polielektrolitlar va ularning sinflanishi

DOC 41.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1474723445_65118.doc polielektrolitlar va ularning sinflanishi qutblangan muhitda ionlarga ajray oladigan, elektr zaryadlari tashish xossasi bo’lgan yuqori molekulyar birikmalarga polielektrolitlar deyiladi.ulardagi elektr zaryadi makromolekula tarkibidagi funksional gruppalarning elektrolitik dissosilanishi natijasida hosil bo’ladi. demak, polielektrolitlar molekulyar og’irligi katta bo’lganligidan, bir tomondan, polimer xossalarini namoyon qilsa, ikkinchi tomondan, tarkibidagi funksional gruppalarning dissosilanishi tufayli, past molekulyar kislota, asos va tuzlarning xossalarini namoyon qiladi. polielektrolitlar sanoatda keng qo’llaniladi va tabiiy polimerlarning eng ko’p qismini tashkil qiladi. polielektrolitlar ionlanadigan guruhlarning tabiatiga qarab uch turga bo’linadi: 1. polikislotalar – tarkibida kislotali guruhlar tutgan polimerlar. masalan: (-ch2-ch-)n (-ch2-ch-)n | | cooh so3h poliakril kislotasi (kuchsiz kislota) polivinilsul’fokislota (kuchli kislota) 2. poliasoslar – tarkibida asosli guruhlar tutgan polimerlar. masalan: (ch2- ch-)n (-ch2-ch-)n | | nh2 ch3-n-ch3oh | ch3 polivinilamin (kuchsiz asos) poliviniltrimetilammoniy (kuchli asos) 3. poliamfolitlar - tarkibida kislotali va asosli guruhlar tutgan polimerlar. masalan: (- ch2 – ch - )n – ( - ch2 - ch - )m …

ki asos xossalari baxsh etuvchi funksional guruhlar bo’ladi. sanoat va turmushda ahamiyati katta bo’lgan oqsil, nuklein kislotalar, fermentlar, pektinlar, xitin, geparin, sellyuloza, kraxmal, lignin kabi biologik polimerlarning hammasi tabiiy polielektrolit moddalar jumlasidandir. polielektrolitlar organizmdagi har xil murakkab jarayonlarda faol ishtirok etadi. jumladan ular organizmda sodir bo’ladigan irsiyat hodisalarida katta ahamiyatga egadir. sintetik polelektrolitlar. tarkibida kislota va ishqor xossali funksional gruppalari bor monomerlarni polimerlash yo’li bilan sintetik polelektrolitlar olingan. tarkibida kislota va ishqor xossali gruppalari ko’p bo’lgan polielektrolitlar muhim ahamiyatga ega bo’lmoqda. polielektrolit molekulalari chiziqli bo’lsa, biologiyada , medisinada, qishloq xo’jaligida, rudani boyitish sanoatida va boshqa maqsadlarda ko’p ishlatiladi. chiziqsimon tuzilishga ega bo’lgan polielektrolitlar suvda yaxshi eriydi va sanoatda flokulyant va stabilizatorlar, tibbiyotda dori moddalarga har xil to’ldirgichlar sifatida qo’llaniladi. odatda makromolekulalari to’rsimon bo’lgan polielektrolitlar yoki ionitlar texnikada katta ahamiyatga ega. bunday polielektrolitlar tarkibida ion almashtiruvchi kislota yoki asos xossali gruppalar bo’ladi. makromolekulalari orasidagi kundalang bog’lar soniga qarab, polielektrolitlar erituvchilarda bo’kish …

suvda bo’kadi, bunda ular tarkibidagi gruppalar dissosilanadi. kation almashinish jarayoni quyidagicha ifodalanadi: sul’fogruppali kationitda: r – so3-h+ + na+ + cl- ↔ rso3-na+ + h+ + cl- karboksil gruppali kationitda: r – coo-h+ + na+ + cl- ↔ r – coo-na+ + h+ + cl- tuz formadagi kationitda ham bir kation ikkinchi kationga almashinadi: 2r – so3-na+ + ca++ + 2cl- ↔ (rso3-)2ca++ + 2na+ + 2cl- anion almashinish jarayoni quyidagicha ifodalanadi: rnh3+-oh-+h++ cl-↔ rnh3+cl-+h2o rnh3+ - cl- + na+ + oh- ↔ rnh3+ - oh- + na+ + cl- tarkibidagi ion almashtiruvchi gruppalarining dissosilanish darajasiga qarab, polielektrolitlar kuchli va kuchsiz bo’ladi. masalan, tarkibidagi kationlarini ishqoriy, neytral va kislotali muhitlarda almashtira oluvchi kationitlar kuchli bo’ladi. bunday kationitlar jumlasiga tarkibida sul’fat va fosfor kislotalarning kislota qoldiqlari bo’lgan polielektrolitlar kiradi. tarkibidagi vodorod ionlarini faqat ishqoriy muhitda boshqa ionlarga almashtira oluvchi kationitlar kuchsiz bo’ladi. bunday kationitlarda karboksil va fenol gruppalar bo’lishi mumkin. kuchli …

