ўзбекистон кимё фанинг шаклланиши ривожланиш тарихи фарғона водийсининг кимё тарихи

DOC 57.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1452960601_63565.doc ўзбекистон кимё фанинг шаклланиши ривожланиш тарихи фарғона водийсининг кимё тарихи режа: 1. ўзбекистонда биринчи кимёвий билимлар. 2. буюк олимларнинг фанга киритган хоссалари хақида. 3. фарғона водийсининг кимё тарихи. 4. ўзбекистонлда хозирги замон кимё саноати. фарғона водийсининг кимё тарихи. инсон ақлини танибдики, эхтиёжларини қондириш борасида фаолият кўрсатади. фанларни ҳар хил бўлиши ҳам ана шу эҳтиёжни ҳар хиллигидан келиб чиққан. кимё фани худди ана шу эҳтиёж фанлардан бири. инсонлар жуда қадимдан тўйимли юқори бўлган озиқ- овқат махсулотларини, дори-дармонга бой ўсимликларни билишган. шунингдек, тери ошлашни, толалар ажратиб олишни, металлар суюқлантиришни кашф этганлар. шубҳасиз улар номаълум кимёгарлардир. фарғона водийсидаги археологик ашёларнинг кўпчилиги авлодларимизни кимёнинг сирларидан жуда қадимдан воқиб бўлганлигини билдиради. кўхна фарғона милоддан аввалги бир асрда кошоналар салтанати таркибига кирган бўлиб, унинг ҳудудида дехқончилик, чорвачилик ва ипакчилик билан бирга металлургия, шишасозлик, кулолчилик, яъни сопол буюмларни сирлаш ривожланган. бу даврда сурмадан тайёрланган ваза ва шунга ўхшаш буюмлар юқори баҳоланган. маълумки, сопол идишларини сирлашда сурма …

керамика саноати янада тараққий этди. балки маҳсулот шу даврда фарғонанинг қадимги “сурмоқ”, “суркаш” каби сўзлардан келиб чиққан. халқ тилидаги “сурма” туркий тилга, сўнг бошқа тилларга ўтиб, кейинчалик рус тилида “сурьма” элементни номини олган бўлса керак. сурма ва унинг бирикмаларидан водий шаҳарларида фойдаланиши жанубий фарғона тоғларида сурма конлари мавжудлигини жуда қадимдан билганлигидан далолат беради. буни яна бир исботи шундаки, исфайрам дарёсининг ирмоғи, шу ердаги тоғ тизимларидан бирини сурматош деб аталишидир. шунингдек, фарғонада жуда қадимдан сурма ҳақида қўшиқлар тўқилган бўлиб, гўзал қизларга сурмахон исм қўйилиб келинади. ҳозирги кунда дунё бўйича энг сифатли металл фарғонанинг қирғизтон ҳуддида жойлашган қадамжой сурма комбинатида олинади. худди шу жойлашган тоғлардан жуда қадимдан симоб суюқлантириб олинади. фарғонани бутун оламга танитган 797-861 йилларда яшаб ижод этган буюк ватандошимиз ахмад фарғоний ўз даврида жаҳон илм фанига беқиёс хисса қўшган энциклопедист олимлардан биридир. унинг кашфиётлари минг йилдан ортиқ вақт ўтибдики, дунё аҳлини лол қолдириб келмоқда. ахмад ал фағоний буюк математик, астроном …

пичоқ-ханжар, тери ошлаш ва бошқалар кимёвий ишлаб чиқаришини такомиллашиб борганлигидан далолат беради. фарғонада ҳозирги замон кимё саноати 1930 йилларда бошланган. 1931 йилда фарғона ёғ-мой заводи махсуот бера бошлади; кейинчалик қўқон мой заводи ишга туширилди. ўзбекистонда биринчи бўлиб, юз хилдан ортиқ турдаги ўсимликларнинг данагидан юқори сифатли мой қолдиқ маҳсулотидан гасипол ва юқори сифатли оқсил ишлаб чиқариш йўлга қўйилди, шунингдек, бу ерда пахта мойини гидрогенлашда янги катализаторларнинг қўлланилиши ишлаб чиқилди. бунда 220 градус температурадан 170 градусдан 160 градусгача тушуриш иқтисодий фойда келтирилди. 1935 йилда қўқон ўғит аралаштириш заводи ишга туширилиб, кейинчалик у фосфорли ўғитлар заводига айлантирилди. 1938 йилда қувасой цемент ишлаб чиқариш заводи ишга туширилди. бу ерда дунё практикасида биринчи марта янги цемент ишлаб чиқилди. бу юқори, сифатли цемент портлантцемент асосида жуда катта сув омборлари ва каналлар қуриш учун замин яратилди. 1947 йилда фағона фром бирикмалари химия заводи 1959 йилда йирик фарғона азотли ўғитлар заводи, фарғона нефтни қайта ишлаш заводи кимёвий маҳсулот …

