fosfor va uning birikmalari. mishyak, surma, vismut birikmalari

DOC 94,5 КБ Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1473147833_64781.doc fosfor va uning birikmalari. mishyak, surma, vismut birikmalari fosfor fosfor, 1669 yil (brand, germaniya) alkimyoviy filosofik toshni izlash natijasida (siydikni haydashda qoladigan qoldiqdan aniqlagan) ochgan. fosfor nomi yunoncha yorug‘lik sochuvchi sо‘zidan olingan. fosfor va guruh elementlari ichida ikkinchi tipik element metalmas. nisbiy elektromanfiyligi bо‘yicha u, tipik metalmaslar ftor, kislorod, xlor, azot va oltingugurtdan keyin turadi. bosh kvant sonining va atom radiusining ortishi bilan azotdan fosforga о‘tganda fosfor kimyosi bir qancha о‘ziga xos xususiyatlarga ega bо‘ladi. birinchidan, beshta ionlanish potensiallari summasi (yig‘indisi) azotdan (266,8) fosforga о‘tganda (176,7) keskin kamayadi. bu +5 oksidlanish darajasining barqarorligiga olib keladi. bu bilan bir vaqtda fosfor +5 oksidlanish darajasida oksidlovchilik xossasini namoyon qilmaydi (azotdan keskin farqi). shu bilan azotning shunday oksidlanish darajasidagi birikmalarini yuqori barqarorligi tushuntiriladi. aksincha fosforning vodorodli birikmalari azotnikiga nisbatan ancha beqaror. ikkinchidan, fosforda 3d–pog‘onachada bо‘sh bо‘lganligi uchun azotga nisbatan valent imkoniyatlari kо‘proq. fosfordagi 3s2 pog‘onachadagi juftlashgan elektronlaridan bittasini tashqi energiya hisobiga 3d …
2
kimyosida polimer strukturalar hosil qilishga moyilligi yorqin ifodalangan. fosfor kimyosida gomo bilan birga getero zanjirli qattiq polimerlari yaxshi ma’lum. bu munosabatda si–p–s qatorida gorizontal о‘xshashlikni qayd qilish zarurki fosforda xuddi kremniy va oltingugurtga о‘xshab kislorodga va ftorga moyilligi juda katta. tabiatda tarqalishi va tabiiy minerallari. fosfor faqat bog‘langan holda organizmlarda va minerallarda uchraydi. tirik organizmlarda fosfor fosfolipidlar shaklida (masalan, lesitin nerv va miya moddalarida) fosfoproteidlar (fermentlar) ortofosfat kislotaning har xil efirlari va kalsiy fosfatlar (suyak va tishda) holida uchraydi. qushlarning tezaklari tabiiy fosfor tutgan modda guanoni hosil qiladi. minerallari: 3ca3(po4)2 ∙ ca(oh)2 – fosforit; ca3(po4)2 ∙ ca(cl,oh,f)2- apatit yoki ca5x(po4)3 – x- =f-,cl- oh-; cepo4 – monasit. fosfatlar ayrim temir ma’danlari tarkibiga ham kiradi. fosfatlar tabiatda tarqalishi bо‘yicha (8∙10-2 massa %), azot, oltingugurt va xromdan oldinda turadi. fosfor – hamma tirik organizmlar uchun hayotiy zarur element. u oqsil moddalar tarkibiga kiradi, о‘simliklarda, hayvonlar va insonlar organizmida uchraydi. fosforning olinishi fosfor–tabiiy …
3
da keltirilgan fosforning allotropik shakllari. fosforning allotropik shakllari xossalari quyidagi jadvalda keltirilgan. xossalari oq fosfor qizil fosfor qora fosfor 1 2 3 4 ranggi oq qizildan to binafshagacha kulrang – qora hidi chisnok hidsiz hidsiz 1 2 3 4 qattiqligi bо‘yicha mumsimon qattiq nisbatan yumshoq xarakterli shakli metalmas metalmas metallik suyuqlanish temperaturasi 0s 440s faqat yuqori bosim ostida suyuqlanadi. 2800c dan yuqorida oq fosfor parlariga о‘tadi. sublimasiyalanish t0c ~ 60 400 dan yuqorida 200s da zichligi r =g/sm3 1,82 2,36 2,70 eruvchanligi suvda juda kam, cs2 da yaxshi erimaydi erimaydi reaksion qobiliyati yuqori past о‘rtacha lyuminessensiyalanishi bor yо‘q yо‘q kristall panjara turi molekulyar atom atom fosforning bir qancha allotropik shakllaridan eng muhimlari oq, qizil va qora osforlardir. fosforning allotropik shakllari orasida quyidagi о‘tishlar mavjud: a) oq fosfor qizil fosfor; jarayon uy temperaturasida sekin, yopiq idishda 3300 s da tezlashadi; b) qizil fosfor oq fosfor, 2800 s dan yuqori temperaturada, oddiy …
4
sida disproporsionirlash reaksiyasiga kirishadi: 2 1 2 2 2 2 4 4 3 4 2 2 2 2 2 3 3 3 2 1 2 2 0 4 ( ) 2 2 3 ( ) 6 3 ( ) 2 3 3 3 ba h po h so baso h po p ba oh h o ba h po ph p koh h o kh po p h      n3ro2 – gipofosfit kislotasi erkin holda mavjud emas, faqat eritmadagina mavjud bо‘la oladi. qizil fosfor qizil fosfor–oq fosforga nisbatan barqaror, reaksiyaga kirishish qobiliyati past. qizil fosfor zaharsiz, biroq sotiladigan qizil fosfor namunasida sezilarli darajada oq fosfor bо‘ladi, shu sababli qizil fosfor bilan ishlaganda ehtiyot choralariga qattiq rioya qilish lozim. qizil fosfor–polimer modda, hech bir erituvchida erimaydi. polimer qizil fosforning tuzilishi: p p p p p p p p p p p p p p p p qizil …
5
anadi. qora fosfor zaharsiz. qora fosfor qо‘lda ishqalanganda grafitdek moysimon silliqlik beradi (grafitga о‘xshashligi). kimyoviy xossalari. fosforning kimyoviy xossasi qizil fosforga nisbatan о‘rganiladi. fosfor oksidlovchi xossasini metallar bilan reaksiyaga kirishganda namoyon qiladi. 3li + p = li3p 3ca + 2p = ca3p2 al + p = alp fosforning metallar bilan hosil qilgan birikmalariga fosforidlar yoki fosfidlar deyiladi. kо‘pchilik fosforidlar suv va kislotalar bilan shiddatli reaksiyaga kirishadi va fosfin hosil bо‘ladi: ca3p2 + 6h2o = 3ca(oh)2 + 2ph3↑ alp + 3hcl = alcl3 + ph3↑ fosfor qaytaruvchi sifatida aktiv metallmaslar kislorod, galogenlar, oltingugurt hamda kuchli oksidlovchi kislotalar bilan reaksiyaga kirishadi: 4p + 3o2 = 2p2o3 4p + 5o2 = 2p2o5 2p + 5f2 = 2pf5 (pf3) 2p + 3cl2 = 2pcl3 2p + 5cl2 = 2pcl5 2p + 3s = p2s3 2p + 5s = p2s5 p + 5hno3 = h3po4 + 5no2 + h2o qora fosforning kristallik strukturasi fosforni galogenlar …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Скачать полный файл

