqlanishi zarur bo’lgan doimiylar. termodinamik muvozanat holatida (4) satxdan (1) satxga o’tish intensivligi (1) satxdan (2) satxga o’tish intensivligiga teng, ya’ni n2w21= n1w12 (2.16) bandliklar nisbati n2/n1 bolsman taqsimotiga ko’ra (2.17) bo’ladi, bunda g2 va g1 – mos ravishda (2) (1) satxlarning aynish koeffitsiyentlari. (6) va (9) ni o’zgartirib, (2.18) ni olamiz. sistema butunicha (nurlanish atomlari va ularning maydoni) issiqlik muvozanatida bo’lganligidan (2.18) dagi ρ(v) ni (2.13) dagi ρ(v) ga teng deb hisoblaymiz. yuqoridagi (2.16) shart (2.19a) (2.19b) bo’lganda bajariladi. (2.18) va (2.19) ifodalardan nurlansih maydoni bilan ta’sirlashuvda hosil bo’luvcji majburiy o’tishlar intensivligi (2.20) (2.20) ni umumiy ko’rinishda (2.21) yoziladi, bunda a(v’) – o’tish uchun nurlanish chizig’ining normal funksiaysi yoki . yuqoridagilardan yutilayotgan nurlanish chastotasining to’liq intervalida o’zgarmasa, (2.21) tenglik (2.20) ga o’tadi. …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yarimo’tkazgichli lazerlar"

yarimo’tkazgichli lazerlar haqida umumiy ma’lumotlar yarimo’tkazgichli lazerlarning nurlanishi ham boshqa turdagi lazerlarning nurlanishi kabi vaqt va fazoda kogerent hisoblanadi. ya’ni, lazer nurlanishi yuqori monoxromatikligi sababli, qat’iy yo’nalgan yorug’lik dastasi hosil qiladi. shular bilan bir qatorda yarimo’tkazgichli lazerlarning boshqa turlari bilan quyidagi farq qiluvchi xususiyatlarga ega: 1. yoqutli va gazli lazerlarda nurlantiruvchi o’tishlar diskret energetik satxlar o’rtasida sodir bo’lsa, yarimo’tkazgichli lazerlarda bunday o’tishlar materialning energetik zonalari tuzilishiga bog’liq bo’ladi. 1. yarimo’tkazgichar juda kichik o’lchamlar (uzunligi 0.1 mm tartibida)ga ega. natijada, ularning faol muhiti juda ham qisqa (1 mkm tartibida)ligi sababli, yarimo’tkazgichli lazerla...

This file contains 9 pages in DOCX format (381.1 KB). To download "yarimo’tkazgichli lazerlar", click the Telegram button on the left.

Tags: yarimo’tkazgichli lazerlar DOCX 9 pages Free download Telegram