ridandir. ion almashtiruvchi smolalar yordamida medisinada dori-darmonni ham tozalash mumkin. har xil alkoloid va antibiotiklarni (pensillin, streptomisin va boshqalarni) ko’plab ishlab chiqarish ham ana shu smolalar yordamida yo’lga qo’yildi. gidroliz sanoatida ion almashtiruvchi smolalar yordamida gidrolizatlarni organik va anorganik qo’shimchalardan tez tozalash mumkin. eritmada vodorod ionlarining ma’lum bir konsentrasiyasida, har qanday amfoter birikmada ionlangan asosli guruhlarning soni ionlangan kislotali guruhlarning soniga teng bo’lib qoladi va bunday holat izoelektrik holat deb ataladi. oqsillarning kislotaliligi asosliligidan kuchliroq bo’lgani uchun, izoelektrik no’qtasi ph=7 dan pastroq bo’ladi. ya’ni, izoelektrik no’qtada, oqsil eritmasidagi ortiqcha karboksil guruhlarining ionlanishini bosib turish uchun, ozgina kislota bo’lmog’i lozim. izoelektrik nuqtada makromolekulani butun uzunligi bo’yicha, bir xil miqdorda ionlangan asosli va kislotali guruhlar joylashganligi uchun, bukiluvchan makromolekula o’ralma (kalava) shakliga o’tadi. har xil zaryadlangan ionogen guruhlarning tortilishi hisobiga, bu uralmaning zichligi maksimal entropiya yoki statistik ehtimollik hisoblariga javob beradigan o’ralmaga qaraganda zichliroq bo’ladi. shuning uchun, izoelektrik nuqtaga javob beradigan ph=4.7 …

i guruhlarning dissosiyalanishi ma’lum bir darajaga etganda (ko’pincha 80%), ph ning o’zgarishi eritmaning qovushqoqligini kamayishiga olib keladi. chunki endi qo’shilayotgan elektrolitlarning ionlari polimer zanjirining zaryadlarini to’sadi va ularning o’zaro itarilishiga xalaqit beradi. polimetakril kislota bilan polietilenglikol o’zaro ta’sirlashganda makromolekulalar o’rtasida ketma-ket vodorod bog’lar hosil bo’lishi bilan boradi: - ch2 – c(ch3) – ch2 – c(ch3) - - ch2 – c(ch3) – ch2 – c(ch3) - | | | | cooh cooh cooh cooh + ↔ ⁞ ⁞ - ch2 – ch2 – o – ch2 – ch2 – o - - ch2 – ch2 – o – ch2 – ch2 – o - makromolekulalarni qutbli guruhlarini o’zaro bog’lanishi polikompleks zarrachalarining gidrofobligi oshishiga va ularniglabula shakliga o’tishiga olib keladi. shuning uchun reaksiyani borishini sistemaning qovushqoqligini o’zgrishi orqali kuzatish mumkin. polimetakril kislotasini suvdagi eritmasiga polietilenglikolni eritmasi qo’shilsa, sistemani qovushqoqligi keskin kamayadi va ekvimolyar nisbatda eng minimal qiymatga ega bo’ladi. adabiyotlar: 1. семчиков …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "polielektrolitlar va ularning sinflanishi"

1474723445_65118.doc polielektrolitlar va ularning sinflanishi qutblangan muhitda ionlarga ajray oladigan, elektr zaryadlari tashish xossasi bo’lgan yuqori molekulyar birikmalarga polielektrolitlar deyiladi.ulardagi elektr zaryadi makromolekula tarkibidagi funksional gruppalarning elektrolitik dissosilanishi natijasida hosil bo’ladi. demak, polielektrolitlar molekulyar og’irligi katta bo’lganligidan, bir tomondan, polimer xossalarini namoyon qilsa, ikkinchi tomondan, tarkibidagi funksional gruppalarning dissosilanishi tufayli, past molekulyar kislota, asos va tuzlarning xossalarini namoyon qiladi. polielektrolitlar sanoatda keng qo’llaniladi va tabiiy polimerlarning eng ko’p qismini tashkil qiladi. polielektrolitlar ionlanadigan guruhlarning tabiatiga qarab uch turga bo’linadi: 1. polikisl...

DOC format, 41.5 KB. To download "polielektrolitlar va ularning sinflanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: polielektrolitlar va ularning s… DOC Free download Telegram