About "fosfor va uning birikmalari. mishyak, surma, vismut birikmalari"

1473147833_64781.doc fosfor va uning birikmalari. mishyak, surma, vismut birikmalari fosfor fosfor, 1669 yil (brand, germaniya) alkimyoviy filosofik toshni izlash natijasida (siydikni haydashda qoladigan qoldiqdan aniqlagan) ochgan. fosfor nomi yunoncha yorug‘lik sochuvchi sо‘zidan olingan. fosfor va guruh elementlari ichida ikkinchi tipik element metalmas. nisbiy elektromanfiyligi bо‘yicha u, tipik metalmaslar ftor, kislorod, xlor, azot va oltingugurtdan keyin turadi. bosh kvant sonining va atom radiusining ortishi bilan azotdan fosforga о‘tganda fosfor kimyosi bir qancha о‘ziga xos xususiyatlarga ega bо‘ladi. birinchidan, beshta ionlanish potensiallari summasi (yig‘indisi) azotdan (266,8) fosforga о‘tganda (176,7) keskin kamayadi. bu +5 oksidlanish darajasining barqarorligiga olib keladi...

DOC format, 94,5 КБ. To download "fosfor va uning birikmalari. mishyak, surma, vismut birikmalari", click the Telegram button on the left.

Tags: fosfor va uning birikmalari. mi… DOC Free download Telegram