polimerlarning ustmolekulyar strukturasi

DOC 42.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1474741605_65128.doc polimerlarning ustmolekulyar strukturasi polimer strukturasi ikki xil: a) molekulyar va b) ustmolekulyar strukturalarda bo’ladi. bu strukturalar makromolekulalarning bir-biriga nisbatan joylashishi natijasida hosil bo’lgan struktura darajasida o’rganiladi. molekulyar darajadagi strukturaga polimer makromolekulasidagi zvenolarning tuzilishi va funksional guruhlar o’zaro joylashish tartibi (holati) kiradi. ustmolekulyar strukturaga esa, polimer makromolekulalari yoki ularning ayrim qismlarini bir-biriga nisbatan joylashishi va ularning shakli kiradi. molekulyar struktura. polmerlarning molekulyar strukturasi polimer makromolekulasining konfigurasiyasi, konformasiyasi va molekulyar taxlanishi tushunchalarini o’z ichiga oladi. konfigurasiya molekulani tashkil etuvchi atomlarning fazoviy joylashish tartibini ifodalaydi. bu tartib molekulalarning betartib issiqlik harakati natijasida o’zgarmaydi: konfigurasiyada faqat kimyoviy bog’lar uzilib, qayta qurilish natijasida o’zgarishi mumkin. polimerlarning konfigurasiyasi bir necha konfigurasion darajalarga bo’linadi: elementar zveno konfigurasiyasi, zvenolarning birikish konfigurasiyasi (yaqin konfigurasion tartib), katta bloklarning birikish konfigurasiyasi (uzoq konfigurasion tartib), makrozanjir konfigurasiyasi. elementar zvenolarning konfigurasiyasi organik kimyoda ishlatiladigan tushunchalar va ta’riflar bilan ifodalanadi. masalan, qo’shbog’ tutgan polimerlar sis – (1) va trans – (2) izomerlar shaklida …

uch xil usul bilan birikishi mumkin. agar bir zvenoning oxiriga (dumiga) ikkinchi zvenoning (boshi) biriksa, “dumga – bosh” birikish deyiladi: ͠ ch2 – ch – ch2 – ch – ch2 – ch ͠ | | | x x x shuningdek birikish “dumga – dum” bo’lishi mumkin: ͠ ch2 – ch – ch – ch2 ͠ | | x x yoki, birikish “boshga – bosh” bo’lishi mumkin: ͠ ch – ch2 – ch2 – ch ͠ | | x x makromolekulasidagi zvenolar “boshi – dumiga” birikkanpolimerlar tartibli strukturali polimerlar hisoblanadi. “boshi – boshiga” yoki “dumi – dumiga” birikkan zvenolar zanjirning noregulyar qismlaridir. (noregulyar polimerlar deyiladi). dien monomerlaridan olingan polimerlarda va sopolimerlarda strukturalar turi juda ko’p bo’ladi. fazoviy izomeriya. vinil qatori polimerlari makromolekulasining asosiy zanjiri joylashgan tekislik stereoizomeriya tekisligidir. bunday polimerlardagi barcha r o’rinbosarlar stereoizomeriya tekisligining bir tomonida joylashsa – izotaktik konfigurasiya, novbat bilan bir u tomonda, bir bu tomonda joylashgan bo’lsa …

ikishi mumkin. chiziqli polimerlarning soni ko’p emas. ularga sis – poliizopren (tabiiy kauchik) va sellyuloza misol bo’ladi. ko’pchilik polimerlar tarmoqlangan tuzilishga ega bo’ladi. polimerlarning l uzunlikga ega bo’lgan asosiy zanjiriga lyon. uzunlikga ega bo’lgan yondosh zanjirlar kimyoviy bog’lar orqali birikkan bo’lsa, tarmoqlangan polimerlar deyiladi. ular qisqa (lyon.˂1) yoki uzun (lyon.=1) yondosh zanjirli bo’lishi mumkin. keyingi hollarda regulyar (yulduzsimon, o’rkachsimon yoki statistik daraxsimon) zanjir konfigurasiyasi bo’lishi mumlin. makromolekulalari o’zaro yagona to’r hosil qilib birikkan polimerlar tikilgan yoki to’rsimon polimerlar deb ataladi. to’rsimon strukturalar tekis yoki fazoviy bo’lishi, to’r hosil bo’lishida 2 yoki bir qancha makromolekulalar ishtirok etishi, tikuvchi bog’lar tartibli yoki statistik joylashgan bo’lishi mumkin. bunday hollarda narvonsimon, to’rsimon va fazoviy to’rsimon polimerlar hosil bo’ladi. makromolekulalar konformasiyasi deganda yakka bog’lar atrofida atomlarning tebranishi, burilishi va aylanishi natijasida o’zgarib turadigan fazoviy shakli tushuniladi. har bir soniyada makromolekula ma’lum bir konformasiyaga ega bo’ladi. issiqlik harakati yoki tashqi kuchlar ta’sirida makromolekula bir konformasiyadan boshqa …

