tog‘ kon ishlarida radiatsiya va nurlarni inson tanasiga ta’sirini baholash

DOC 39 sahifa 1,1 MB Bepul yuklash

39 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,1 MB

Fayl turi DOC

Sahifalar 39

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 39

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va inovatsiyalar vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universtiteti “geologiya-qidiruv va kon-metallurgiya” fakulteti hayot faoliyati xavfsizligi kafedrasi 61020100-hayot faoliyati xavfsizligi ta’lim yo‘nalishi “yong‘in xavfsizligi” fanidan kurs loyihasi mavzu: tog‘ kon ishlarida radiatsiya va nurlarni inson tanasiga ta’sirini baholash bajardi: qabul qildi: toshkent-2025 «tasdiqlayman» «hayot faoliyati xavfsizligi» kafedrasi mudiri ___________prof. m.n. musayev kafedra___________________________________2025 yil «____»___________ kurs loyihasi kurs bo‘yicha ______________________________________________________ guruh__________________ talaba _______________ rahbar_______________ t o p s h i r i q 1. ishlanadigan mavzu_______________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ 2. boshlang‘ich ma’lumotlar___________________________________________ _________________________________________________________________ __________________________________________________________________ _________________________________________________________________ 3. qo‘llanmalar______________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ 4. grafik qismi_____________________________________________________ 1.________________________________________________________________ 2.________________________________________________________________ 3.________________________________________________________________ 5. tushuntirish yozilmasining tuzilishi___________________________________ __________________________________________________________________ ________________________________________________________________ _________________

2 / 39

________________________________________________ 6. qo‘shimcha mashg‘ulotlar va ko‘rsatmalar_____________________________ 7. kurs loyihasini topshirish davri 1 2 3 4 himoya fakt reja rahbar _______________________ mundarija kirish…………………………………………………………………………….4 asosiy qism…………………………………………………………………….6 1.1 tog‘ kon ishlarida radiatsiya manbalari………………………………………..7 1.2 radiatsiyaning inson tanasiga ta’siri………………………………………….12 1.3 radiatsiya xavfsizligini nazorat qilish………………………………………...17 metodologik qism………………………………………….…………….20 2.1 tadqiqot usullari………………………………………………………………21 2.2 ma’lumotlarni yig‘ish…………………………………………………………25 2.3 baholash usullari……………………………………………………………...29 hisob qismi…………………………………………………………………...32 3.1 radiatsiya darajasini hisoblash………………………………………………..33 xulosa…………………………………………………………………………36 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati………………………….39 kirish tog‘ kon ishlari sanoat va iqtisodiyotning muhim tarmoqlaridan biri bo‘lib, u turli xildagi tabiiy resurslarni qazib olish imkonini beradi. shu bilan birga, bu jarayon inson salomatligi uchun turli xavf-xatarlarni ham o‘z ichiga oladi. jumladan, tog‘ kon ishlarida tabiiy va sun’iy radiatsiya manbalari mavjud bo‘lib, ular ishchilarning sog‘lig‘iga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. radiatsiya va ionlashgan nurlar inson tanasiga turli darajada zarar yetkazadi: hujayra darajasida mutatsiyalar paydo bo‘lishi, qon hosil bo‘lish jarayonlarining buzilishi, immun tizimining zaiflashuvi va ba’zi hollarda surunkali kasalliklar xavfi oshadi. shu sababli, tog‘ kon ishlarida radiatsiya xavfsizligini …

3 / 39

shlari – zamonaviy sanoat va iqtisodiyotning eng muhim tarmoqlaridan biridir. ushbu soha orqali turli xildagi tabiiy resurslar, jumladan, metall va no-metall konlar, fosfatlar, ko‘mir, uran va boshqa minerallar qazib olinadi. tog‘ kon ishlari nafaqat iqtisodiy rivojlanishga hissa qo‘shadi, balki turli ijtimoiy va ekologik muammolarni ham keltirib chiqaradi. shu jumladan, tog‘ kon ishchilari va atrof-muhit uchun radiatsiya xavfi mavjudligi katta ahamiyatga ega. radiatsiya – bu ionlashtiruvchi nurlar shaklida tarqaladigan energiya bo‘lib, u tabiiy va sun’iy manbalardan kelib chiqishi mumkin. tabiiy radiatsiya manbalari orasida tog‘ jinslarida uchraydigan radioaktiv elementlar (uran, toriy, radon) mavjud bo‘lib, ular yer osti va ochiq kon ishlarida ishchilarning tanasiga ta’sir qilishi mumkin. sun’iy radiatsiya esa ba’zi sanoat texnologiyalari, rentgen uskunalari va radioaktiv moddalardan kelib chiqadi. tog‘ kon ishlarida radiatsiya manbalarining o‘ziga xosligi shundaki, ularning intensivligi konning geologik tuzilishi, ishlatiladigan texnologiya, qazib olish usuli va ishchilarning ish vaqti bilan bevosita bog‘liq. inson tanasi ionlashtiruvchi nurlarga sezgir bo‘lib, radiatsiya hujayralar …

