amir temur va temuriylar davlati

DOCX 8 pages 38.2 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 38.2 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

amir temur va temuriylar davlati yerejepova juldizay seytkarimqizi chirchiq davlat pedagogika universiteti 25.2 guruh talabasi yerejepovajuldizay@gmail.com annotatsiya ushbu maqolada amir temur va temuriylar davrida madaniy hayoti haqida so’z yuritiladi. bu davrning katta bir o’zgarishi “ikkinchi renasans” vaqdida adabiy muhit va tasviriy san‟atda ham bo’lgani yuksalishi haqida turli xil manbalar asosida tahlil qilingan va qimmatli ma‟lumotlar berilgan. kalit so‘zlar: alisher navoiy, husayn boyqaro, “tazkirat ush-shuaro”, miniatyura, qo’lyozmalar, renasans, tarixiy asarlar, san‟at, rassomchilik, adabiyot, ilm – fan. amir temur and the temurid state abstract this article deals with the cultural life of amir temur and the temurids. a major change in this period was the rise of both the literary environment and the fine arts during the second renaissance, which has been analyzed from a variety of sources and provided valuable information. keywords: alisher navoi, hussein boykaro, tazkirat ush-shuaro, miniatures, manuscripts, renaissance, historical works, art, painting, literature, science. kirish yaqin yillarda mamlakatimizda …

2 / 8

agi roli buyuk ekanligidan va uning nomi g’oyat mashhurligidan dalolat beradi. mazkur manbalar jamiyat tarixini o’rganuvchi olimlarimizning asarlarida, ayniqsa, o’zbek, rus va ingliz tillarida nashr etilgan. jumladan “amir temur jahon tarixida” nomli fundamental tadqiqotda batafsil tahlil etib berilgan. ushbu tadqiqotda mavzu bo’yicha jahonning turli tillarida nashr etilgan adabiyotlar ro’yhati ham keltirilgan. [1] temuriylar saltanati hukmronligi davrida movarounnahr va xurosonda badiiy adabiyot ham yangi bosqichda ko’tarildi. shu davrda fors-tojik adabiyoti o’zining yangi rivojlanish pog’onasiga erishgan bo’lsa, o’zbek adabiyoti alisher navoiy, mavlono lutfiy, durbek, hofiz xorazmiy, atoiy, sakkokiy, gadoiy, sayyid qosimiy, yaqiniy ijodlari misolida o’z taraqqiyotining eng yuksak bosqichiga ko’tarildi. abdurahmon jomiyning “haft avrang”, a.navoiyning “xamsa”, “hazoyin ul maoniy” asarlari shu davr adabiyotining shoh asarlari edi. jomiy yetti dostondan iborat to’plamiga “haft avrang” (yetti taxt) deb nom qo’yar ekan, temuriylar sulolasidan yetti (amir temur, xalil sulton, shohrux, ulug’bek, abulqosim bobur, abu said, mirzo husayn boyqaro) ni ko’zda tutgan bo’lsa, navoiy o’z “xamsa”sini …

3 / 8

iy g’oyat sermahsul ijodkor bo‘lib, undan bizga adabiyotning turli janrlariga fan va san’atining rang-barang sohalariga oid boy meros qolgan. jomiy asarlari o’z davridayoq xuroson va movarounnahr doirasidagina emas, boshqa mamlakatlarga ham keng tarqalgan edi. ba’zan qo’shni mamlakat podshohlari, masalan, sulton ya’qub uning asarlarini so’rab maxsus elchilar yuborgan. uning asarlari o’z davrida va undan keyin ham ko’p qo’lyozma nusxalarda ko’chirilgan. masalan, o’zbekiston respublikasi fanlar akademiyasining abu rayxon beruniy nomidagi sharqshunoslik instituti fondida jomiy asarlarining xv-xvi asrlarda ko’chirilgan o’nlab qo’lyozmalarini uchratish mumkin. bunday qo‘lyozmalar rossiya, afg’oniston, eron va yevropa mamlakatlaridagi boshqa qo’lyozma fondlarida ham uchraydi. taniqli sharqshunos y.e.bertels “jomiy monografiyasi”da shoir asarlarining toshkent kulliyoti asosida shoirning nomini keltiradi. [2] abduraxmon jomiy temuriylar davri ilm fani va adabiyotining faxri, sharq she‟riyatini yuksaklikka ko’targan so’z san’tkorlaridan biridir. u bir necha asrdirki, navoiy bilan yonma-yon o’zbek shoir va adiblariga ham ustozlik qilib kelmoqda va har doim shunday bo’lib qoladi. xv asr jahon ma‟naviyatining buyuk siymosi …