(o’ng va chap) gosh shakllar barqarordir. makromolekula konformasiyasi – issiqlik harakati va tashqi kuchlar tasirida quyidagi ko’rinishda bo’lishi mumkin: statistik o’ralma, spiral, globula, tayoqcha, taxlama, tirsakli o’q (val). masalan, polipropilen makromolekulasining amorf holatdagi konfigurasiyasi – statistik o’ralma, kristall holatda esa, taxlama shaklda bo’ladi. polimerlarning eng barkamol va kam tarqalgan ustmolekulyar tuzilishining shakli alohida monokristallardir. bular quyi molekulyar modda kristallaridagidan ko’proq kamchilik (defektlar)ga ega bo’lsa ham, yagona kristall panjara hosil qiladi. alohida monokristallarni polimerlarning suyultirilgan eritmalaridan olish mumkin. masalan polietilen monokristallari 800c da uning ksiloldagi 0,01% li eritmasidan sekin-asta kristallanishda hosil bo’ladi. ular qalinligi 10 nm atrofida bo’lgan romb shaklidagi tekis zarrachalardir (chet ellarda ularni lamellalar deyiladi), makromolekulalar o’qi tekislikga perpendikulyar yo’nalgan. makromolekula zanjirining uzunligi (1000 nm atrofida) tekislik (plastina) qalinligidan ancha katta bo’lgani uchun makromolekula kristallda ko’p marta buklangan holda bo’ladi. kristall qalinligini belgilovchi zanjirning buklangan qismining uzunligi erituvchi tabiati va kristallanish haroratiga bog’liq. masalan, polietilenning kristallanish harorati 500 dan …

ari yoki o’ta sovutilgan suyuqlanmalardan kristallanganda ustmolekulyar strukturaning boshqa bir shakli – sferolitlar hosil bo’ladi. bu polimerlar strukturasining keng tarqalgan ko’rinishidir. sferolitlar sferik (yumaloq) simmetriyaga ega bo’lgan uch o’lchamli polikristallik tuzilmalardir. ular bir no’qta (markazdan) chiqqan radiuslar bo’ylab joylashgan ko’plab fibrillyar yoki yassi kristallardan tuzilgan. sferolitlarning hosil bo’lishiga suyuqlanmaning yuqori qovushoqligi yoki eritmaning o’ta to’yinganligi sabab bo’ladi. bunday hollarda bir yula juda ko’p miqdordagi kristallanish markazlari hosil bo’lib, ularning o’sishi radikal yo’nalishlarda hosil boladi. odatda zanjirlarning taxlanishidan hosil bo’lgan kichik kristallar kristallanish markazi bo’lib xizmat qiladi. polimerlarning orientirlanishi. makromolekulalarning nihoyatda uzun bo’lishi polimerlarda anizotropiya hodisasiga, ya’ni xossalarning uzunasiga va ko’ndalangiga keskin farq qilishiga sabab bo’ladi. bu hodisa orientirlangan polimerlarda yaqqol ko`rinadi. makromolekulalar yoki ustmoleko`lyar tuzilishlarining o`qlari parallel joylashgan holatiga polimerlarning yo`naltirilgan yoki orientirlangan holati deyiladi. bunday polimerlar tabiatda keng tarqalgan; paxta, epak, jun va zig`irtolalari, pay va muskul to`qimalari va hokazolar. sintetik orientirlangan polimerlarni ularning sintezi jarayonida, masalan;qattiq fazada polimerlashda …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "polimerlarning ustmolekulyar strukturasi"

1474741605_65128.doc polimerlarning ustmolekulyar strukturasi polimer strukturasi ikki xil: a) molekulyar va b) ustmolekulyar strukturalarda bo’ladi. bu strukturalar makromolekulalarning bir-biriga nisbatan joylashishi natijasida hosil bo’lgan struktura darajasida o’rganiladi. molekulyar darajadagi strukturaga polimer makromolekulasidagi zvenolarning tuzilishi va funksional guruhlar o’zaro joylashish tartibi (holati) kiradi. ustmolekulyar strukturaga esa, polimer makromolekulalari yoki ularning ayrim qismlarini bir-biriga nisbatan joylashishi va ularning shakli kiradi. molekulyar struktura. polmerlarning molekulyar strukturasi polimer makromolekulasining konfigurasiyasi, konformasiyasi va molekulyar taxlanishi tushunchalarini o’z ichiga oladi. konfigurasiya molekulani tashkil etuvchi atoml...

DOC format, 42.0 KB. To download "polimerlarning ustmolekulyar strukturasi", click the Telegram button on the left.

Tags: polimerlarning ustmolekulyar st… DOC Free download Telegram