4 / 39

lari, inson organizmiga ta’siri, xavfsizlik choralarini amalga oshirish metodlari, shuningdek, radiatsiya darajasini hisoblash va baholash usullari batafsil tahlil qilinadi. tadqiqot natijalari ishchilar va mutaxassislar uchun amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, tog‘ kon ishlarida xavfsizlikni oshirish, ishchilarning sog‘lig‘ini himoya qilish va tabiiy resurslarni xavfsiz ekspluatatsiya qilish bo‘yicha tavsiyalarni shakllantirishga yordam beradi. shu bilan birga, loyihaning natijalari konlar faoliyatini ekologik va radiatsiya xavfsizligi nuqtai nazaridan baholash imkonini beradi. asosiy qism 1.1 . tog‘ kon ishlarida radiatsiya manbalari tog‘ kon ishlari jarayonida radiatsiya manbalari ishchilarning sog‘lig‘i va atrof-muhit xavfsizligi uchun muhim omil hisoblanadi. radiatsiya manbalari tabiiy va sun’iy bo‘lishi mumkin. ularning intensivligi va ta’siri konning geologik tuzilishi, ishlatiladigan texnologiya, ishchilarning ish vaqti va ishlash sharoitlariga bog‘liq. radioaktiv minerallar: tog‘ jinslarida uchraydigan uran, toriy, radium va boshqa radioaktiv elementlar tabiiy radiatsiya manbai hisoblanadi. masalan, uran konlarida ishlovchi ishchilar gamma nurlanishi va radon gaziga muntazam ta’sir ko‘rsatadi. ushbu elementlar kon qazish jarayonida havoga tarqaladi va ishchilar …

5 / 39

a-da, uzoq muddatli ish faoliyati davomida bu radiatsiya manbai ham hisobga olinadi. sun’iy radiatsiya manbalari sanoat uskunalari: tog‘ kon ishlarida ishlatiladigan ayrim asbob-uskunalar, masalan, rentgen detektorlar, gamma-nurlanish manbalaridan foydalangan ilmiy o‘lchov apparatlari, sun’iy radiatsiya hosil qiladi. ishchilar bu uskunalar bilan ishlaganda ehtiyotkorlik talab etiladi, chunki ularning bevosita yaqinligi radiatsiya dozasini oshiradi. radioaktiv izotoplar: ba’zi konlarda texnologik va ilmiy tajribalarda ishlatiladigan radioaktiv izotoplar ham sun’iy radiatsiya manbai sifatida hisoblanadi. masalan, materiallarni tekshirishda yoki konning ichki tuzilishini aniqlashda ishlatiladigan izotoplar xavf tug‘dirishi mumkin. shu sababli, ushbu uskunalar bilan ishlashda himoya choralari, xavfsizlik protokollari va individual dosimetrlar qo‘llanishi majburiydir. 1-rasm. radiatsiya manbalarining ta’siri va xavfi. radiatsiya manbalarining inson tanasiga ta’siri va xavfi bir nechta omillarga bog‘liq: geologik tuzilma va minerallar tarkibi: konning tabiiy tarkibi radiatsiya darajasini belgilaydi. masalan, uran va toriyga boy jinslarda gamma nurlanish darajasi yuqori bo‘ladi. ish vaqti va ishchilarning faoliyati: ishchi qancha ko‘p vaqtni yuqori radiatsiya darajasiga ega maydonda o‘tkazsa, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 39 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tog‘ kon ishlarida radiatsiya va nurlarni inson tanasiga ta’sirini baholash" haqida

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va inovatsiyalar vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universtiteti “geologiya-qidiruv va kon-metallurgiya” fakulteti hayot faoliyati xavfsizligi kafedrasi 61020100-hayot faoliyati xavfsizligi ta’lim yo‘nalishi “yong‘in xavfsizligi” fanidan kurs loyihasi mavzu: tog‘ kon ishlarida radiatsiya va nurlarni inson tanasiga ta’sirini baholash bajardi: qabul qildi: toshkent-2025 «tasdiqlayman» «hayot faoliyati xavfsizligi» kafedrasi mudiri ___________prof. m.n. musayev kafedra___________________________________2025 yil «____»___________ kurs loyihasi kurs bo‘yicha ______________________________________________________ guruh__________________ talaba _______________ rahbar_______________ t o p s h i r i q 1. ishlanadigan mavzu____________...

Bu fayl DOC formatida 39 sahifadan iborat (1,1 MB). "tog‘ kon ishlarida radiatsiya va nurlarni inson tanasiga ta’sirini baholash"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tog‘ kon ishlarida radiatsiya v… DOC 39 sahifa Bepul yuklash Telegram

tog‘ kon ishlarida radiatsiya va nurlarni inson tanasiga ta’sirini baholash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"tog‘ kon ishlarida radiatsiya va nurlarni inson tanasiga ta’sirini baholash" haqida

O'xshash fayllar