дастлаб хайратга солган ва қўрқитган, секин-аста уларнинг ўзлари ҳам олов хосил қилишга ўрганганлар. ўрта асрнинг буюк алломалари абу наср фаробий, абу али инб сино ва абу райхон брунийлар ўз даврларида кимёнинг ҳам назарий ҳам амалий жиҳатдан ривожланишига ката ҳисса қўшдилар. абу наср фаробий (870-950 йиллар) тасаввурида жамики моддий дунёнинг асосида бирламчи материя ётади. у биз идрок этадиган моддий дунё тўрт “илдиздан”, яъни тўртта бошланғич элементдан - ўт, ҳаво, сув, ва ердан ташкил топганлиги ҳақидаги қадимги дунё файласуфларининг фикрини тасдиқлайди. фаробий машхур шифокор сифатида амалий кимёни ривожлантиришга катта ҳисса қўшди. абу али ибн сино (980-1037 йиллар) амалий кимёнинг ривожланишига салмоқли ҳисса қўшган, лекин алкимёгарларнинг темирни олтинга айлантириш йўналишидаги ишларини асоссиз, амалга ошириб бўлмайдиган жараён деб қараган. абу али ибн сино бу ҳақда “бир хил метални иккинчи бир металлга айлантириш имконияти менга тушунарли эмас. аксинча мен бунинг имконияти йўқ деб ҳисоблайман, чунки бир металл жисмни иккинчи металл жисмга айлантиришнинг иложи йўқ. оддий …

нтларни) ўрганишдан бошланади деб ёзган эди. айтилганлар шундан далолат берадики, ўрта асрда шарқ мамалакатларида, хусусан ўзбекистон республикаси ҳудудида кимёвий фикр ва илмий дунёқараш юқори даражада бўлган, амалий кимё анча ривожланган. бунинг исботи сифатида 9-12 асрларда марказий осиё ҳудудида мис(зарафшонда,асфаратт тоғларида,сохда, олойда, новкентда, олмалиқда, оқтошда, оқсув атрофида), қўрғошин ва кумуш (олтинтопган,қўрғошин кон), симоб (човой,хайдаркон,лайлак), олтин (олтинқозғон,обирахмат), қалай (туркстон тоғларида), темир (чирчиқ, сайрам, шаҳрисабз) рудалари топилиб, улардан металл олиш йўлга қўйилганлигини эслатиб ўтиш етарлидир. кейинги йилларда ўзбекистон кимё фани ва кимё саноатини ривожлантириш юзасидан катта ишлар амалга оширилди. ўзбекистонда кимё фанини ривожлантиришда айниқса, академиклардан с.ю.юнусов, о.с.содиқов, м.н.набиев, х.у.усмонов, к.с.ахмедов ва бошқаларнинг хизматлари каттадир. сиз кимё курсининг тегишли мавзуларида уларнинг ишлари билан танишиб борасиз. ўзбекистон кимё саноатида йилига 2 млн. тоннадан ортиқ минерал ўғит, 120 минг тоннадан ортиқ ўсимликларни кимёвий муҳофаза қилиш воситалари, 1,35 млн.тонна сульфат кислота, 50 минг тонна кимёвий толалар, 90 минг тоннадан ортиқ бўёқлар, 120 минг тоннадан ортиқ пластмасса ва …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ўзбекистон кимё фанинг шаклланиши ривожланиш тарихи фарғона водийсининг кимё тарихи"

1452960601_63565.doc ўзбекистон кимё фанинг шаклланиши ривожланиш тарихи фарғона водийсининг кимё тарихи режа: 1. ўзбекистонда биринчи кимёвий билимлар. 2. буюк олимларнинг фанга киритган хоссалари хақида. 3. фарғона водийсининг кимё тарихи. 4. ўзбекистонлда хозирги замон кимё саноати. фарғона водийсининг кимё тарихи. инсон ақлини танибдики, эхтиёжларини қондириш борасида фаолият кўрсатади. фанларни ҳар хил бўлиши ҳам ана шу эҳтиёжни ҳар хиллигидан келиб чиққан. кимё фани худди ана шу эҳтиёж фанлардан бири. инсонлар жуда қадимдан тўйимли юқори бўлган озиқ- овқат махсулотларини, дори-дармонга бой ўсимликларни билишган. шунингдек, тери ошлашни, толалар ажратиб олишни, металлар суюқлантиришни кашф этганлар. шубҳасиз улар номаълум кимёгарлардир. фарғона водийсидаги археологик ашёларнинг кўпчил...

DOC format, 57.0 KB. To download "ўзбекистон кимё фанинг шаклланиши ривожланиш тарихи фарғона водийсининг кимё тарихи", click the Telegram button on the left.

Tags: ўзбекистон кимё фанинг шакллани… DOC Free download Telegram