4 / 8

nasida 70 dan ortiq xattot va musavvirlar qo’lyozmalarni oqqa ko’chirish, ularni badiiy bezash bilan band edilar. hirotda yana “nizomiya”, marvda “xusraviya” va boshqa madrasalar barpo etildi. fors tilida birinchi “xamsa” yozganini qayd etmaydi. nizomiy vafotidan 100 yil o’tib hindistonda tug’ilib o’sgan forsiyzabon turk o’g’loni xusrav dehlaviy nizomiy “xamsa”siga birinchi bo’lib tatabbu yozadi va “xamsachilik” an‟anasini boshlab beradi. dehlaviy “xamsa”si nizomiyga ajoyib sharh va undagi mazmunlarning yangicha talqini sifatida o’zining ham falsafaning ham shuhratini olamga yoydi. keyingi xiv-xv asrlar mintaqa ma‟naviyati “xamsa” an‟anasi ta‟sirida rivoj oldi, shoirning salohiyati va iqtidori hech bo’lmaganda “xamsa”ning bir dostoniga javob yoza bilish bilan o’lchanadigan bo’ldi. bu jahon ma‟naviyati tarixida betakror hodisadir. turkiy adabiyotda qutb va xaydar xorazmiylar boshlab bergan “xamsachilik” an’anasi o’zining kamolini a.navoiy ijodida topdi. xv asrning ko’zga ko’ringan adabiyotshunos olimlarning biri davlatshoh ibn abouddaula baxtish al-g’oziy as-samarqandiydir. uning tarjimai holiga oid ma‟lumotlar juda kam bo’lib, “tazkirot un-shuaro” (shoirlar tazkirasi) asarida keltirilgan ba‟zi bir …

5 / 8

oner), turkiyada (fahim sulaymon afandi), germaniyada (hammer) hamda gollandiyada chop etilgan. uning to’la matni 1887-yili bombayda mirza muhammad, 1901-yili londonda e.broun va 1958-yili tehronda xoja muhammad ramazoniy tomonidan nashr etilgan. 1900-yili birinchi bor xivada muhammad rafe tomonidan eski o’zbek tiliga (xorazm shevasida) o’girildi. 1967-yili b.ahmedov “tazkirat ush-shuaro” tazkirasidan mavrkaziy osiyo va xurosonlik 32 va 1981-yili 50 dan ortiq shoir hayoti hamda ijodiga oid ayrim parchalarni o’zbek tiliga tarjima qilib, “davlatshoh samarqandiy” nomli kitobiga ilova qilgan.[3] davlatshoh samarqandiy bilan umrguzaronlik qilgan olimu, davlat arboblaridan bo’lgan husayn boyqaro (1438-1506), husayn voiz koshifiy (1440- 1505) bo’lib bular xv asrda xuroson va movarounnahr madaniyatining madaniyatining rivojiga katta hissa qo’shgan hamda o’z asarlari bilan so’nggi avlodlarga katta ta‟sir ko’rsatgan mashxur allomalardan bo’lib tarixda qoldi.[4] ular qomusiy ijodi bilan o’z davri ma’naviy yuksalishi yo’lida faol xizmat qildi va nafaqat o’rta osiyo, balki butun sharq umuminsoniy, madaniy boyliklarini kuchaytirishga sezilarli ta’sir ko’rsatdi. bu davrda movarounnahr va xurosonda …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amir temur va temuriylar davlati"

amir temur va temuriylar davlati yerejepova juldizay seytkarimqizi chirchiq davlat pedagogika universiteti 25.2 guruh talabasi yerejepovajuldizay@gmail.com annotatsiya ushbu maqolada amir temur va temuriylar davrida madaniy hayoti haqida so’z yuritiladi. bu davrning katta bir o’zgarishi “ikkinchi renasans” vaqdida adabiy muhit va tasviriy san‟atda ham bo’lgani yuksalishi haqida turli xil manbalar asosida tahlil qilingan va qimmatli ma‟lumotlar berilgan. kalit so‘zlar: alisher navoiy, husayn boyqaro, “tazkirat ush-shuaro”, miniatyura, qo’lyozmalar, renasans, tarixiy asarlar, san‟at, rassomchilik, adabiyot, ilm – fan. amir temur and the temurid state abstract this article deals with the cultural life of amir temur and the temurids. a major change in this period was the rise of both the liter...

This file contains 8 pages in DOCX format (38.2 KB). To download "amir temur va temuriylar davlati", click the Telegram button on the left.

Tags: amir temur va temuriylar davlati DOCX 8 pages Free download Telegram